Bộ Y tế đang hoàn thiện dự thảo hướng dẫn khám sàng lọc cho người dân tại trạm y tế xã, phường, đặc khu theo từng giai đoạn của vòng đời, từ thai nhi, trẻ sơ sinh đến người cao tuổi.
Theo dự thảo, người từ 16 đến dưới 60 tuổi dự kiến được khám sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và một số bệnh ung thư có tỷ lệ mắc cao theo độ tuổi, giới tính; đồng thời được đánh giá sức khỏe tâm thần và nguy cơ sa sút trí tuệ. Riêng người trên 40 tuổi được đề xuất sàng lọc nguy cơ đột quỵ.
Đối với người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên, dự thảo đề xuất ngoài sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn mỡ máu, còn đánh giá nguy cơ sa sút trí tuệ, loãng xương và té ngã.
Sinh viên dự kiến được sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu; sàng lọc ung thư vú, ung thư cổ tử cung và một số ung thư có tỷ lệ mắc cao theo độ tuổi, giới tính. Nhóm này cũng được đánh giá nguy cơ trầm cảm, lo âu, tâm thần phân liệt và động kinh.
Đề xuất sàng lọc nguy cơ đột quỵ được xây dựng trong bối cảnh Bộ Y tế đã ban hành Quyết định 1983/QĐ-BYT ngày 1-7-2026 về hướng dẫn kiểm soát yếu tố nguy cơ, người có yếu tố nguy cơ và người mắc bệnh không lây nhiễm tại cộng đồng.
Theo hướng dẫn này, đột quỵ thuộc nhóm bệnh không lây nhiễm được ưu tiên phát hiện, sàng lọc sớm tại cộng đồng, cùng với tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản, một số bệnh ung thư phổ biến và bệnh thận mạn tính.
Người có nguy cơ mắc bệnh không lây nhiễm được xác định là người chưa mắc hoặc chưa được chẩn đoán mắc bệnh nhưng có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc bệnh. Nhóm này được tư vấn, sàng lọc, theo dõi và quản lý dự phòng tại cộng đồng.
Hoạt động phát hiện sớm có thể được thực hiện thông qua nhiều hình thức như kiểm tra sức khỏe học sinh, khám sàng lọc bệnh tật, khám sức khỏe định kỳ, khám sức khỏe người lao động, khám sức khỏe người cao tuổi và khám, chữa bệnh.
Đối với nguy cơ đột quỵ, hoạt động sàng lọc tại tuyến y tế cơ sở có thể bao gồm đánh giá nguy cơ, đo huyết áp, cân nặng, vòng eo và chỉ số BMI. Một số trường hợp có thể được đo điện tim để phát hiện rung nhĩ - một yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh. Người dân cũng có thể được kiểm tra đường huyết và một số chỉ số liên quan để đánh giá nguy cơ bệnh không lây nhiễm.
Kết quả sàng lọc được quản lý, theo dõi trong hồ sơ sức khỏe điện tử, giúp nhân viên y tế cơ sở tiếp tục tư vấn, theo dõi và quản lý người có nguy cơ.
Theo Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai, bệnh nhân đột quỵ dưới 45 tuổi từng chiếm khoảng 10%-15% số ca tại đây. Khoảng 85% số ca được ghi nhận có tăng huyết áp.
Các chuyên gia nhận định người trẻ có thể chủ quan, ít kiểm tra huyết áp và các yếu tố nguy cơ tim mạch. Thừa cân, béo phì, ít vận động cùng một số yếu tố nguy cơ khác có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ.
Việc phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ giúp người dân được tư vấn thay đổi lối sống, kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu hoặc điều trị khi cần thiết, qua đó góp phần hạn chế nguy cơ xảy ra biến cố.
