Quản lý người tâm thần ở cộng đồng: Cần những quy định bắt buộc

Xã hội ngày càng phát triển kèm theo nhiều áp lực, lo toan về cuộc sống, việc làm… khiến cho số người rơi vào tình trạng rối nhiễu tâm trí, phát bệnh tâm thần gia tăng. Trong khi cơ sở vật chất, điều kiện chữa trị bệnh nhân bệnh nặng và chăm sóc nuôi dưỡng người tâm thần có hạn thì cách nào quản lý họ hiệu quả, ngăn chặn nguy cơ gây nguy hiểm cho cộng đồng?

Cắt tóc miễn phí cho người tâm thần. Ảnh: K.H.

Nỗi lo của cộng đồng

Cứ vào ngày cuối tuần ông Tăng Tô Hà (ngụ ở đường Lãnh Binh Thăng, phường 13, quận 11, TPHCM) lại tất tả mang giỏ đồ nặng tay vào thăm người con trai đã 40 tuổi bị bệnh ở Trung tâm Điều dưỡng người tâm thần TPHCM. Chẳng thể tả hết nỗi niềm của người cha già ở tuổi được an nhàn nhưng phải mang gánh nặng chăm con bị bệnh tâm thần kéo dài hàng chục năm qua. Ông tâm sự: “Khổ lắm, khổ hết chỗ nói nhưng con mình thì mình phải cưu mang, chứ bỏ mặc nó sao được”.

Gia đình ông nghèo nhưng phải vét hết tiền bạc đưa con đi chữa bệnh ở nhà thương Chợ Quán. Thế nhưng, bệnh tình của con tái phát liên tục và ông phải đưa con vào Bệnh viện Tâm thần đến 7 lần, vào điều trị ở Trung tâm Tâm thần Biên Hòa 2 lần và lần cuối này ở Trung tâm Điều dưỡng người Tâm thần của TP vì thuộc diện nghèo khó. Mệt mỏi, kiệt sức vì chăm sóc con bị bệnh ngày càng nặng hơn nên ông chỉ mong lần này con ông được ở luôn tại trung tâm điều trị, vì cứ về nhà là anh ta quậy phá, la hét và đòi đốt nhà. Hàng xóm xung quanh cũng rất sợ con trai ông trở về nhà, sợ anh ta có hành vi gây nguy hiểm cho cộng đồng…

Hiện nay, TPHCM có khoảng 9.000 người bị tâm thần nhưng chỉ khoảng 3.000 người được chăm sóc tại cơ sở y tế và bảo trợ xã hội, số còn lại được chăm sóc tại gia. Bên cạnh những gia đình quan tâm đưa con em đi khám bệnh tại các cơ sở y tế, nhiều gia đình bỏ mặc khiến người bệnh mặc cảm, dễ phát bệnh nặng hơn. Không chỉ lo ngại về những người hàng xóm bị bệnh tâm thần ở nhiều dạng khác nhau, người dân còn lo sợ, hoang mang với những người lang thang. Đã xảy ra nhiều vụ việc đau lòng trên địa bàn TPHCM và các tỉnh như đánh người, đốt nhà… mà thủ phạm chính là những người bệnh tâm thần được nuôi dưỡng tại gia.

Theo bác sĩ Nguyễn Văn Ngái, Giám đốc Trung tâm Điều dưỡng người tâm thần, người bị bệnh tâm thần thường tái đi tái lại nếu việc chăm sóc, điều trị tại nhà không đúng cách, người bệnh không được uống thuốc thường xuyên. Chính vì thế, yêu cầu chăm sóc, điều trị, phục hồi chức năng cho người tâm thần tại cộng đồng là cấp thiết. Nhưng cả nước nói chung và TPHCM nói riêng còn quá ít cơ sở y tế chữa trị bệnh và bảo trợ chăm sóc người tâm thần. Là địa phương làm tốt việc chăm sóc người tâm thần nhưng TPHCM chỉ có 2 cơ sở bảo trợ xã hội trực thuộc Sở LĐTB-XH có thể tiếp nhận nuôi dưỡng, phục hồi chức năng cho 2.500 bệnh nhân ở dạng nặng, đối tượng người lang thang.

“Đề nghị được tiếp nhận ngày càng tăng nhưng điều kiện cơ sở vật chất lẫn đội ngũ nhân viên chăm sóc không đáp ứng nên trung tâm phải cho những người đã điều trị bệnh ổn định, có hộ khẩu được về nhà, chăm sóc tại gia đình. Thế nhưng, số người bệnh được gia đình đón về không nhiều, phần đông muốn người thân ở lại trung tâm nuôi dưỡng. Đó là gánh nặng đối với các cơ sở bảo trợ xã hội của TPHCM cũng như của trung ương” - bác sĩ Nguyễn Văn Ngái nói.

