Khơi thông thị trường nội địa cho thực phẩm Việt

Với sức mua hơn 5.100 tỷ đồng mỗi ngày, thị trường thực phẩm nội địa đang tạo dư địa lớn cho doanh nghiệp Việt. Song, để khai thác hiệu quả, nhà sản xuất phải nâng cao năng lực cung ứng, chuẩn hóa chất lượng và tăng cường liên kết với hệ thống phân phối.

Hàng hóa vào siêu thị phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng (ẢNH: MINH ANH)
Hàng hóa vào siêu thị phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng (ẢNH: MINH ANH)

Dư địa lớn từ thị trường hơn 100 triệu dân

Sau 2 năm phát triển thị trường chủ yếu qua kênh xuất khẩu, tháng 8-2026, Công ty TNHH SX-TM Foods For You đã đưa các sản phẩm bún gạo, mì gạo… vào hệ thống Co.opmart, đánh dấu bước mở rộng hoạt động tiêu thụ tại thị trường trong nước.

Theo bà Phạm Thị Kim Em, Tổng Giám đốc Foods For You, đây là kết quả tích cực, giúp doanh nghiệp thêm tự tin khai thác thị trường nội địa. “Nhu cầu tiêu dùng thực phẩm ngày càng đa dạng, đặc biệt là các sản phẩm chế biến tiện lợi. Vì vậy, bên cạnh việc duy trì các thị trường xuất khẩu, công ty đang chú trọng mở rộng đầu ra qua các hệ thống bán lẻ hiện đại”, bà Kim Em chia sẻ.

Theo bà Kim Em, việc tiếp cận hệ thống siêu thị cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hoạt động sản xuất và cung ứng. Không chỉ bảo đảm chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp còn phải chú trọng tính ổn định giữa các lô hàng, khả năng đáp ứng theo nhu cầu phân phối cũng như các điều kiện về bao bì, nhãn mác và bảo quản. Đây là những yếu tố cần thiết để sản phẩm không chỉ được đưa lên quầy mà còn duy trì khả năng tiêu thụ lâu dài.

Tương tự, bà Nguyễn Ngọc Hương, Giám đốc Công ty TNHH XNK Thiên nhiên Việt, cho biết, doanh nghiệp đang tập trung mở rộng thị trường trong nước thông qua các hệ thống siêu thị như Co.opmart, Lotte Mart. Các sản phẩm bột rau má, bột tía tô của công ty đã có mặt tại những kênh phân phối này và nhận được phản hồi tích cực từ người tiêu dùng. Theo bà Hương, doanh thu tại các hệ thống siêu thị từng ghi nhận mức tăng khoảng 30% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy tiềm năng tiêu thụ đối với những sản phẩm chế biến từ nguyên liệu nông sản trong nước rất lớn.

Đánh giá về quy mô thị trường, ông Phan Văn Chinh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), cho biết, năm 2025, người tiêu dùng Việt Nam đã chi hơn 5.100 tỷ đồng mỗi ngày cho lương thực, thực phẩm qua kênh bán lẻ, tương đương khoảng 1,88 triệu tỷ đồng/năm, chiếm hơn 1/3 doanh thu bán lẻ hàng hóa cả nước. Đây là dư địa rất lớn để các doanh nghiệp sản xuất, chế biến thực phẩm mở rộng thị phần ngay trên sân nhà.

Dù vậy, theo ông Phan Văn Chinh, việc kết nối giữa sản xuất và phân phối vẫn còn những điểm nghẽn. Không ít sản phẩm thực phẩm Việt Nam đã đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu nhưng chưa tiếp cận được hệ thống bán lẻ trong nước.

Chuẩn hóa chuỗi cung ứng để đi đường dài

Ở góc độ Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam (AVR), ông Nguyễn Phúc Khoa, Phó Chủ tịch Hiệp hội, cho rằng, sản phẩm có chất lượng tốt chưa đồng nghĩa với việc dễ dàng tiếp cận hệ thống siêu thị. Theo đó, mỗi kênh phân phối có những yêu cầu khác nhau về mẫu mã, bao bì, quy cách đóng gói và điều kiện bảo quản. Ngay cả sản phẩm đã đạt các chứng nhận chất lượng cao vẫn phải đáp ứng quy định đầu vào của từng nhà bán lẻ, bởi hệ thống phân phối còn có trách nhiệm bảo đảm chất lượng hàng hóa đến tay người tiêu dùng. Đặc biệt, với nhóm thực phẩm tươi sống, ông Nguyễn Phúc Khoa cho biết vẫn có trường hợp nhà cung cấp chưa tuân thủ đầy đủ quy trình bảo quản lạnh trong quá trình vận chuyển, giao nhận, ảnh hưởng đến việc kiểm soát chất lượng hàng hóa.

Từ thực tế hoạt động của hệ thống bán lẻ, ông Dương Minh Quang, Phó Tổng Giám đốc Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại TPHCM (Saigon Co.op), cho biết, đơn vị hiện có hơn 800 điểm bán trên cả nước, phục vụ trên 1 triệu lượt khách mỗi ngày. Riêng ngành thực phẩm đạt doanh số gần 9.900 tỷ đồng mỗi năm, trong đó thực phẩm công nghệ chiếm khoảng 68%, thực phẩm tươi sống chiếm 32%.

Ông cho rằng, với mạng lưới phân phối rộng và nhu cầu tiêu dùng có sự khác biệt giữa các khu vực, nhóm khách hàng, hệ thống bán lẻ không chỉ cần nguồn hàng bảo đảm chất lượng mà còn cần sản lượng ổn định, phù hợp với từng mô hình kinh doanh. Điều này đòi hỏi nhà cung cấp phải chủ động hơn trong nghiên cứu thị trường, tổ chức sản xuất và xây dựng kế hoạch cung ứng. Trong đó, doanh nghiệp cần xác định đúng phân khúc khách hàng, chủng loại, mức giá và sản lượng phù hợp; bảo đảm chất lượng đồng đều giữa các lô hàng, duy trì nguồn cung và giao hàng đúng tiến độ. Đối với mặt hàng thực phẩm chịu ảnh hưởng mùa vụ hoặc đòi hỏi điều kiện bảo quản riêng, việc đầu tư sơ chế, kho lạnh, vận chuyển và liên kết vùng nguyên liệu càng trở nên cần thiết.

Không dừng lại ở khâu đưa hàng vào siêu thị, ông Dương Minh Quang cho rằng nhà sản xuất cần thường xuyên phối hợp với hệ thống phân phối để theo dõi nhu cầu thị trường, tiếp nhận phản hồi của người tiêu dùng, đánh giá hiệu quả kinh doanh và cải tiến sản phẩm. Thông qua đó, doanh nghiệp có thể điều chỉnh danh mục hàng hóa, quy cách đóng gói, mức giá phù hợp với từng nhóm khách hàng, nâng khả năng tiêu thụ và duy trì chỗ đứng trên quầy kệ.

Theo ông Nguyễn Phúc Khoa, Phó Chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam, các hệ thống phân phối cần chia sẻ khó khăn với nhà cung cấp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chi phí mở mã hàng, khuyến mãi và các khoản chi phục vụ hoạt động kinh doanh tại hệ thống bán lẻ đang tạo áp lực tài chính đáng kể. Do đó, cần có sự chia sẻ, điều chỉnh hợp lý trong quan hệ giữa nhà sản xuất và nhà phân phối, tạo điều kiện để hàng Việt mở rộng đầu ra.

Tin cùng chuyên mục