Dấu ấn của “nữ tướng” ngành sữa
Trong danh sách Most Powerful Women Asia 2026, Fortune xếp bà Mai Kiều Liên ở vị trí 71, tăng 2 bậc so với năm 2025 và 4 bậc so với lần đầu được vinh danh năm 2024. Ba năm liên tiếp được Fortune ghi nhận không chỉ khẳng định vị thế của một trong những nữ lãnh đạo tiêu biểu của doanh nghiệp Việt Nam, mà còn gợi lại hành trình gần như song hành giữa bà Mai Kiều Liên và 50 năm phát triển của Vinamilk.
Năm 1976, sau khi tốt nghiệp ngành chế biến sữa tại Liên Xô, bà Mai Kiều Liên trở về Việt Nam, bắt đầu công việc tại Nhà máy Sữa Trường Thọ khi ngành sữa trong nước còn thiếu thốn. Chính từ điểm xuất phát ấy, tư duy làm chủ dần hình thành và trở thành một nguyên tắc xuyên suốt hành trình của bà: doanh nghiệp muốn đi đường dài phải tự xây dựng năng lực của mình.
Từ một kỹ sư trở thành Tổng Giám đốc Vinamilk năm 1992, bà Mai Kiều Liên cũng đi cùng doanh nghiệp qua những bước chuyển lớn của nền kinh tế Việt Nam. Nếu những năm đầu, “làm chủ” là tự sửa chữa thiết bị để giữ cho dây chuyền hoạt động, thì khi thị trường mở cửa, khái niệm ấy được mở rộng thành năng lực làm chủ công nghệ, nguồn nguyên liệu, sản xuất và quản trị. Từ chỗ tìm cách duy trì sản xuất trong thiếu thốn, Vinamilk từng bước xây dựng nhà máy, trang trại và năng lực nội tại đủ sức cạnh tranh với các tập đoàn quốc tế ngay trên thị trường trong nước.
Nhưng năng lực cạnh tranh ấy trước hết phải được đặt trên nền tảng chất lượng. “Thực phẩm đã vào người thì không có cơ hội sửa sai” – quan điểm của bà Mai Kiều Liên cũng trở thành cách Vinamilk nhìn về sản phẩm. Chất lượng vì thế không phải một tiêu chuẩn đạt được ở cuối dây chuyền, mà phải được kiểm soát xuyên suốt quá trình sản xuất, bởi điều doanh nghiệp bảo vệ sau mỗi sản phẩm chính là sức khỏe và niềm tin của người tiêu dùng.
Làm chủ, với bà Mai Kiều Liên, cũng không có nghĩa giữ lại những gì từng làm nên thành công. Khi thị trường thay đổi, doanh nghiệp phải thay đổi nhanh hơn. Việc liên tục nâng cấp công nghệ, phát triển sản phẩm và tái định vị thương hiệu năm 2023 cho thấy một cách tiếp cận nhất quán: giữ vững những nguyên tắc cốt lõi nhưng không đóng khung mình trong cách làm cũ. Một chuẩn mực được chinh phục cũng là lúc chuẩn mực cao hơn được đặt ra.
Khi tư duy lãnh đạo trở thành sức mạnh của tổ chức
Năm mươi năm sau ngày bước vào Nhà máy Sữa Trường Thọ với vị trí một kỹ sư, bà Mai Kiều Liên vẫn trực tiếp tham gia những bước chuyển của Vinamilk. Từ những ngày phải tìm cách giữ cho dây chuyền tiếp tục hoạt động đến khi một doanh nghiệp Việt Nam có thể cạnh tranh trên thị trường quốc tế, điều thay đổi không chỉ là quy mô, mà còn là năng lực được tích lũy qua từng giai đoạn phát triển.
Năm 2026, Vinamilk tròn 50 năm hình thành và phát triển. Sản phẩm của doanh nghiệp đã có mặt tại 67 quốc gia và vùng lãnh thổ, kim ngạch xuất khẩu lũy kế hơn 3,9 tỷ USD; Vinamilk đứng thứ 36 thế giới về doanh thu ngành sữa và được định giá thương hiệu 2,6 tỷ USD. Những con số ấy không chỉ cho thấy Vinamilk đã đi được bao xa, mà còn phản ánh năng lực được tích lũy và tiếp nối qua nhiều thế hệ.
Trong những lần nói về Vinamilk, bà Mai Kiều Liên hiếm khi đặt cá nhân mình ở trung tâm. Bà nói nhiều hơn về đội ngũ, những thế hệ cùng xây dựng doanh nghiệp và trách nhiệm chuẩn bị người kế cận. Bởi dấu ấn bền vững của một người lãnh đạo không chỉ nằm ở những quyết định tạo bước ngoặt, mà ở khả năng biến tư duy, nguyên tắc và chuẩn mực thành cách tổ chức vận hành, để doanh nghiệp có thể tiếp tục phát triển qua các thế hệ.
Cách nhìn ấy được bà đúc kết tại lễ kỷ niệm 50 năm Vinamilk vào tháng 7-2026: “Vinamilk đã được sinh ra bởi đất nước Việt Nam, được nuôi dưỡng bởi con người Việt Nam”.
Sau 50 năm gắn bó với Vinamilk và hơn ba thập kỷ ở vị trí điều hành cao nhất, bà Mai Kiều Liên vẫn trực tiếp dẫn dắt doanh nghiệp. Nhưng dấu ấn của hành trình ấy không chỉ nằm ở những gì Vinamilk đã đạt được, mà ở việc những nguyên tắc từng được hình thành từ những ngày đầu khó khăn đã trở thành năng lực của cả tổ chức – nền tảng để doanh nghiệp tiếp tục đi tới khi thị trường, công nghệ và các thế hệ lãnh đạo đều thay đổi.
