Đến mùa thu hoạch
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), năm 2025, tổng vốn đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài (vốn cấp mới và điều chỉnh) đạt hơn 1,36 tỷ USD, tăng 88,7% so với năm 2024.
Cụ thể, có 173 dự án được cấp mới giấy chứng nhận đầu tư với tổng số vốn phía Việt Nam là 1 tỷ USD, tăng 65,9% so với năm trước; có 32 lượt dự án điều chỉnh vốn với số vốn điều chỉnh tăng 360,8 triệu USD, gấp hơn 3 lần.
Điều thú vị không chỉ do con số tỷ đô, mà còn ở chất lượng của dòng vốn này. Nếu như năm 2024, vốn đầu tư ra nước ngoài chủ yếu là những dự án thăm dò nhỏ lẻ, năm 2025 chứng kiến sự bùng nổ của vốn điều chỉnh tăng thêm (gấp 8,2 lần so với cùng kỳ). Hàng loạt doanh nghiệp như VinFast, Vinamilk, Việt Phương Group... liên tục rót thêm vốn vào thị trường Indonesia, Lào, Philippines…
Những hạt giống bén rễ, xanh mầm dường như khích lệ những người trồng tỉa thêm hăng hái tăng vốn đầu tư, bỏ công chăm sóc. Nếu xét trên 3 tiêu chí cốt lõi là lợi nhuận chuyển về nước, quy mô doanh thu tại thị trường quốc tế và khả năng làm chủ công nghệ/thương hiệu - không nghi ngờ gì, “anh cả đỏ” Viettel (thông qua Viettel Global) vẫn vững ngôi đầu.
Có thể nói, 2025 là một năm "thăng hoa" trong lịch sử đầu tư quốc tế của tập đoàn này với số tiền “chảy” về nước ước khoảng 450 - 500 triệu USD nhờ những thị trường Myanmar (Mytel), Campuchia (Metfone) và Lào (Unitel) bước vào giai đoạn khai thác lợi nhuận thuần túy. Như vậy, tổng số vốn lũy kế thu hồi về Việt Nam của Viettel Global gần 4 tỷ USD (khoảng 80% tổng vốn đầu tư thực tế đã giải ngân).
Nhắc đến thành quả đầu tư ra nước ngoài năm 2025 cũng không thể quên sự kiện đình đám: ngày 15-12, VinFast khánh thành nhà máy sản xuất xe điện có diện tích 171ha, công suất thiết kế 50.000 xe/năm, tại Subang (Tây Java, Indonesia), chỉ sau 17 tháng động thổ. Với tổng vốn đầu tư cam kết hơn 1,2 tỷ USD, VinFast cho biết giai đoạn 1 đã giải ngân hơn 300 triệu USD. VinFast cam kết nâng tỷ lệ nội địa hóa tại Indonesia lên 40% ngay trong năm 2026, sẵn sàng cạnh tranh với các hãng xe Trung Quốc và Nhật Bản.
Không chỉ đầu tư vào các thị trường “gần gũi” hoặc có trình độ phát triển tương đương hay thấp hơn, những doanh nghiệp công nghệ của Việt Nam như FPT đã mạnh dạn mua lại một số công ty tại Nhật Bản và châu Âu trong năm 2025, với chiến lược dùng vốn mua kinh nghiệm, tệp khách hàng và công nghệ lõi của “người đi trước”.
Theo giới phân tích kinh doanh, bước sang năm 2026, dòng vốn đầu tư ra nước ngoài dự báo chạm mốc 1,5 tỷ USD, với 2 động lực chính: năng lượng sạch và công nghệ bán dẫn.
Sự dịch chuyển này được thúc đẩy bởi những cam kết Net Zero và cuộc đua trí tuệ nhân tạo toàn cầu. Việt Nam không chỉ xuất khẩu hàng hóa, mà còn xuất khẩu mô hình quản trị và giải pháp xanh.
Biến dự báo lạc quan thành hiện thực
Năm 2026, một thuận lợi đáng kể là Luật Đầu tư (sửa đổi) được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 10 vừa tạo hành lang thông thoáng hơn nhiều cho hoạt động đầu tư ra nước ngoài, với việc chuyển mạnh sang tư duy “hậu kiểm” thay cho “tiền kiểm”.
Việc bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư cho phần lớn những dự án đầu tư ra nước ngoài (trừ những dự án đặc biệt quan trọng có tác động lớn đến an ninh, chính trị hoặc sử dụng nguồn vốn ngân sách cực lớn) có thể giúp tiết kiệm cho doanh nghiệp ít nhất 6 tháng chi phí cơ hội.
Nhiều quy định về chuyển vốn và sử dụng lợi nhuận cũng được nới lỏng theo hướng tôn trọng quyền tự chủ của doanh nghiệp trong việc quyết định hình thức, quy mô và tiến độ chuyển vốn ra nước ngoài (dựa trên cam kết tài chính và khả năng tự cân đối ngoại tệ).
Doanh nghiệp cũng có thể dùng lợi nhuận thu được từ dự án hiện hữu để tái đầu tư vào dự án mới mà không phải làm thủ tục xin phép phức tạp như trước… Danh mục ngành nghề cấm và ngành nghề có điều kiện được quy định rõ ràng, minh bạch hơn, giúp doanh nghiệp tránh được những rủi ro pháp lý ngoài ý muốn.
Việc chuyển Tổng cục Thống kê về Bộ Tài chính (thành Cục Thống kê) từ tháng 3-2025 cũng tạo điều kiện để thống nhất quản lý dòng tiền đi - về một cách nhịp nhàng, hữu hiệu. Tất nhiên, còn nhiều việc phải làm để doanh nghiệp vững tin “vươn khơi”.
Hiệp định Bảo hộ Đầu tư Việt Nam - EU (EVIPA) vẫn chưa có hiệu lực toàn diện, khi còn 6 nước châu Âu đang xem xét. Trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động, doanh nghiệp cũng rất cần những tấm “lưới đỡ” - thông qua nhiều quỹ hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài hoặc gói bảo hiểm rủi ro chính trị.
Các cơ quan quản lý nhà nước cũng nên ban hành những chính sách “nắn dòng” đầu tư trúng và đúng, khuyến khích từng dự án có khả năng đem công nghệ và lợi nhuận về nước.
