Người tài và sức mạnh thể chế

SGGP
Thành tựu của Việt Nam trong việc khống chế đại dịch Covid-19 là xuất sắc và được cả thế giới ghi nhận. Thành tựu này đạt được là nhờ có sự lãnh đạo nhạy bén, đúng đắn của Đảng và Nhà nước, sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt, kịp thời của Chính phủ; sự vào cuộc đồng bộ, tích cực của cả hệ thống chính trị và sự đồng lòng, hưởng ứng của người dân.

Qua đó, chúng ta cũng cần nhấn mạnh một nguyên nhân sâu xa, đó là ưu thế của mô hình thể chế với nguyên tắc quyền lực nhà nước là tập trung, thống nhất. Nguyên tắc này đã giúp cho chính quyền trung ương có đủ sức mạnh và thẩm quyền để ban hành các quyết định cần thiết một cách nhanh chóng, quyết đáp cho toàn bộ hệ thống. Đây là một ưu thế rất lớn trong cuộc chiến chống dịch Covid-19.

Mô hình phân quyền của các nước phương Tây nhiều khi làm cho việc ban hành các quyết định cần thiết bị chậm trễ. Thêm vào đó, đã phân quyền thì thường phải thỏa hiệp, mà đã thỏa hiệp thì phương án chính sách tốt nhất dễ bị bỏ qua. Thực tế của cuộc chiến chống đại dịch Covid-19 ở các nước phương Tây bộc lộ sự lủng củng giữa các nhánh quyền lực nhà nước, giữa chính quyền trung ương với chính quyền địa phương đã làm cho thời gian vàng để khống chế dịch bệnh bị đánh mất. Mà chậm một ngày thôi, thì dịch bệnh đã có thể lây lan ra cộng đồng và vượt tầm kiểm soát. 
Tuy nhiên, mỗi tấm huy chương đều có hai mặt, mô hình thể chế với nguyên tắc quyền lực nhà nước là tập trung, thống nhất cũng vậy. Rủi ro lớn nhất của mô hình này là trung ương đã ban hành quyết định sai thì cả hệ thống sẽ cùng sai. Sự nhanh nhạy và sự thống nhất của cả hệ thống nhiều khi không những không bù đắp được cho các tổn thất mà một quyết định sai lầm có thể gây ra, mà còn làm cho những tổn thất đó trở nên trầm trọng hơn. Đây là lý do tại sao đã lựa chọn mô hình thể chế với nguyên tắc quyền lực nhà nước là tập trung, thống nhất, thì bắt buộc phải lựa chọn cho được những người tài làm lãnh đạo, đồng thời phải kết hợp được sức mạnh của thể chế với sức mạnh của kỹ trị. Trong cuộc chiến chống đại dịch Covid-19, sự kết hợp giữa sức mạnh của thể chế với sức mạnh của kỹ trị là rất rõ ràng. Thủ tướng có thẩm quyền ban hành các quyết định rất nhanh chóng, đồng thời tư vấn cho Thủ tướng cũng lại là những chuyên gia hàng đầu của đất nước ta về dịch tễ học. 
Thành tựu khống chế đại dịch Covid-19 hoàn toàn có thể nhân rộng ra cho mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, nếu như ưu thế của thể chế vẫn được bảo đảm nhờ việc sử dụng người tài. Sử dụng người tài để phát huy ưu thế và sức mạnh của thể chế chính là công việc đáng tin cậy nhất để đất nước ta nhanh chóng trở nên hùng cường và phát triển. Đây quả thực là việc nói dễ, nhưng làm không dễ. Quan trọng nhất là phải vượt qua lợi ích cá nhân, lợi ích phe nhóm; phải để khát vọng biến Việt Nam thành một quốc gia hùng cường dẫn dắt việc lựa chọn nhân sự. 
Lựa chọn thế nào cho đúng người tài cũng hoàn toàn không dễ. Đôi khi tài nói, chưa chắc đã là tài làm. Chính vì vậy, quan trọng là phải lựa chọn người tài theo thành tích thực tế. Nhà thơ tài phải được lựa chọn căn cứ vào những bài thơ đã được xuất bản; nhà thiết kế tài phải được lựa chọn căn cứ vào các công trình đã được thiết kế; lãnh đạo địa phương giỏi phải được lựa chọn căn cứ vào thành tích phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; lãnh đạo ngành phải được lựa chọn căn cứ vào sự phát triển của ngành. Các tiêu chí khác như lập trường, thái độ… có thể cũng cần tham khảo. Tuy nhiên, thành tích thực tế mới là tiêu chí đáng tin cậy nhất để lựa chọn người tài. 
Cuộc chiến chống đại dịch Covid-19 đã để lại cho chúng ta không chỉ nhiều kinh nghiệm quý, mà còn nhận thức sâu sắc hơn về ưu thế và sức mạnh của mô hình thể chế mà chúng ta đang có. Kiên định với mô hình thể chế và tìm mọi cách để lựa chọn và sử dụng người tài nhằm phát huy ưu thế và sức mạnh của thể chế chính là chìa khóa thành công của chúng ta.

TS NGUYỄN SĨ DŨNG - Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Văn minh để chuyên nghiệp

Kể từ mùa bóng 2021, giới chức VFF và VPF sẽ xử lý nghiêm, phạt nặng về tài chính, thậm chí sẽ đình chỉ các HLV nếu không tham gia họp báo (hay cử trợ lý họp thay) sau trận đấu. Bất kể đội nhà thắng hay thua, đây vẫn là điều bắt buộc đối với các nhà cầm quân vì nhiều mùa bóng qua, HLV đôi khi coi nhẹ điều này, tạo ra hình ảnh không đẹp trong mắt giới truyền thông lẫn người hâm mộ.

Giao thông - Đô thị

Cần 6.800 tỷ đồng đầu tư mới đầu máy, toa xe

Ngày 16-1, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (ĐSVN) cho biết đã kiến nghị các cấp có thẩm quyền cho phép lùi thời gian thực hiện Nghị định 65 về niên hạn sử dụng đối với đầu máy, toa xe thêm 3 năm để có thời gian chuẩn bị và đầu tư mới.

Quy hoạch

Các dự án lớn phải bố trí đất phát triển thể dục thể thao

Sáng 13-1, Văn phòng UBND TPHCM cho biết, để triển khai hiệu quả đề án “Phát triển ngành thể dục - thể thao TPHCM đến năm 2035”, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Võ Văn Hoan giao Sở Văn hóa - Thể thao (VH-TT) chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và đơn vị liên quan tiếp tục rà soát, định hướng quy hoạch và bố trí đất đai để phát triển ngành.

Tin buồn