Cần mô hình quản lý hiệu quả

Thực tế nhiều gia đình, làng xã, khu phố, phường không muốn nhận lại người bệnh tâm thần đã từng có hành vi quá khích như đánh người, đe dọa… Nhiều địa phương còn kiến nghị nhà nước có quy chế chăm sóc, nuôi dưỡng suốt đời người bị bệnh tâm thần ở các cơ sở xã hội nếu có hành vi nguy hiểm cộng đồng. Lý do các gia đình không muốn đón nhận con em về nhà sau khi đã chữa trị bệnh ổn định còn xuất phát từ thực tế chăm sóc người bệnh tâm thần tại nhà rất cực, nhiều người không chịu uống thuốc nên bệnh ngày càng nặng hơn.

Trước thực tế còn nhiều khó khăn và xu hướng người bị bệnh tâm thần, rối nhiễu tâm trí ngày càng gia tăng, Chính phủ đã chỉ đạo ngành LĐTB-XH triển khai đề án trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, người rối nhiễu tâm trí giai đoạn 2012-2020. Theo đó, ngành LĐTB-XH sẽ mở rộng mạng lưới cơ sở tiếp nhận chăm sóc, nuôi dưỡng người tâm thần ở nhiều tỉnh, TP thông qua việc xây mới, nâng cấp cơ sở vật chất; tập trung điều trị, phục hồi chức năng cho 90% số người tâm thần có hành vi nguy hiểm cho cộng đồng, gia đình và người lang thang tại các cơ sở bảo trợ xã hội.

Theo ông Chu Giang, Trưởng Phòng Bảo trợ xã hội Sở LĐTB-XH TPHCM, sở đang trình TP đề án quản lý chăm sóc người bị bệnh tâm thần, hướng tới mô hình quản lý chăm sóc, điều trị tại cộng đồng - phường xã, quận huyện thông qua việc cung cấp dịch vụ trị liệu tâm lý, phục hồi chức năng cho những người bị rối nhiễu tâm trí có nguy cơ chuyển sang bệnh tâm thần và những người bị bệnh tâm thần cần chữa trị ổn định. Tuy nhiên, khó nhất hiện nay là xây dựng mạng lưới tham vấn chuyên nghiệp, bao gồm đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, nhân viên làm công tác xã hội ở phường, xã có thể tư vấn, trợ giúp gia đình chăm sóc người bệnh tâm thần đạt hiệu quả. Hy vọng trong những năm tới ngành có thể vượt khó, thực hiện được đề án, giải quyết những tồn đọng, vướng mắc về quản lý người tâm thần.

Khánh Bình

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thờ ơ việc đeo khẩu trang nơi công cộng

Thờ ơ việc đeo khẩu trang nơi công cộng

Trước diễn biến rất phức tạp của dịch Covid-19, Thủ tướng chính phủ vừa chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương không được chủ quan, không được để dịch quay trở lại, đặc biệt phải thực hiện đeo khẩu trang nơi công cộng. Thế nhưng, những ngày qua, rất nhiều người dân trên địa bàn TPHCM vẫn thờ ơ với việc đeo khẩu trang.

Bạn đọc viết

Thương về miền Trung!

Những ngày này, đồng bào cả nước đang dõi theo tình hình bão lũ ở miền Trung ruột thịt. Chỉ vài ngày trước, những xóm làng chỉ còn mấy nóc nhà lô nhô, những ngôi trường chỉ còn cái bảng hiệu lấp ló trên mặt nước.

Cơ quan trả lời

Sinh viên được vay 2,5 triệu đồng/tháng

Học sinh, sinh viên có thể dùng tiền vay từ ngân hàng để trang trải tiền học phí; chi phí mua sắm sách vở, phương tiện học tập, chi phí ăn, ở, đi lại. Mức cho vay tối đa đối với một học sinh, sinh viên là 2,5 triệu đồng/tháng/người. Lãi suất cho vay hiện tại là 0,55%/tháng. 

Từ thư bạn đọc

Ý kiến

Vẫn tắc đường khu vực Bến xe miền Đông cũ

Bến xe miền Đông mới (quận 9, TPHCM) đi vào hoạt động sẽ “chia lửa” cho bến xe cũ, xóa tình trạng tắc đường kẹt xe ở các tuyến đường xung quanh bến xe cũ như Đinh Bộ Lĩnh, quốc lộ 13… Nhưng thực tế vào giờ cao điểm, các tuyến đường quanh khu vực Bến xe miền Đông cũ (quận Bình Thạnh) vẫn tắc như thường.