Hóc Hưu - “Lõm căn cứ” thành địa chỉ đỏ

Vùng đất địa linh

Nằm về phía Tây Nam TPHCM, cách trung tâm khoảng 17km, Hóc Hưu là khu vực liên ấp trải rộng qua nhiều xã thuộc huyện Bình Chánh trước đây và huyện Cần Giuộc (trước thuộc tỉnh Long An, nay thuộc tỉnh Tây Ninh), giữ vai trò kết nối giữa đô thị Sài Gòn với đồng bằng Nam bộ.

Vị trí đặc biệt này khiến nơi đây vừa là tiền tuyến, vừa là hậu phương quan trọng trong các cuộc kháng chiến.

Theo tài liệu lịch sử địa phương, Hóc Hưu hình thành từ cách đây hơn 300 năm, mang đặc trưng sông nước với hệ thống sông Cần Giuộc, rạch Hóc Hưu, rạch Ông Chiếm cùng vùng đầm lầy, rừng dừa nước rậm rạp. Địa hình “cài răng lược” giữa sông rạch, rừng rậm và khu dân cư không chỉ thuận lợi cho sản xuất mà còn tạo thế trận hiểm yếu, phù hợp cho chiến tranh du kích.

Nhờ đó, nơi đây trở thành địa bàn hoạt động của nhiều lực lượng như Tiểu đoàn 5 Nhà Bè, các đơn vị Long An, lực lượng Cần Giuộc và Ban Cán sự Nam Bình Chánh. Không chỉ có giá trị quân sự, Hóc Hưu còn là vùng đất giàu truyền thống yêu nước.

Từ cuối thế kỷ XIX, người dân đã tham gia các phong trào chống Pháp, tiếp nối bằng phong trào cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng từ năm 1930, tạo nền tảng vững chắc cho các cuộc kháng chiến sau này.

Trong kháng chiến chống Mỹ, Hóc Hưu là một trong những “lõm căn cứ” tiêu biểu của vùng ven Sài Gòn. Dù diện tích chưa đến 1.000ha, nơi đây phải hứng chịu mật độ bom đạn dày đặc, tuy nhiên quân và dân vẫn kiên cường bám trụ, tổ chức nhiều trận đánh, giữ vững địa bàn.

Yếu tố làm nên sức mạnh của Hóc Hưu chính là “căn cứ lòng dân”. Người dân một lòng theo cách mạng, nuôi giấu cán bộ, tiếp tế lương thực, xây dựng hầm bí mật. Nhiều gia đình trở thành cơ sở cách mạng tiêu biểu, như cơ sở ông Bùi Công Linh. Các cơ sở tôn giáo như Tịnh xá Pháp Hỷ, Thánh thất Cao Đài cũng tích cực tham gia liên lạc, hỗ trợ lực lượng cách mạng.

Từ những “lõm căn cứ” như Hóc Hưu, thế trận chiến tranh nhân dân được củng cố, tạo bàn đạp tiến công vào nội đô Sài Gòn, góp phần quan trọng vào thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh mùa xuân 1975.

Thế hệ trẻ viết tiếp niềm tự hào

Căn cứ Hóc Hưu hôm nay vẫn hiện diện bình dị trong đời sống cư dân vùng ven TPHCM. Những giàn bí, giàn bầu, từng thửa ruộng xanh mướt không chỉ là hình ảnh của một vùng nông thôn mới trù phú, mà còn gợi nhắc về những năm tháng gian khổ, kiên cường của cha ông.

Từ ký ức lịch sử ấy, thế hệ trẻ đang tiếp nối bằng những hành động cụ thể. Nhiều trường học trên địa bàn tổ chức các buổi học ngoại khóa, tham quan di tích, giúp học sinh hiểu hơn về truyền thống đấu tranh cách mạng của quê hương. Các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, chăm sóc gia đình chính sách, thắp nến tri ân… được duy trì thường xuyên, trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại.

Nguyễn Phúc Hoài An (sinh viên năm 2, Trường Đại học Sài Gòn) cho biết đã nhiều lần đến Hóc Hưu thông qua những buổi học ngoại khóa tìm hiểu lịch sử địa phương từ khi còn học phổ thông.

Đến nay, dù đã bước vào giảng đường đại học, Hoài An cùng nhóm bạn vẫn duy trì sinh hoạt Đoàn tại địa phương, thường xuyên trở lại di tích để cùng các cô chú ôn lại truyền thống, tham gia quét dọn, chăm sóc cảnh quan, giữ gìn sự trang nghiêm. Hoài An cho biết thêm, mỗi lần có bạn bè muốn tìm hiểu về vùng đất này, bạn đều giới thiệu về Hóc Hưu với niềm tự hào sâu sắc.

“Qua mỗi lần trở lại, tôi càng cảm nhận rõ hơn sự kiên cường, mưu trí của cha ông trong những năm tháng chiến tranh”, Hoài An bày tỏ.

Từ “căn cứ lòng dân” trong chiến tranh đến điểm tựa giáo dục truyền thống hôm nay, Hóc Hưu góp phần nuôi dưỡng tinh thần, hun đúc trách nhiệm của thế hệ trẻ. Giá trị ấy đang tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa, góp phần xây dựng TPHCM phát triển bền vững.