Quản lý chặt quỹ đất có giá trị cao
Từ góc độ thực tiễn của một đô thị đặc biệt như TPHCM, nơi chịu nhiều áp lực về nhà ở, ĐB Võ Ngọc Thanh Trúc, Phó Trưởng đoàn ĐB Quốc hội chuyên trách Đoàn ĐB Quốc hội TPHCM nêu 3 vấn đề cần giải quyết trong dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). Đó là, bảo đảm nhà ở xã hội được xây dựng tại nơi người dân thực sự cần; chính sách nhà ở phải xuất phát từ khả năng chi trả và điều kiện sống thực tế của người dân; các quy định về bán lại nhà ở xã hội.
ĐB Võ Ngọc Thanh Trúc phân tích, dự thảo luật giao UBND cấp tỉnh quyết định phương án thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê của chủ đầu tư, gồm bố trí quỹ đất trong dự án, bố trí tại vị trí khác hoặc nộp tiền tương đương. Nếu thiếu tiêu chí kiểm soát chặt chẽ, phương án "nộp tiền" có thể trở thành lựa chọn thuận lợi nhất cho chủ đầu tư, khiến quỹ đất có giá trị cao, hạ tầng đồng bộ sẽ thiếu không gian phát triển nhà ở xã hội.
ĐB Võ Ngọc Thanh Trúc đề nghị chỉ cho phép chủ đầu tư nộp tiền thay thế khi dự án không thể bố trí quỹ đất phù hợp, dựa trên các tiêu chí thẩm định chặt chẽ của Nhà nước.
ĐB đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định giá thuê phù hợp với khả năng chi trả của từng nhóm đối tượng, đồng thời có cơ chế hỗ trợ, cấp bù minh bạch từ ngân sách hoặc nguồn thu khai thác thương mại của quỹ nhà ở. ĐB cũng đề xuất bổ sung đối tượng "phụ nữ đơn thân đang nuôi con nhỏ có khó khăn về nhà ở" vào danh sách ưu tiên thuê nhà ở.
Cho rằng dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) không chỉ tạo điều kiện để xây dựng thêm nhiều nhà ở, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để người dân có thể tiếp cận được nhà ở phù hợp với thu nhập, ĐB Nguyễn Ngọc Sơn (TP Hải Phòng) đề nghị cần chuyển mạnh tư duy phát triển nhà ở từ gia tăng nguồn cung sang đáp ứng đúng nhu cầu và khả năng chi trả của người dân.
ĐB Nguyễn Ngọc Sơn nhận định, vấn đề lớn nhất hiện nay không chỉ là thiếu nhà ở mà còn mất cân đối cơ cấu sản phẩm và khả năng tiếp cận của người dân. Nhiều dự án nhà ở thương mại có giá vượt khả năng chi trả của phần lớn người lao động, trong khi nhu cầu nhà ở giá phù hợp, nhà ở xã hội và nhà cho thuê dài hạn vẫn rất lớn.
ĐB Nguyễn Vũ Trung (TPHCM) nhìn nhận, sửa Luật Nhà ở không chỉ nhằm tháo gỡ thủ tục cho dự án mà còn phải bảo đảm người thu nhập thấp, công nhân có thể tiếp cận chỗ ở an toàn, phù hợp khả năng chi trả và ổn định lâu dài.
ĐB đề nghị luật quy định nguyên tắc ưu tiên thuê nhà dựa trên mức độ khó khăn về nhà ở, thu nhập, khoảng cách đến nơi làm việc và quy mô hộ gia đình; đồng thời công khai danh sách, thứ tự ưu tiên và cơ chế khiếu nại.
Siết điều kiện bán lại nhà ở xã hội
Phát biểu giải trình, làm rõ ý kiến ĐB nêu, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, giá nhà ở xã hội là vấn đề được nhiều ĐB quan tâm. Trước khi mở bán, giá nhà đều được cơ quan nhà nước, sở chuyên ngành thẩm định. Tuy nhiên, giá còn phụ thuộc vào hạ tầng và chi phí vật liệu tại từng địa phương.
Theo Bộ trưởng, giá nhà ở xã hội thời gian qua dao động khoảng 15 đến 29 triệu đồng/m², tùy địa phương và khu vực.
Liên quan quy định người mua nhà ở xã hội phải sau 5 năm mới được bán, Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định, đây là chính sách mang tính nhân văn của Đảng, Nhà nước. Vì vậy, trường hợp người mua không còn nhu cầu ở và muốn bán lại phải đáp ứng các điều kiện nhất định nhằm tránh trục lợi chính sách.
