Ngoại thành TPHCM

Nhiều sông, kênh đã hóa đen

Giờ đây về Hóc Môn, Củ Chi, Nhà Bè… lũ trẻ đã chẳng còn có thể vô tư nhảy ào xuống sông, kênh để tắm nữa bởi không ít sông, kênh ở đây đã… đen ngòm.

  • Đâu rồi những dòng sông xanh?

Một nhà máy thải nước thải ra rạch Cầu Dừa.

Ông Nguyễn Văn Nghiệp, một nông dân ở ấp 4, xã Đông Thạnh huyện Hóc Môn nhìn về rạch Cầu Dừa rầu rĩ nói: “Ba bốn năm trước, chiều nào sắp nhỏ đi làm đồng về cũng ghé vào con rạch này để tắm giặt. Giờ nước kênh có lúc đen như dầu hắc vậy… Ai còn dám xuống chứ!”. Vẫn giữ gương mặt rầu rầu ấy, ông dẫn chúng tôi đi dọc theo rạch Cầu Dừa vào lúc nước ròng…

Không khó khăn lắm, chúng tôi thấy ngay những ống xả nước không rõ từ nhà máy, xí nghiệp nào gần đó đâm tua tủa ra rạch. Một số ống trống còn đa phần vẫn tiếp tục rỉ rả nhả những dòng nước đen sóng sánh dầu mỡ ra rạch. Thở dài, ông Nghiệp nói: “Cách nay chưa lâu, khi địa phương cho xây lại hệ thống đường giao thông nội đồng và khai thông rạch Cầu Dừa, chúng tôi đã rất mừng… Những tưởng rằng đây sẽ là cơ hội phát triển sản xuất, thế nhưng…”.

Rạch Lùn chảy qua địa phận các phường Hiệp Bình Chánh, Linh Đông, Tam Phú… quận Thủ Đức cũng đang trong cảnh hóa đen như rạch Cầu Dừa. Tuy nhiên, nguyên nhân hóa đen ở rạch Lùn có khác. Theo anh Lê Ngọc Hải, một người dân cư ngụ ngay sát rạch Lùn thì… rác là nguyên nhân chính. Để chứng minh, anh Hải chỉ cho chúng tôi thấy những đống rác to tướng nằm cạnh mép rạch. “Cứ mỗi ngày qua đi, các bãi rác này lại bự thêm”, anh Hải nói. Nhiều người dân ngụ tại khu vực này còn cho chúng tôi biết, chiều chập choạng là lúc có nhiều người đến đổ rác nhất. Chạy dọc theo con rạch trên con đường đê ngoằn ngoèo chưa được 100 mét, chúng tôi đã thấy có đến 3 bãi rác nằm phơi mình giữa đê.

Công trình thủy lợi kênh Tam Tân huyện Củ Chi chưa kịp phát huy tác dụng “mang nước ngọt rửa phèn” cho vùng đất chua mặn này thì nay cũng đang bị hóa đen bởi nước thải không qua xử lý của các nhà máy gần đó đổ ra. Tương tự ở rạch Cầu Dừa, đi dọc kênh Tam Tân cũng sẽ dễ dàng bắt gặp những ống xả của các nhà máy, công ty rỉ rả xả nước thải đen bóng ra kênh.

Nhiều nông dân ở đây cho biết, vào lúc nước lên thì nước kênh trông còn đỡ, khi nước cạn, nước kênh đen… đến phát khiếp. Màu đen ấy lan đến tận kênh An Hạ, thâm nhập và len lỏi đến những cánh đồng của các xã Tân Hiệp, Tân Thạnh Đông của huyện Củ Chi và Hóc Môn. Từ năm 2002, Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn TP đã cùng với UBND huyện Củ Chi làm việc với trên 20 công ty, nhà máy xí nghiệp đóng trên địa bàn 2 xã Tân Thông Hội và Tân Phú Trung để ngăn chặn tình trạng đen hóa tại dòng kênh này. Tuy nhiên, cho đến nay, chẳng những tình trạng này chưa được khắc phục mà mỗi năm một nghiêm trọng hơn.

