Bất lực vì không mua được sách
Chưa đến 7 giờ sáng, tại cửa hàng của Công ty cổ phần Sách - Thiết bị trường học Bà Rịa - Vũng Tàu (phường Tam Thắng, TPHCM), hàng chục phụ huynh đã xếp hàng chờ mở cửa để mua SGK. Anh Đỗ Văn Dương (ngụ phường Tam Thắng, TPHCM) cho biết, anh đã đi 4 nhà sách nhưng chưa mua đủ SGK và sách bài tập cho con. “Từ hôm tựu trường đến nay, ngày nào con cũng về nhắc ba mẹ mua sách vì cô giáo kiểm tra mà con và nhiều bạn trong lớp chưa có. Nhìn con tủi thân khi vào năm học mà chưa có đủ sách nên tôi cố gắng tranh thủ sáng sớm, chiều tối đi làm về lại đi tìm mua sách”, anh Dương chia sẻ.
Trong khi đó, anh Mạnh Thắng, phụ huynh có con học lớp 4, Trường Tiểu học Kim Đồng (phường Gò Vấp, TPHCM), nói rằng đã đăng ký mua SGK cho con tại trường. Tuy nhiên, ngày 9-9, phụ huynh nhận được thông báo nhà trường không được cung ứng đủ bộ sách. Những đầu sách còn thiếu, trường trả tiền lại để phụ huynh tự tìm mua. Anh Thắng đã đi nhiều nhà sách nhưng vẫn mua chưa đủ sách.
Tình trạng thiếu SGK khiến việc học của nhiều học sinh bị ảnh hưởng. Đỗ Khánh Linh, học sinh lớp 5/4, Trường Tiểu học Bùi Thị Xuân (phường Vũng Tàu), cho hay em vẫn còn thiếu sách Mỹ thuật và nhiều sách bài tập. Tới giờ học, Linh phải nhờ bạn cho xem chung sách. Linh lo lắng rằng bài cô giáo giao trong sách bài tập sẽ bị dồn do chưa có sách để làm. Với Minh Long, học sinh lớp 10, Trường THPT Lê Thị Hồng Gấm (phường Xuân Hòa, TPHCM), do chưa có đủ sách nên phải photocopy sách để học tạm. Việc sử dụng bản photocopy khiến việc học bị ảnh hưởng do nhiều hình ảnh mờ, Long phải xin xem chung sách với bạn.
Trường học hỗ trợ học sinh
Cô Vũ Thị Việt Hoa, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bình Minh (phường Rạch Dừa, TPHCM), thông tin, nhà trường cho học sinh đăng ký mua SGK từ cuối năm học trước. Toàn trường có 400/1.100 học sinh đăng ký mua SGK qua trường. Những học sinh này đã có đủ sách khi bước vào năm học mới. Trong khi đó, khoảng 700 học sinh còn lại tự mua nên một số em thiếu một vài đầu SGK và sách bài tập. Nhà trường yêu cầu giáo viên linh hoạt trong giảng dạy, không tạo thêm áp lực cho học sinh. Những em chưa có sách thì có thể đọc chung với bạn hoặc sử dụng sách điện tử. Ngoài ra, giáo viên chưa kiểm tra sách bài tập và việc làm bài của học sinh trong thời điểm này, nhằm tránh để các em cảm thấy tự ti hoặc áp lực vì chưa có đủ sách như các bạn.
Tại Trường Tiểu học Lưu Chí Hiếu (phường Rạch Dừa, TPHCM), giáo viên được yêu cầu linh hoạt trong việc sử dụng SGK, bảo đảm học sinh vẫn có thể theo kịp bài học trong trường hợp chưa có sách. Riêng sách bài tập, nhà trường không bắt buộc phụ huynh phải mua. Giáo viên có thể in phiếu bài tập hoặc thiết kế bài tập trên các phần mềm học tập để học sinh thực hiện ngay tại lớp. Giáo viên không giao bài tập về nhà cho học sinh nhằm hạn chế tâm lý mặc cảm, lo lắng vì thiếu sách của học sinh trong những ngày đầu năm học.
Trường Tiểu học Nguyễn Thái Học (phường Bến Thành, TPHCM) hướng dẫn phụ huynh in từng file bài học, phiếu bài tập cho học sinh làm ở nhà. Đối với việc học trên lớp, giáo viên trình chiếu file bài học trên màn hình lớn để học sinh học tập. Tại phân hiệu của Trường THCS Quỳnh Mai 2 (phường Quỳnh Mai, tỉnh Nghệ An), Phó Hiệu trưởng Hồ Tuấn Anh kêu gọi học sinh, phụ huynh, các nhà hảo tâm tặng SGK cho nhà trường, bao gồm sách mới, sách cũ bộ “Kết nối tri thức và cuộc sống” từ lớp 6 đến lớp 9.
Bộ GD-ĐT vừa ban hành văn bản gửi sở GD-ĐT các tỉnh, thành phố và NXBGDVN về việc tiếp tục rà soát, bảo đảm cung ứng SGK năm học 2026-2027. Theo đó, Bộ GD-ĐT đề nghị sở GD-ĐT phối hợp NXBGDVN và các đơn vị phát hành xác nhận nhu cầu, cung ứng ngay số SGK còn thiếu; điều chuyển SGK từ nơi dư đến nơi thiếu. Đồng thời, NXBGDVN thiết lập, công khai đường dây nóng; thành lập tổ phản ứng nhanh tại NXBGDVN và các đầu mối phát hành ở địa phương để tiếp nhận, xác minh, xử lý ngay phản ánh về thiếu SGK. Công khai đầu mối, số điện thoại, thời gian tiếp nhận và kết quả xử lý.
