Sáng 3-9 tại Hà Nội, đã diễn ra tọa đàm về khai thác sức cầu nội địa, mở rộng đầu ra cho sản phẩm của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, do Tạp chí Công thương (Bộ Công thương) tổ chức.
Tại tọa đàm, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), cho rằng thước đo hiệu quả không nên dừng ở số sản phẩm được trưng bày tại các hội chợ, sự kiện xúc tiến thương mại. Điều cần quan tâm là sản phẩm có khách hàng quay lại hay không, có doanh số ổn định, đơn hàng lặp lại và quan hệ thương mại dài hạn hay không.
Đây cũng là khó khăn mà Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Xanh Hữu Lũng (tỉnh Lạng Sơn) đang gặp phải. Ông Lê Đức Hải, Giám đốc HTX, cho biết sản phẩm của HTX này vẫn chủ yếu được tiêu thụ qua thương lái, khách tham quan và hoạt động quảng bá.
HTX mong muốn kết nối được với các chuỗi tiêu thụ ổn định như siêu thị, chuỗi hoa quả sạch và các hệ thống phân phối. Để thực hiện được yêu cầu trên, ông Hải cho rằng HTX cần hoàn thiện bộ nhận diện sản phẩm, gồm chứng nhận OCOP, tem, mã QR, bao bì và thông tin nhận diện rõ ràng.
Khi có đầy đủ pháp lý, truy xuất nguồn gốc và nhận diện thương hiệu, sản phẩm mới có thể tiếp cận những thị trường xa hơn.
Từ thực tiễn trên, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn chỉ ra 5 nút thắt phổ biến của các HTX vùng cao, gồm: nguồn cung, truy xuất sản phẩm, thương mại hóa giá trị văn hóa, logistics và năng lực tham gia các kênh phân phối.
Trong đó, yêu cầu của thị trường không chỉ là sản phẩm tốt. HTX phải bảo đảm chất lượng đồng đều, sản lượng ổn định, xác định được chủng loại, quy cách đóng gói và thời điểm giao hàng. Chẳng hạn, nếu đưa sản phẩm vào hệ thống phân phối lớn, quy cách hàng hóa phải được chuẩn hóa để có thể giao đến Hà Nội, TPHCM hoặc qua thương mại điện tử.
Ông Đào Đức Huấn, Trưởng phòng Quản lý OCOP và du lịch nông thôn - Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho rằng điểm nghẽn không chỉ nằm ở sản phẩm mà còn ở năng lực tổ chức và tư duy thị trường của HTX.
"Cánh cửa vào hệ thống siêu thị luôn mở, nhưng HTX có vào được hay không còn phụ thuộc nhiều vào năng lực của chủ thể” - ông Huấn gợi mở.
Theo ông Huấn, HTX phải chuyển từ tư duy “sản xuất rồi chờ người đến mua” sang chủ động tham gia thị trường. Muốn vậy, HTX phải nâng năng lực quản trị, tổ chức thành viên, xây dựng thương hiệu, ứng dụng công nghệ, bảo quản, logistics và xử lý rủi ro.
Bên cạnh siêu thị và hệ thống bán lẻ, sản phẩm vùng cao có thể khai thác thương mại điện tử, mạng xã hội và du lịch trải nghiệm. Những địa phương có thế mạnh về nông nghiệp và du lịch, kết hợp tham quan vùng nguyên liệu, trải nghiệm thu hái, chế biến và sử dụng sản phẩm có thể tạo thêm giá trị.
Ông Lê Minh Tuấn, Trưởng phòng Quản lý thương mại (Sở Công thương tỉnh Lâm Đồng), cho biết: “Hiện nay ngày càng nhiều doanh nghiệp, HTX và hộ sản xuất quan tâm hơn đến xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng, hoàn thiện bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và tiếp cận các kênh phong phú, hiện đại”.
