Phụ trách chương trình “Phòng chống tác hại thuốc lá” ở Trung tâm Y tế quận Bình Thạnh, bác sĩ Nguyễn Thanh Liêm kể, dù biết rất rõ tác hại của thuốc lá và rất sợ hít phải khói thuốc, nhưng điều mà ngay cả nhiều nhân viên y tế ở trung tâm (cả nam lẫn nữ)… sợ hơn là… làm mất lòng những đồng nghiệp hút thuốc. Thay vì tự tỏ thái độ với chính đồng nghiệp khi họ hút thuốc trong phòng làm việc, thì những “nạn nhân” này lại… “méc”: “Khi nào bắt gặp họ hút thuốc, chúng tôi sẽ… gọi điện cho bác sĩ Liêm”!
Chết vì... chủ động lẫn thụ động!
Những người không hút thuốc cũng bị ảnh hưởng sức khỏe khi hít khói thuốc lá.
Nhiều bệnh nhân bị ung thư phổi cho biết họ chưa từng hút một điếu thuốc nào. Khi các nhà nghiên cứu tập hợp số liệu mới tình cờ phát hiện: những bệnh nhân này đều là nhân viên phục vụ tại các nhà hàng. Tuy bản thân không hút thuốc nhưng phổi của họ đã hứng trọn khói độc từ những điếu thuốc của… thực khách!
Theo bác sĩ Trương Trọng Hoàng- Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe TPHCM (T4G)- thuốc lá là một “kẻ giết người thầm lặng”, là tác nhân dẫn đến 25 bệnh khác nhau, trong đó ung thư phổi, viêm phế quản mạn tính và dãn phế quản là những hậu quả gần như “độc quyền” của việc hút thuốc lá.
Cần lưu ý là, dù chỉ hút một điếu thuốc thôi cũng đã gây nên những biến đổi không tốt cho cơ thể. Các nhà khoa học tính toán, nếu hít phải khói của 1 điếu thuốc, đời người sẽ bị rút ngắn… 5 phút rưỡi! Trong khói thuốc có 4.000 chất độc, nguy hiểm nhất là nicotin, oxyt carbon, hắc ín cùng nhiều độc tố và kích thích tố khác, thậm chí có thể dẫn đến vô sinh…
Một báo cáo của quân y Mỹ đã gây chấn động khi khẳng định việc hút thuốc lá còn gây ra hàng loạt bệnh mà trước nay người ta không nghĩ là do nguyên nhân này: bệnh bạch cầu; đục thủy tinh thể; các dạng ung thư thận, tuyến tụy, dạ dày, cổ tử cung (ở nữ giới) và hầu như gây hại cho tất cả các cơ quan nội tạng!
Điều đáng nói là người hút thuốc gặp phải những nguy cơ trên đã đành, cả người không hút thuốc nhưng hít phải khói thuốc thường xuyên (được gọi là “hút thuốc thụ động”) cũng “cùng chung số phận”! Trong gia đình có người hút thuốc, tỷ lệ trẻ bị bệnh về đường hô hấp cao hơn, trẻ bệnh suyễn lên cơn nhiều hơn, trẻ dưới 1 tuổi có nguy cơ đột tử…
Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, thuốc lá còn gây ảnh hưởng lớn đến xã hội, môi trường, kinh tế. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hiện thế giới có khoảng 1,3 tỷ người hút thuốc lá và mỗi năm có 4,9 triệu người chết do thuốc lá, nhiều hơn tổng số tử vong do tai nạn, bệnh lao và bệnh AIDS.
Tại VN, hơn 56% đàn ông đang hút thuốc và dự báo có khoảng 8 triệu người sẽ chết sớm vì hút thuốc (chưa kể những người “hút thuốc thụ động”). Kết quả một cuộc điều tra cho thấy, cả nước có hơn 12 triệu người hút thuốc lá và chi cho nhu cầu này trên 8,2 ngàn tỷ đồng/năm (tương đương 1,6 triệu tấn gạo, đủ nuôi 10,6 triệu người/năm). Mỗi năm người hút thuốc chi cho thuốc lá cao hơn 1,5 lần chi cho giáo dục; cao hơn 5 lần cho chăm sóc sức khỏe…
“Mất lòng” hay là... chết?
Ngoài nhiều chính sách và chương trình phòng chống tác hại thuốc lá mà nhà nước đã và đang thực hiện, TS-BS Lê Trường Giang - Phó Giám đốc Sở Y tế, Phó ban chỉ đạo phòng chống tác hại thuốc lá TPHCM- phân tích, đối với người hút thuốc, hầu hết đều được nghe nói, thậm chí biết rõ tác hại của thuốc lá, và nếu có điều kiện, môi trường thuận lợi thì họ cũng có thể bỏ thuốc được, nhưng vấn đề là họ có muốn và cóù quyết tâm bỏ thuốc hay không.
Hiện nay ngoài quy định cấm hút thuốc nơi công cộng (nhưng chưa có biện pháp chế tài) thì người hút thuốc vẫn thoải mái hút, không “đoái hoài” gì đến người chung quanh. Trong tình thế này, hơn ai hết, chính những người “hút thuốc thụ động” phải mạnh dạn, đồng lòng lên tiếng đòi hỏi quyền lợi chính đáng của mình. Từ chỗ “khuyên nhủ nhẹ nhàng” đến việc có thể… lấy số đông “tạo áp lực”, cho đến khi những người hút thuốc có cảm giác “mệt mỏi” vì những “làn sóng chống đối”, phải tự “quy hàng”!
Tại TP Hồ Chí Minh, được sự hỗ trợ của Chương trình Phòng chống tác hại thuốc lá của Tổ chức Y tế thế giới, hai năm nay, T4G đã mở cuộc vận động thực hiện chương trình khu vực ăn uống, dịch vụ không thuốc lá tại một số khách sạn, nhà hàng, quán ăn, trung tâm thể dục thể thao, cửa hàng… trên địa bàn thành phố và đã thu được một số kết quả đáng khích lệ.
Tại các nơi này, nhiều khách hàng cho biết họ đã quen và cảm thấy hết sức thoải mái khi được nghỉ ngơi, ăn uống, mua sắm ở môi trường không có khói thuốc lá, nhất là những đoàn khách dạng gia đình- có phụ nữ và trẻ em. Nhiều khách hàng cho biết, từ những nơi này, sau đó đến nhiều nơi khác, họ cũng có thói quen đòi được ăn uống, vui chơi ở những khu vực không có khói thuốc lá…
KIỀU OANH