Cũng tại Củ Chi, một con rạch tự nhiên dùng để tiêu, tưới cho các cánh đồng trồng lúa và hoa màu ở xã Tân Thạnh Đông, Hòa Phú, Trung An giờ cũng đã hóa đen vì bị biến thành kênh nhận nước thải từ một số công ty, nhà máy ở khu công nghiệp Tân Quy. Người dân canh tác trên cánh đồng này cho hay: từ hai, ba năm nay họ không thể sử dụng nước kênh này để tưới cho ruộng đồng nữa vì nước rất đen và sóng sánh dầu mỡ.

  • Kênh xanh - Bao giờ?

Một câu hỏi không dễ trả lời, bởi theo một cán bộ của Phòng Quản lý đô thị quận 12, hầu hết các nhánh sông, kênh chính của quận đã bị ô nhiễm và không thể một sớm một chiều khắc phục được. Tại huyện Củ Chi, tình trạng ô nhiễm sông, kênh không đến nỗi trầm trọng như quận 12 nhưng một cán bộ của Phòng Quản lý đô thị huyện cũng cho biết, phần lớn các đoạn sông, kênh đi qua các khu công nghiệp đã bị nhuộm đen hết rồi. Đây là hậu quả của việc có quá nhiều cơ sở sản xuất gây ô nhiễm trong nội thành di dời ồ ạt ra ngoại thành, trong khi ở ngoại thành, ngành chức năng chưa kịp lên quy hoạch, chuẩn bị đất đai hợp lý cho các cơ sở này.

Hiện nay thành phố cũng đã có nhiều khu công nghiệp được đầu tư chu đáo để đón các doanh nghiệp di dời vào. Tuy nhiên, do giá thành cho thuê còn vượt khả năng chi trả của nhiều doanh nghiệp nên họ không vào. Hơn nữa, đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thuê hoặc mua đất nông nghiệp bên ngoài không những rẻ hơn mà còn “né” được phí môi trường - một khoản tiền không nhỏ. Trong bối cảnh ấy, lãnh đạo huyện Củ Chi hẳn cũng không dễ trả lời câu hỏi: sông, kênh ở đây bao giờ xanh trở lại?

Bên cạnh đó, tại những khu dân cư mới, mạng lưới thu gom rác của các công ty công ích còn rất mỏng nên không thể quán xuyến và thu gom rác cho các khu vực này. Hệ thống thu gom rác dân lập thì chưa mặn mà, bởi chưa có nhiều người dân chịu đóng tiền thu gom rác, nên rác ở đây thường được đổ thẳng xuống sông, kênh. Không chỉ có vậy, nhiều cơ sở chăn nuôi qui mô lớn cũng là một trong những tác nhân làm cho hệ thống kênh rạch ngoại thành bị “đen hóa”. Như khảo sát quanh rạch Cầu Dừa, chúng tôi thấy có rất nhiều chuồng trại nuôi heo ven con rạch để tiện bề thải nước thải và phân xuống lòng rạch. Vậy mà đến nay vẫn chưa thấy sự nhắc nhở nào từ phía các cơ quan chức năng!? 

QUANG ĐẠT

 

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Tính đến 8 giờ ngày 23-9-2020 đã có 31.766.131 ca xác nhận mắc Covid-19, có 974.620 ca tử vong trên thế giới (Mỹ: 7.097.937 ca mắc, 205.471 tử vong; Ấn Độ: 5.640.496 ca mắc, 90.021 ca tử vong; Brazil: 4.595.335 ca mắc, 138.159 ca tử vong; Nga: 1.115.810 ca mắc, 19.649 ca tử vong). Tại Việt Nam, có 1.068 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 957 ca đã được chữa khỏi, 35 ca tử vong.