Ngày 12-11, tại TPHCM, trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế Công nghiệp thực phẩm Việt Nam 2026 (Vietnam Foodexpo 2026), Bộ Công Thương phối hợp Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam tổ chức chương trình “Kết nối tiêu thụ hàng thực phẩm sản xuất trong nước”, nhằm thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp sản xuất và hệ thống phân phối, mở rộng thị trường tiêu thụ thực phẩm Việt.
Thực phẩm Việt còn nhiều dư địa tại thị trường nội địa
Theo Bộ Công Thương, quy mô thị trường bán lẻ Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 269 tỷ USD, trong đó lương thực, thực phẩm chiếm 34,1% cơ cấu bán lẻ hàng hóa. Bình quân mỗi ngày, người tiêu dùng chi hơn 5.100 tỷ đồng cho lương thực, thực phẩm qua kênh bán lẻ. Trong 10 tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt khoảng 6.618,9 nghìn tỷ đồng, tăng 13,5% so với cùng kỳ. Đây là dư địa lớn để thực phẩm Việt mở rộng tiêu thụ.
Trong khi đó, năng lực sản xuất, chế biến thực phẩm Việt ngày càng nâng cao. Tại Vietnam Foodexpo 2026, hơn 90% doanh nghiệp Việt Nam tham gia đáp ứng tiêu chuẩn HACCP, ISO; hơn 80% có chứng nhận quốc tế như BRC, FSSC, EU Organic. Khoảng 100 doanh nghiệp sở hữu chứng nhận Halal, mở cơ hội tiếp cận thị trường với khoảng 2 tỷ người tiêu dùng toàn cầu.
Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương, cho biết việc nâng chuẩn chất lượng, ứng dụng công nghệ chế biến và phát triển năng lực cung ứng đang tạo nền tảng để thực phẩm Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Vietnam Foodexpo 2026 quy tụ hơn 700 gian hàng của trên 500 doanh nghiệp trong và ngoài nước, tăng gấp 1,5 lần so với năm 2025, góp phần kết nối nhà sản xuất với hệ thống phân phối và nhà mua hàng quốc tế.
Tuy nhiên, không ít sản phẩm thực phẩm Việt đạt chuẩn xuất khẩu vẫn khó hiện diện trên kệ siêu thị trong nước, trong khi nhà bán lẻ tiếp tục tìm kiếm nguồn hàng nội địa chất lượng ổn định, sản lượng lớn và nguồn gốc minh bạch. Thực tế này cho thấy chất lượng sản phẩm mới là điều kiện cần, còn năng lực đáp ứng yêu cầu thương mại và tổ chức cung ứng quyết định khả năng mở rộng thị phần.
Theo ông Phan Văn Chinh, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), kết nối sản xuất và phân phối còn ba điểm nghẽn: thông tin thị trường, tiêu chuẩn cung ứng và niềm tin hợp tác. Doanh nghiệp sản xuất chưa nắm rõ nhu cầu thu mua, nhà bán lẻ thiếu thông tin nguồn hàng đạt chuẩn. Ngoài chất lượng, thực phẩm Việt muốn vào hệ thống phân phối hiện đại phải đáp ứng yêu cầu về bao bì, truy xuất nguồn gốc, bảo quản, giao nhận và cung ứng liên tục.
Nâng chuẩn thực phẩm Việt, mở rộng hệ thống phân phối
Thực tế từ Saigon Co.op cho thấy khả năng tiêu thụ thực phẩm Việt còn lớn nếu doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu phân phối. Ông Dương Minh Quang, Phó Tổng Giám đốc Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại TPHCM (Saigon Co.op), cho biết hệ thống có hơn 800 điểm bán trên cả nước, phục vụ trên một triệu lượt khách mỗi ngày. Doanh số thực phẩm đạt gần 9.900 tỷ đồng/năm, trong đó thực phẩm công nghệ chiếm 68%, thực phẩm tươi sống chiếm 32%.
Đáng chú ý, hơn 90% hàng hóa trên kệ Saigon Co.op là sản phẩm Việt Nam. Theo ông Dương Minh Quang, người tiêu dùng ngày càng ưu tiên thực phẩm an toàn, minh bạch nguồn gốc, tiện lợi và giá phù hợp. Vì vậy, doanh nghiệp cần nghiên cứu nhu cầu thị trường, chuẩn hóa sản xuất, đầu tư công nghệ sau thu hoạch, kho lạnh và logistics để bảo đảm chất lượng, sản lượng và tiến độ giao hàng. Đây là điều kiện để thực phẩm Việt duy trì hiện diện ổn định trong hệ thống bán lẻ.
Để tăng hiệu quả kết nối cung cầu, Saigon Co.op kiến nghị xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về vùng nguyên liệu, sản lượng, mùa vụ và nhu cầu tiêu thụ. Việc chia sẻ thông tin giúp doanh nghiệp chủ động sản xuất, nhà bán lẻ lựa chọn nguồn hàng phù hợp, giảm chi phí trung gian. Hệ thống tiếp tục mở rộng cơ hội đưa thực phẩm Việt của doanh nghiệp, hợp tác xã trong nước vào mạng lưới phân phối, kết hợp phát triển kênh bán hàng trực tiếp và trực tuyến.
Ở góc độ quản lý, Bộ Công Thương đang chuyển trọng tâm từ vận động ưu tiên sử dụng hàng Việt sang tạo điều kiện nâng sức cạnh tranh bằng chất lượng và hiệu quả cung ứng. Theo ông Phan Văn Chinh, các nhà phân phối cần công khai tiêu chí thu mua, tạo cơ hội tiếp cận công bằng cho doanh nghiệp trong nước, tránh đặt ra yêu cầu vượt mức cần thiết, gây khó khăn cho việc gia nhập hệ thống bán lẻ.
Song song với củng cố thị trường nội địa, Bộ Công Thương đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp thực phẩm với các tập đoàn phân phối và nhà mua hàng quốc tế. Hoạt động giao thương tại Vietnam Foodexpo 2026 góp phần mở rộng thị trường, đưa thực phẩm Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Mở rộng thị phần thực phẩm Việt không chỉ phụ thuộc chất lượng sản phẩm mà còn ở hiệu quả liên kết sản xuất và phân phối. Minh bạch thông tin cung cầu, đồng bộ tiêu chuẩn thương mại và mở rộng kênh tiêu thụ sẽ giúp doanh nghiệp khai thác tốt thị trường nội địa, đồng thời nâng sức cạnh tranh xuất khẩu.