Khắc phục đứt gãy nguồn cung
Bà Lê Thị Lan, Phó Giám đốc Công ty cổ phần Sách - Thiết bị trường học Bà Rịa - Vũng Tàu (phường Tam Thắng, TPHCM) nhận xét, chưa năm nào tình trạng khan hiếm SGK lại căng thẳng như năm nay. Công ty liên tục nhập sách theo từng đợt nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của phụ huynh. Tình trạng khan hiếm SGK cũng kéo theo hiện tượng một số người gom mua sách với số lượng lớn để bán lại kiếm lời.
Theo báo cáo của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN), đến ngày 9-9, NXBGDVN đã phát hành 235,6 triệu bản SGK và 84 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo. Nguyên nhân xảy ra tình trạng thiếu SGK cục bộ hiện nay là do gián đoạn kênh đăng ký mua sách tại các cơ sở giáo dục; vướng mắc về lộ trình và vận hành. Ngoài ra, do năm học 2026-2027 là năm đầu tiên triển khai thống nhất bộ SGK “Kết nối tri thức với cuộc sống” trên toàn quốc, nên công tác chuẩn bị, dự báo số lượng SGK của học sinh cả nước còn bị động. Ông Ngô Văn Hoan, Phó Tổng Giám đốc NXBGDVN, cho biết, đơn vị đã chủ động triển khai kế hoạch sản xuất, in ấn và cung ứng từ rất sớm, đến cuối tháng 8 đã hoàn thành vượt kế hoạch đăng ký ban đầu của các địa phương. Tuy nhiên, số lượng đăng ký ban đầu của các địa phương chưa sát với số lượng học sinh trên địa bàn, dẫn đến đứt gãy nguồn cung. Sát ngày khai giảng, NXBGDVN phát hành bổ sung ra thị trường theo nhu cầu thực tế từ các nhà trường, địa phương nhưng không đáp ứng kịp nhu cầu.
Mới đây, chủ trì cuộc họp về tình hình in, phát hành và cung ứng SGK năm học 2026-2027, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nêu rõ, việc để xảy ra tình trạng chưa đủ SGK cho thấy nhiều bất cập trong công tác dự báo, đặt hàng, sản xuất, dự trữ, điều phối và phân phối. Do đó, Bộ GD-ĐT phải chủ trì, phối hợp với các địa phương chỉ đạo NXBGDVN rà soát tổng hợp số lượng học sinh còn thiếu SGK của các cơ sở giáo dục phổ thông trên cả nước theo từng địa bàn cụ thể, xác định số lượng SGK còn thiếu, nơi đang tồn dư sách; trên cơ sở đó điều chuyển ngay từ nơi thừa sang nơi thiếu; tổ chức in ấn bổ sung, bảo đảm mọi học sinh có đủ SGK trước ngày 15-9...
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu rà soát toàn diện công tác quản lý nhà nước đối với SGK, từ xác định nhu cầu, tổ chức sản xuất, dự trữ, phát hành, phân phối đến kiểm tra, giám sát; xác định rõ một đầu mối chịu trách nhiệm quản lý nhà nước xuyên suốt về bảo đảm cung ứng SGK cho học sinh và các nhà trường. UBND các tỉnh, thành phố tổ chức kiểm tra đến từng cơ sở giáo dục, không để học sinh thiếu sách; phối hợp chặt chẽ với NXBGDVN và các đơn vị phát hành để vận chuyển, điều chuyển, cung ứng kịp thời; chịu trách nhiệm rà soát, tổng hợp chính xác nhu cầu SGK trên địa bàn gửi Bộ GD-ĐT. Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ GD-ĐT nghiêm túc rút kinh nghiệm, xác định rõ trách nhiệm và có biện pháp chấn chỉnh nghiêm túc, không để tái diễn tình trạng thiếu SGK; tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân có liên quan để xảy ra tình trạng thiếu cục bộ SGK.
Thời gian tới, Chính phủ và các bộ, ngành sẽ hoàn thiện cơ chế quản lý sản xuất, dự trữ và phát hành SGK theo hướng SGK là sản phẩm, dịch vụ công, là mặt hàng thiết yếu đặc thù, nhà nước quản lý về chất lượng, giá và bảo đảm an ninh, an toàn nguồn cung.
Xuất hiện tình trạng lừa đảo, đẩy giá SGK lên gấp 6-7 lần
Những ngày vừa qua, trong bối cảnh khan hiếm SGK trên cả nước, trên nhiều diễn đàn, hội nhóm, mạng xã hội, xuất hiện tình trạng lừa đảo, đẩy giá SGK lên gấp 6-7 lần giá bìa. NXBGDVN khuyến cáo phụ huynh và học sinh chỉ mua sách tại các cửa hàng phân phối của NXBGDVN hoặc các hệ thống nhà sách uy tín. Trường hợp có nhu cầu mua SGK trực tuyến, cần đặt mua qua kênh trực tuyến của các đơn vị thuộc NXBGDVN và website các hệ thống nhà sách, không nên mua SGK qua các tài khoản mạng xã hội để tránh bị lừa đảo.
