Xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng bền vững để khơi thông sức mua

PHÓNG VIÊN: Thưa ông, từ góc độ doanh nghiệp bán lẻ, ông có cho rằng, thị trường nội địa đang trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế?

Ông NGUYỄN NGỌC THẮNG: Hiện nay, thị trường nội địa đang cho thấy vai trò ngày càng quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, nhất là trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động và người tiêu dùng có xu hướng chi tiêu thận trọng hơn. Theo số liệu từ Cục Thống kê, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước vẫn duy trì mức tăng trưởng khoảng 11%. Trong đó, bán lẻ hàng hóa tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Điều này cho thấy tiêu dùng nội địa vẫn đang đóng vai trò là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế.

Riêng tại TPHCM, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khoảng 13,6% so với cùng kỳ, trong đó bán lẻ hàng hóa tăng tới 16,5%. Theo tôi, đây là tín hiệu tích cực để cả nhà sản xuất lẫn nhà bán lẻ tiếp tục đầu tư, đổi mới và nâng chất lượng thị trường.

Với quy mô hơn 100 triệu dân, dư địa của thị trường trong nước vẫn còn rất lớn. Vấn đề đặt ra hiện nay không chỉ là kích cầu ngắn hạn để giải quyết bài toán xu hướng chi tiêu thận trọng và khắt khe hơn trước, mà còn phải xây dựng được một hệ sinh thái tiêu dùng bền vững để khai thác sức mua hiệu quả hơn trong dài hạn.

Ông vừa nhắc đến xu hướng chi tiêu thận trọng hơn. Vậy hành vi và xu hướng tiêu dùng đang thay đổi ra sao?

Người tiêu dùng hiện nay đã thay đổi rất nhiều. Họ tiêu dùng với tâm thế của người mua hàng thông minh, có sự lựa chọn và so sánh rất rõ giữa hàng nội địa và hàng nhập khẩu. Theo khảo sát, hiện có 3 xu hướng lớn đang tác động mạnh đến thị trường tiêu dùng. Thứ nhất là giá thực phẩm và chi phí sinh hoạt ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi chi tiêu của người dân. Thứ hai là sự nổi lên của thế hệ tiêu dùng số với xu hướng ưu tiên sản phẩm tiện lợi, nhanh chóng và tối ưu trải nghiệm. Thứ ba là người tiêu dùng ngày càng lựa chọn sản phẩm dựa trên giá trị cá nhân thay vì chỉ quan tâm đến giá cả.

Điều này cho thấy doanh nghiệp hiện nay không thể chỉ cạnh tranh bằng giá rẻ. Người mua ngày càng quan tâm đến chất lượng sản phẩm, nguồn gốc xuất xứ, yếu tố an toàn, sức khỏe, trách nhiệm xã hội cũng như mức độ thân thiện môi trường trong quá trình sản xuất.

Trong bối cảnh hiện nay, theo ông doanh nghiệp cần làm gì để khơi thông sức mua?

Để khơi thông sức mua và duy trì đà tăng trưởng tiêu dùng, điều quan trọng nhất vẫn là xây dựng được niềm tin nơi người tiêu dùng. Hiện nay, người dân sẵn sàng chi tiêu nếu họ tin vào chất lượng và độ an toàn của sản phẩm. Doanh nghiệp vì vậy cần minh bạch hơn về giá trị thực của hàng hóa, công bố rõ tiêu chuẩn chất lượng và xây dựng môi trường kinh doanh lấy người tiêu dùng làm trung tâm. Niềm tin hiện không còn đến từ quảng bá hình ảnh đơn thuần mà nằm ở khả năng minh bạch thông tin sản phẩm, quy trình sản xuất và dữ liệu chất lượng. Thực tế tại hệ thống của chúng tôi, nhiều ngành hàng vẫn ghi nhận mức tăng trưởng tích cực, riêng nhóm thực phẩm tươi sống tăng gần 20% so với cùng kỳ.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu tiêu dùng, thương mại điện tử và truy xuất nguồn gốc thông qua mã QR nhằm nâng tính minh bạch của thị trường. Đồng thời, nâng cao khả năng tham gia vào việc phát hiện hàng giả, hàng nhái và hàng kém chất lượng để bảo vệ niềm tin người tiêu dùng.

Ngoài nỗ lực của doanh nghiệp, theo ông cần thêm giải pháp nào để thúc đẩy tiêu dùng nội địa bền vững hơn?

Để kích cầu tiêu dùng hiệu quả cần có các giải pháp đồng bộ và mang tính dài hạn hơn. Trước hết, cần tiếp tục duy trì các chính sách hỗ trợ tiêu dùng thiết thực như giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) nhằm thúc đẩy sức mua của khách nội địa lẫn khách quốc tế; nghiên cứu thêm các cơ chế ưu đãi phù hợp dành cho người tiêu dùng trong nước để kích thích chi tiêu. Cùng với đó, cần duy trì thường xuyên hơn các chương trình kích cầu tập trung, tăng cường kết nối cung - cầu và liên kết vùng nhằm mở rộng đầu ra cho hàng Việt, nhất là sản phẩm địa phương và hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Theo tôi, kích cầu hiện nay cũng cần gắn chặt hơn với du lịch, văn hóa vùng miền và trải nghiệm tiêu dùng. Cần có sự phối hợp giữa ngành công thương, doanh nghiệp bán lẻ và du lịch để xây dựng các mô hình tiêu dùng phù hợp cho từng nhóm khách hàng. Các mô hình outlet tích hợp mua sắm, vui chơi, trải nghiệm văn hóa và quảng bá thương hiệu Việt là hướng đi đáng quan tâm trong thời gian tới.

Song song đó, cần đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng dữ liệu tiêu dùng, thương mại điện tử và truy xuất nguồn gốc sản phẩm thông qua mã QR để tăng tính minh bạch của thị trường. Đồng thời phát triển bán lẻ xanh, tiêu dùng xanh và mở rộng hệ thống phân phối hiện đại để đưa hàng hóa chất lượng đến gần hơn với người dân ở vùng ven, khu vực thu nhập thấp và nông thôn.

Cuối cùng, để thúc đẩy tiêu dùng nội địa bền vững cần có sự đồng hành chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và người tiêu dùng nhằm hình thành hệ sinh thái tiêu dùng Việt bền vững, minh bạch và có khả năng tạo sức bật mới cho thị trường trong nước.