Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu đang dịch chuyển mạnh về phía kinh tế số, “kinh tế token” có thể là một cách tiếp cận đáng cân nhắc để TPHCM kết nối nguồn vốn mới với nhu cầu hạ tầng, trên nền dữ liệu và số hóa sẵn có.
Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 ở thành phố cuối tháng 10, nhiều chuyên gia dùng 2 hình ảnh gợi mở: “token” và “bê tông”. “Token” là hệ sinh thái số và AI đang thu hút nguồn vốn rất lớn trên thế giới; “bê tông” là đường sá, cảng biển, điện, nhà máy - những thứ giúp một nền kinh tế vận hành.
Thông điệp đáng chú ý là vốn toàn cầu không thiếu, nhưng đang chảy nhiều hơn về phía “token”, trong khi những nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam vẫn cần nhiều “bê tông”. Với TPHCM, nhu cầu ấy rất cụ thể.
Theo quy hoạch giai đoạn 2026-2030, thành phố cần khoảng 4,4 triệu tỷ đồng, trong đó ngân sách đáp ứng khoảng 1,1 triệu tỷ đồng, phần còn lại phải huy động vốn từ xã hội, nên đã đến lúc chúng ta cần thêm những kênh huy động vốn dài hạn mới. Token hóa tài sản thực là một trong những hướng như vậy. Nói nôm na, đây là việc ghi nhận quyền sở hữu hoặc quyền hưởng lợi từ một tài sản - một khoản trái phiếu, một dòng thu phí, một bất động sản, dưới dạng token trên nền tảng số. Nhờ đó, tài sản có thể được chia nhỏ, giao dịch thuận tiện hơn, dòng tiền minh bạch hơn và tiếp cận được nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước hơn.
Xu hướng này khá rõ trên thế giới khi Hồng Công (Trung Quốc) đã phát hành hơn 6,8 tỷ HKD trái phiếu chính phủ dạng token; Dubai đưa sổ đỏ token hóa vào giao dịch thứ cấp từ đầu năm 2026. Trong nước, TP Đà Nẵng cũng đã nêu ý tưởng token hóa những dự án hạ tầng.
TPHCM có thể xem xét một số cách làm cụ thể. Một phần trái phiếu chính quyền địa phương cho metro có thể được phát hành dưới nhiều hình thức khác nhau. Quyền khai thác những công trình đã hoàn thành - như mặt bằng thương mại nhà ga hay bãi đậu xe, có thể được chia nhỏ cho nhà đầu tư dài hạn để thu hồi vốn, tái đầu tư cho công trình tiếp theo, tương tự mô hình "tái chế tài sản" của Australia.
Những dự án phát triển đô thị quanh nhà ga đường sắt đô thị (TOD) có pháp lý rõ ràng có thể là ứng viên phù hợp. Hóa đơn xuất khẩu của doanh nghiệp hay tín chỉ carbon từ khu công nghiệp cũng có thể trở thành những tài sản số.
Dĩ nhiên, một dự án không có dòng tiền thì token của nó cũng khó có người mua. Điều token hóa mang lại là giảm chi phí giao dịch, tăng minh bạch và mở rộng tệp nhà đầu tư. Vì vậy, nên bắt đầu từ những tài sản có dòng tiền ổn định và quyền pháp lý rõ ràng. Điều quan trọng hơn, một token chỉ đáng tin khi dữ liệu phía sau nó đáng tin.
Đây là điểm TPHCM có lợi thế để phát triển "kinh tế token" theo cách riêng. Thành phố đã ban hành Chiến lược phát triển dữ liệu số giai đoạn 2026-2030, định hướng hình thành sàn giao dịch dữ liệu.
Dữ liệu của gần 2,5 triệu thửa đất đang được chuẩn hóa, với mục tiêu đưa toàn bộ thủ tục đất đai lên trực tuyến. Định danh điện tử VNeID giúp việc xác minh nhà đầu tư nhanh và tin cậy hơn. Thành phố cũng có hơn 15 trung tâm dữ liệu đang hoạt động, và một trung tâm tài chính quốc tế với định hướng ứng dụng blockchain.
Từ nền tảng đó, trước tiên là chuẩn hóa và công bố dữ liệu của các dự án hạ tầng - lượng khách metro, doanh thu, chi phí vận hành - theo cách nhà đầu tư có thể kiểm chứng. Tiếp đến là kết nối dần sổ đăng ký tài sản của thành phố với hạ tầng token để token phản ánh đúng quyền pháp lý. Xa hơn, dữ liệu đô thị cũng trở thành tài sản được giao dịch có kiểm soát, phục vụ các ứng dụng AI trên hạ tầng dữ liệu của thành phố.
"Kinh tế token", nhìn theo cách này, là một cách tổ chức lại dòng vốn cho phát triển. TPHCM có nhu cầu hạ tầng lớn, có nền dữ liệu đang dần hoàn thiện và có một trung tâm tài chính mới. Nếu bắt đầu từ những bước nhỏ, thận trọng và minh bạch, thành phố hoàn toàn có thể biến những công trình "bê tông" của mình thành những tài sản mà dòng vốn của "kinh tế token" sẵn lòng đầu tư.
