Cơ hội cho nông sản địa phương

Dư địa lớn từ thị trường nông thôn

Sở hữu quy mô dân số hơn 100 triệu người, thị trường bán lẻ Việt Nam được đánh giá còn nhiều dư địa phát triển và tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực những năm gần đây. Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) dự báo, tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ của Việt Nam giai đoạn 2026-2030 dự kiến tăng 10%-12%/năm. Đến năm 2030, quy mô thị trường ước đạt 11,5-12,5 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 450 tỷ USD.

Cùng với sự gia tăng về quy mô, cơ cấu thị trường được dự báo tiếp tục dịch chuyển. Kênh bán lẻ hiện đại có thể chiếm khoảng 40% tổng doanh thu bán lẻ vào năm 2030, trong khi các chuỗi siêu thị, cửa hàng tiện lợi, minimart và thương mại điện tử tiếp tục mở rộng. Đáng chú ý, dân số Việt Nam đến năm 2030 dự kiến đạt khoảng 104 triệu người, trong đó khu vực nông thôn hiện chiếm khoảng 60% dân số và được dự báo có tốc độ tăng thu nhập nhanh hơn khu vực thành thị. Đây sẽ là dư địa lớn để doanh nghiệp bán lẻ khai thác.

Dù vậy, theo Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam, bức tranh phân phối hiện đại vẫn chủ yếu tập trung tại các đô thị lớn. Trong tổng số hơn 1.500 siêu thị và trung tâm thương mại trên toàn quốc, có tới gần 50% tập trung tại 4 thành phố lớn: Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng và Hải Phòng. Trong khi đó, khu vực nông thôn, nơi chiếm khoảng 60% dân số vẫn khá thưa vắng điểm bán lẻ hiện đại. Người dân nơi đây đa phần vẫn giữ thói quen mua sắm truyền thống tại các chợ dân sinh, cửa hàng tạp hóa.

Trước tiềm năng lớn từ khu vực nông thôn, thời gian qua, nhà bán lẻ thuần Việt - Saigon Co.op đã liên tục mở rộng mạng lưới về các địa phương. Đến nay, điểm bán của Saigon Co.op đã phủ sóng ở 34 tỉnh, thành trên cả nước. Mới đây, vào tháng 4-2026, đơn vị này bắt tay cùng Công ty CP đầu tư phát triển Thủ Thừa khởi công siêu thị Co.opmart Thủ Thừa tại xã Thủ Thừa, tỉnh Tây Ninh. Dự án được quy hoạch trên diện tích khoảng 5.800m2, giai đoạn 1 tập trung phát triển khu siêu thị rộng khoảng 1.600m2, hướng tới đáp ứng trọn vẹn nhu cầu mua sắm hàng hóa thiết yếu và dịch vụ tiêu dùng cho cư dân khu vực. Ngoài Saigon Co.op, các nhà bán lẻ trong nước và quốc tế như Masan, Aeon, Central Retail… gần đây cũng tăng tốc phát triển về các khu vực này.

Tạo đầu ra bền vững cho nông sản, đặc sản địa phương

Việc nhà bán lẻ mở rộng mạng lưới về nông thôn được đánh giá sẽ tạo cơ hội cho nông sản, đặc sản địa phương tiếp cận mạng lưới phân phối rộng lớn này. “Khi các hệ thống bán lẻ hiện đại mở rộng về nông thôn, khoảng cách giữa người sản xuất và kênh phân phối được rút ngắn, tạo thêm cơ hội để nông sản địa phương đi trực tiếp vào chuỗi bán lẻ”, TS Đinh Thế Hiển, Viện trưởng Viện Nghiên cứu tin học và kinh tế ứng dụng, nhận định.

Theo TS Đinh Thế Hiển, sản phẩm ở khu vực nông thôn có thể chia thành 2 nhóm khi tiếp cận bán lẻ hiện đại. Nhóm thứ nhất là những sản phẩm đã được chuẩn hóa, trong đó có nhiều mô hình do những người từng học tập, làm việc tại thành phố trở về địa phương tổ chức sản xuất. Nhờ chú trọng chất lượng, mẫu mã và cách tổ chức sản xuất, nhóm này có nhiều cơ hội vào các hệ thống phân phối trong nước, thậm chí hướng tới xuất khẩu. Nhóm còn lại chủ yếu đến từ các hộ nông dân sản xuất nhỏ lẻ, đầu ra vẫn phụ thuộc nhiều vào thương lái, khả năng tiếp cận siêu thị còn hạn chế.

Ở góc độ nhà bán lẻ, ông Nguyễn Ngọc Thắng, Phó Tổng Giám đốc Saigon Co.op, cho biết, ở những nơi có Co.opmart hoạt động, đơn vị chủ động phối hợp với sở ngành địa phương để kết nối doanh nghiệp, HTX và cơ sở sản xuất có sản phẩm phù hợp. Qua đó, kết nối cho nhiều sản phẩm nông nghiệp, đặc sản của địa phương vào hệ thống phân phối Saigon Co.op như bánh tráng, rau rừng Tây Ninh (Tây Ninh), nước mắm Phú Quốc (An Giang), xoài cát Hòa Lộc (Đồng Tháp), vải thiều Thanh Hà (TP Hải Phòng)… là những ví dụ điển hình.

Trong kế hoạch năm 2026, Saigon Co.op sẽ mở thêm 100 điểm bán. Cùng với đó, đơn vị tiếp tục tìm kiếm nhà cung cấp tại các địa phương để bổ sung nguồn hàng cho mạng lưới. Dù vậy, theo đại diện Saigon Co.op, hàng hóa vào hệ thống cần có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm, đầy đủ bao bì, nhãn mác và hồ sơ pháp lý; nhà cung cấp phải duy trì chất lượng đồng đều, khả năng cung ứng ổn định. Để đáp ứng những yêu cầu này, Saigon Co.op sẽ hỗ trợ các cơ sở sản xuất hoàn thiện bao bì, tiêu chuẩn sản phẩm và thủ tục pháp lý; đồng thời kết nối nhà sản xuất, HTX địa phương với ngân hàng để tiếp cận nguồn vốn đầu tư, phát triển sản xuất theo tiêu chuẩn của hệ thống.