Sức hút lớn từ phân khúc cửa hàng nhỏ
Không chỉ tập trung vào siêu thị quy mô lớn, các doanh nghiệp bán lẻ đang đẩy mạnh phát triển mô hình cửa hàng nhỏ để đáp ứng nhu cầu mua sắm ngày càng đa dạng. Điển hình là Liên hiệp HTX Thương mại TPHCM (Saigon Co.op) với 2 mô hình Co.opSmile và Cheers. Trong đó, Co.opSmile được phát triển theo hướng hiện đại hóa cửa hàng bách hóa, tạp hóa truyền thống, còn Cheers hướng đến phân khúc cửa hàng tiện lợi, phục vụ nhu cầu mua sắm nhanh của NTD.
Ra đời từ cuối năm 2016, Co.opSmile tập trung vào nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu, thực phẩm và nhu cầu mua sắm thường xuyên của các gia đình. Tuy nhiên, thay vì chỉ tổ chức bán hàng tại quầy như tiệm tạp hóa thông thường, chuỗi còn bổ sung những dịch vụ phù hợp với từng điểm kinh doanh.
Chẳng hạn, tại một số cửa hàng trong chung cư, Co.opSmile có dịch vụ giao bình nước uống 18 lít tận nhà, hỗ trợ thanh toán hóa đơn sinh hoạt. Tại trường học, bệnh viện, hệ thống bố trí thêm tiện ích phục vụ sinh viên, người bệnh và người nhà. Các cửa hàng còn kết hợp bán hàng qua nền tảng trực tuyến như Grab, Shopee và hợp tác với các thương hiệu đồ ăn, thức uống để khai thác mặt bằng.
Theo Saigon Co.op, Co.opSmile hiện đón trên 20.000 lượt khách mua sắm mỗi ngày, đóng góp trung bình 10%-15% doanh thu hàng năm của Saigon Co.op. Đáng chú ý, Co.opSmile không còn phát triển riêng tại TPHCM. Cuối tháng 10-2025, chuỗi đã mở rộng cửa hàng tại Đắk Lắk, với các điểm bán đặt gần chợ truyền thống, khu dân cư và trường học.
Cùng với Co.opSmile, Saigon Co.op còn phát triển Cheers, mô hình cửa hàng tiện lợi được triển khai từ năm 2018 thông qua hợp tác với NTUC FairPrice của Singapore. Nếu Co.opSmile gần với hình thức bách hóa truyền thống được nâng cấp thì Cheers hướng đến nhu cầu mua nhanh, ăn nhanh, với các nhóm hàng như thực phẩm chế biến sẵn, đồ uống, bánh kẹo, đồ dùng cá nhân và hàng tiêu dùng tiện lợi.
2 mô hình phục vụ những nhóm nhu cầu khác nhau cho thấy cách nhà bán lẻ lớn tổ chức kinh doanh trên diện tích nhỏ: lựa chọn danh mục hàng hóa theo khách hàng, kết hợp nhiều dịch vụ và khai thác lợi thế của hệ thống cung ứng.
Định hình lại cách vận hành cửa hàng tạp hóa
Sự tham gia ngày càng sâu của các doanh nghiệp bán lẻ vào phân khúc cửa hàng nhỏ đang làm thay đổi cục diện của thị trường bán lẻ. Ông Chinh Lê, Trưởng nhóm chuyên gia thị trường Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp (BSA), dự báo tỷ trọng kênh bán lẻ truyền thống có thể giảm từ 68% năm 2026 xuống còn 60% vào năm 2030. Trong khi đó, số lượng siêu thị mini được dự báo tăng từ hơn 10.000 lên hơn 30.000 điểm bán.
Từ thực tế kinh doanh, ông Nguyễn Việt Hùng, chủ tạp hóa Kim Dung tại xã Hóc Môn, TPHCM, thừa nhận lợi thế gần nhà của các tiệm tạp hóa đang bị thu hẹp khi cửa hàng tiện lợi và siêu thị mini xuất hiện ngày càng nhiều. “Nếu giá bán tại tiệm tạp hóa không thấp hơn hoặc tương đương với cửa hàng tiện lợi, siêu thị thì khách hàng có thêm lý do lựa chọn những điểm bán được tổ chức bài bản và cung cấp nhiều dịch vụ”, ông Hùng chia sẻ.
Dưới góc nhìn chuyên gia, ông Đinh Công Trí, Giám đốc chiến lược kinh doanh cấp cao TT Group, nguyên Giám đốc bán hàng Unilever, cho rằng, để thích ứng với xu hướng hiện nay, chủ cửa hàng cần tổ chức lại hoạt động kinh doanh, từ sắp xếp quầy kệ, bảo đảm vệ sinh đến lựa chọn danh mục hàng hóa phù hợp với nhu cầu NTD trong khu vực.
Đặc biệt, để giải quyết bài toán nguồn hàng và giá nhập, ông Trí khuyến nghị các chủ tiệm tận dụng nền tảng kết nối nhà cung cấp nhằm so sánh giá, đặt hàng và kiểm soát chi phí đầu vào. Thay vì kinh doanh dàn trải, cửa hàng cần xác định nhóm khách hàng chủ yếu, bởi nhu cầu của gia đình trẻ, người lớn tuổi hay người mua quan tâm đến giá cả có nhiều khác biệt.
Các chuyên gia BSA nhận định, sự cạnh tranh giữa tiệm tạp hóa truyền thống và các chuỗi bán lẻ hiện đại mang đến nhiều lựa chọn hơn cho NTD. “Khi các mô hình bán lẻ cùng cạnh tranh để giữ khách, yêu cầu về giá bán, chất lượng hàng hóa và dịch vụ ngày càng được chú trọng. Đây cũng là cơ hội để NTD được phục vụ tốt hơn, khi cửa hàng kinh doanh buộc phải thay đổi để thích ứng với thị trường”, đại diện BSA cho biết.
