Cảm cúm dễ xảy ra các biến chứng nguy hiểm

Nhiễm trùng hô hấp (thường gọi là cảm cúm), là bệnh rất thường gặp ở mọi nhóm tuổi, nhất là ở trẻ em. Thống kê cho thấy, mỗi người trung bình có 6-7 lần cảm cúm/năm, nhưng 10-15% trung bình 12 lần nhiễm/năm, trong đó trẻ đi nhà trẻ có tỉ lệ mắc bệnh cao gấp 5 lần trẻ ở nhà.

  • Bệnh do siêu vi và dễ lây lan qua đường hô hấp

Nguyên nhân gây bệnh chủ yếu là do siêu vi trùng, bệnh xuất hiện theo chu kỳ hằng năm, tần suất tăng từ đầu mùa thu, qua mùa đông và giảm dần vào cuối xuân. Bệnh lây truyền chủ yếu do nước mũi, nước bọt và tiếp xúc trực tiếp như: sử dụng đồ vật chung (đồ chơi, ly uống nước, khăn lau mặt…); cầm nắm tay trực tiếp; hít thở khí do người bệnh thở ra hay hít bọt khí do người bệnh hắt hơi văng ra.

Khám bệnh hô hấp cho trẻ tại Bệnh viện Triều An. Ảnh: T.L.

Khởi phát bệnh thường xuất hiện khoảng 1-3 ngày sau khi nhiễm, triệu chứng đầu tiên là khó chịu ở họng, sau đó là nghẹt mũi và chảy mũi; ho thường gặp khoảng 30% trường hợp và xuất hiện khi có triệu chứng của mũi; có thể có sốt hay không sốt. Nếu không bội nhiễm vi trùng, bệnh thường tự khỏi sau khoảng 1 tuần, trong đó 10% kéo dài khoảng 2 tuần.

  • Triệu chứng thường gặp

+ Khó chịu ở họng: khởi đầu là cảm giác vướng họng, khô họng, rát họng, sau đó là đau họng. Các dấu hiệu này thường kéo dài khoảng vài ngày thì tự hết. Nếu bội nhiễm vi trùng, đau họng ngày càng tăng, khi nuốt đau nhói lan lên tai.

+ Chảy mũi: trước tiên là chảy mũi dịch loãng, trắng trong chảy đầy phía trước mũi; dần dần dịch trở nên trắng đục, nhầy đặc hơn phải xì mũi mới ra được. Đa số trường hợp mũi chảy ra phía trước, một số ít mũi chảy ngược ra sau họng gây ra một số triệu chứng về họng. Nếu có bội nhiễm vi trùng, dịch mũi trở nên xanh đặc hay vàng đặc.

+ Nghẹt mũi: khởi phát là nghẹt mũi không liên tục, 1 bên, khi nằm nghẹt nhiều hơn; sau đó nghẹt mũi ngày càng tăng, nghẹt 2 bên, suốt ngày; dịch mũi càng đặc nghẹt mũi càng nhiều. Trẻ lớn hay người lớn mô tả triệu chứng này rõ ràng, trẻ càng nhỏ phát hiện triệu chứng này càng khó, phải dựa vào các dấu hiệu gián tiếp: trẻ bú một chút phải buông ra để thở, không dài hơi được; trẻ ngủ không yên giấc, hay giật mình, quấy khóc, đêm khó ngủ, hay ngủ ngày...

+ Ho: thường do kích thích đường hô hấp trên, chảy mũi sau, phản ứng của đường hô hấp trên với siêu vi. Ho thường nổi bật khi các triệu chứng mũi nặng nhất, bệnh nhân có thể ho vài ngày hay vài tuần, thoạt đầu chỉ là ho khan vài tiếng, sau ho nhiều hơn, ho có đàm, ngày càng tăng, ho về đêm nhiều hơn ngày. Trẻ có thể bị ói hay ọc sữa sau khi ho.

+ Sốt: có thể có hay không sốt tùy thuộc chủng siêu vi gây bệnh, khi bội nhiễm vi trùng, sốt ngày càng tăng.

  • Các dấu hiệu báo động bệnh chuyển nặng

+ Bệnh đang thuyên giảm đột nhiên tăng trở lại.
+ Bệnh kéo dài trên 2 tuần;
+ Xuất hiện triệu chứng của các cơ quan lân cận (tai, xoang, thanh quản, phổi,…)

  • Nhiều biến chứng nguy hiểm

Bộ máy hô hấp gồm 2 phần: hô hấp trên và hô hấp dưới; Hô hấp trên từ cửa mũi đến thanh quản, hô hấp dưới từ thanh quản đến khí phế quản và 2 lá phổi.

+ Viêm tai giữa cấp: là biến chứng thường gặp nhất ở trẻ em, tần suất 5%-30%, triệu chứng chính là đau tai hay chảy mủ tai. Cần phải điều trị theo chuyên khoa tai mũi họng.

+ Viêm xoang: là biến chứng thường gặp, chiếm tỉ lệ 0,5%-2% ở người lớn và 5%-15% ở trẻ em bị viêm xoang do nhiễm trùng. Viêm xoang nhiễm trùng xảy ra khi chảy mũi hay ho kéo dài 10-14 ngày mà không cải thiện hay những dấu hiệu liên quan đến xoang nặng hơn như: sốt, đau mặt, sưng nề mặt.

+ Viêm thanh quản cấp: thường gặp ở trẻ em, bệnh gây khó thở ngày càng tăng, không can thiệp kịp thời có thể gây tử vong.

+ Nhiễm trùng hô hấp dưới: viêm phế quản, viêm phổi, phế quản phế viêm...

+ Suyễn nặng thêm: là biến chứng ít gặp.

Can thiệp: nên đi khám bệnh tại cơ sở y tế gần nhất có chuyên khoa tai mũi họng để được điều trị đúng ngay từ đầu và được hướng dẫn cụ thể cách chăm sóc và theo dõi người bệnh, phát hiện biến chứng xảy ra. Không nên tự ý đi mua thuốc về uống, điều này có thể góp phần làm cho bệnh nặng thêm.

Dự phòng: tránh tiếp xúc người bệnh, nếu tiếp xúc nên tránh tiếp cận mắt mũi người bệnh, đeo khẩu trang, rửa tay sau khi tiếp xúc với người bệnh. 

Bs Nguyễn Hải Tùng, (Trưởng khoa Tai- Mũi- Họng bệnh viện Triều An), cho biết nhiễm trùng hô hấp trên thông thường với những triệu chứng ban đầu như: ho, nhảy mũi… người bệnh thường bỏ qua không đi khám hoặc chỉ khám nội khoa mà không kiểm tra chuyên khoa tai mũi họng. Thực tế tại Bệnh viện Triều An, người bệnh đến với triệu chứng ban đầu đều được khám chuyên khoa tai- mũi- họng. Qua đó đã phát hiện sớm và điều trị kịp thời tránh được những biến chứng như: viêm tai giữa cấp, viêm thanh quản, viêm họng, đặc biệt là ngăn chận được biến chứng nhiễm trùng đường hô hấp dưới

BS.NGUYỄN HẢI TÙNG (BV.Triều An)

Các tin, bài viết khác