Gia tăng mua sắm trực tuyến
Theo khảo sát gần đây của Công ty kiểm toán - tư vấn PwC Việt Nam, cách mua sắm của người tiêu dùng (NTD) đang dịch chuyển theo hướng kết hợp giữa cửa hàng và trực tuyến, trong đó sự thuận tiện ngày càng được coi trọng. Người mua không chỉ lựa chọn nơi mua hàng mà đòi hỏi việc tìm kiếm, lựa chọn và nhận hàng nhanh, linh hoạt hơn. Chị Hoàng Quế Hoa, ngụ phường Phạm Ngũ Lão, TPHCM, cho biết, ngoài chất lượng và giá cả, chị đặc biệt quan tâm các chương trình giảm giá đối với thực phẩm, hàng gia dụng gia đình sử dụng thường xuyên. Tuy nhiên, thay vì xem nhiều chương trình khuyến mãi, chị muốn biết ngay các mặt hàng mình thường mua đang có ưu đãi gì. Như vậy vừa tiết kiệm thời gian, vừa dễ tính toán chi tiêu trong gia đình. Với chị Tô Anh Thư, ngụ phường Tân Thuận, TPHCM, lại là yêu cầu thuận tiện giữa các hình thức mua sắm. Có thời gian, chị vẫn đến siêu thị để trực tiếp lựa chọn thực phẩm, hàng hóa; những ngày bận rộn, chị đặt hàng trực tuyến và giao hàng tận nhà.
Theo bà Nguyễn Cao Ngọc Dung, phụ trách phát triển thị trường Việt Nam và Philippines của Công ty nghiên cứu thị trường NielsenIQ, khảo sát của NielsenIQ cho thấy, 68% NTD kiểm tra giá của hầu hết sản phẩm trước khi mua, thậm chí so sánh 2-3 sản phẩm rồi mới quyết định. Ngoài ra, xu hướng mua sắm trực tuyến cũng đang gia tăng và NTD có xu hướng tìm kiếm các chương trình khuyến mãi trên nền tảng này.
Sự thay đổi trên khiến cạnh tranh bán lẻ không còn là giá cả, nguồn hàng hay số lượng điểm bán mà còn ở khả năng hiểu người mua cần gì, ở đâu, vào thời điểm nào để tổ chức hàng hóa, giá bán, khuyến mãi và kênh mua sắm phù hợp. Đặc biệt, sức ép này càng lớn khi quy mô thị trường tiếp tục mở rộng. “Lợi thế cạnh tranh của ngành bán lẻ đang dịch chuyển từ mặt bằng đắc địa và nguồn hàng sang công nghệ, dữ liệu và trải nghiệm khách hàng.Đây cũng là lý do doanh nghiệp bán lẻ phải chuyển đổi từ tư duy mở rộng mạng lưới đơn thuần sang đầu tư cho hạ tầng dữ liệu, ứng dụng AI và nâng năng lực vận hành”, bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam (AVR), cho biết.
Công nghệ thành lợi thế cạnh tranh
Trước xu hướng trên, để tăng sức cạnh tranh, bên cạnh đầu tư bán hàng trực tuyến, thanh toán không tiền mặt, nhiều doanh nghiệp bán lẻ đang dùng dữ liệu và AI để xử lý các khâu ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh như dự báo nhu cầu, đặt hàng, quản lý tồn kho, chăm sóc khách hàng… Có thể kể tới như WinCommerce ứng dụng mô hình máy học để dự báo nhu cầu và hỗ trợ đặt hàng tập trung; Central Retail Việt Nam chọn xây dựng nền tảng dữ liệu khách hàng, giúp quản lý điểm thưởng, khuyến mãi và quyền lợi khách hàng trên một tài khoản…
Còn với Saigon Co.op, quá trình chuyển đổi số được triển khai từ hoạt động quản trị đến trải nghiệm trực tiếp tại điểm bán. Tháng 4-2025, Saigon Co.op và Tập đoàn FPT ký kết hợp tác chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong lĩnh vực bán lẻ. Theo kế hoạch, hai bên phát triển hạ tầng công nghệ thông tin trên nền tảng điện toán đám mây, triển khai hệ thống quản trị doanh nghiệp (ERP) và ứng dụng dữ liệu lớn, AI, internet vạn vật, tự động hóa để khai thác dữ liệu khách hàng, tối ưu vận hành và nền tảng thanh toán. Song song đó, công nghệ được đưa xuống từng điểm bán bằng nhiều hình thức người dân có thể trải nghiệm như robot AI, quầy tự thanh toán, tủ giữ đồ thông minh.
AI có thể thay đổi cách chọn hàng
Theo dự báo của Công ty kiểm toán - tư vấn Deloitte, AI tác tử (AI agent/ agentic AI) đang bắt đầu thay đổi cách NTD tìm kiếm, so sánh và lựa chọn sản phẩm. Giai đoạn trước mắt, AI chủ yếu hỗ trợ tìm kiếm, gợi ý và so sánh; việc AI tự thực hiện giao dịch thay người mua cần thêm thời gian để tạo niềm tin. Do đó, lợi thế của nhà bán lẻ sẽ dần phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, khả năng kết nối các hệ thống và mức độ tự động hóa trong dự báo nhu cầu, quản lý tồn kho, định giá, giao nhận và chăm sóc khách hàng.