Hơn 80% cô dâu Mỹ: Mơ có nhẫn hột xoàn

83% cô dâu Mỹ nói rằng họ đều mơ có nhẫn hột xoàn đính hôn và vì đó các chú rể – đáp ứng yêu cầu này – đã méo mặt xài 4,3 tỷ USD trong năm qua. Mốt trang sức kim cương tiếp tục được ưa chuộng đối với thành phần dư dả. Điều đó đã khuyến khích thị trường kim cương... tràn ngập hàng giả cao cấp.

  • Chuyên gia cũng “bó tay”

Ngay cả chuyên gia cũng không phân biệt được kim cương thiên nhiên và nhân tạo

Leo đứng sau quầy tại một trong những cửa hàng kim hoàn tại Đường 47th, trung tâm kim cương New York City. Chuyên gia giám định kim cương Leo đang săm soi ba viên đá nhỏ – một màu hồng, một không màu và một xanh nhạt. Đặt viên hồng lên bàn, Leo xem xét mức độ phản quang. Anh thực hiện tương tự với hai viên còn lại. “Tất cả đều thật cả” – Leo khẳng định.

Tuy nhiên, cả ba viên kim cương đều là hàng nhân tạo, được sản xuất từ một lò tại Boston. Và Leo không phải là chuyên gia giám định kim cương duy nhất bị đánh lừa. Với ba viên kim cương nhân tạo này, phóng viên Newsweek đã qua mặt được Yzhak Shemtov tại cửa hàng số 51 cũng như Lee Rosenbloom tại Plaza Galleries; và không ai ngờ rằng ba hột xoàn hoàn mỹ trên được chế tại Công ty Apollo Diamond (Boston).

Không chỉ Apollo Diamond, Công ty Gemesis tại Sarasota (bang Florida) cũng có kỹ thuật hiện đại để biến kim cương dỏm trông hệt như thật. Kim cương không còn là “sản phẩm Thượng đế” – như cách nói của George E. Harlow (tác giả quyển The Nature of Diamonds, giám đốc phụ trách bảo tàng kim cương tại Viện Bảo tàng thiên nhiên Hoa Kỳ) và việc chế tạo hột xoàn ngày nay không cần phải mò xuống 150km dưới lòng đất.

Hiện có 5 công ty khai thác kim cương tự nhiên: De Beers, Alrosa, Leviev, BHP Billiton và Rio Tinto. Họ kiểm soát gần 90% thị phần thế giới – theo Rapaport Diamond Report. Trong đó, De Beers vẫn là đại gia số một, từng tạo dựng vương quốc hột xoàn bằng chiến thuật quảng cáo kinh điển “Kim cương bất tử”. De Beers đã đưa kim cương đồng nghĩa với biểu hiện tình yêu (85% kim cương được mua tại Mỹ đều có vai trò như quà tặng hơn là của để dành). Và điều gì xảy ra nếu kim cương ra lò từ phòng thí nghiệm sẽ tràn ngập thị trường hột xoàn trị giá 60 tỷ USD?

  • Đua nhau làm kim cương nhân tạo

Sự bùng nổ hột xoàn nhân tạo là kết quả của 50 năm nghiên cứu. Bước đột phá đầu tiên xảy ra năm 1954, khi Tracy Hall – nhà nghiên cứu thuộc General Electric (GE) tại Schenectady (bang New York) sáng chế cỗ máy tạo áp suất và nhiệt độ cực cao. Ngày 16-12-1954, trong 38 phút, cỗ máy Tracy Hall đã tạo ra áp suất 100.000 atmosphere lên hỗn hợp sulfide sắt cùng hai tinh thể rồi cho ra đời một số hạt đá cực nhỏ. Chúng cứng như kim cương thật nhưng không lấp lánh: cấu trúc tinh thể của chúng còn quá thô. Dù vậy, De Beers cũng hoảng vía khi nghe tin.

Thành lập năm 1888 và duy trì thế độc quyền suốt thế kỷ 20, De Beers không hứng thú gì trước ý tưởng kim cương nhân tạo được đề xướng trong cộng đồng khoa học. Ít lâu sau, De Beers cũng tung ra máy chế kim cương nhân tạo với thiết kế y hệt Tracy Hall. GE kiện De Beers tội đánh cắp bản quyền và sau 6 năm đáo tụng đình, GE thắng với bồi thường 25 triệu USD.

Phát kiến Hall cũng đồng thời kích thích làn sóng nghiên cứu kim cương nhân tạo. Năm 1989, nhóm 5 nhà khoa học Nga tại Novosibirsk (Siberia) đầu tư kỹ thuật chế tạo kim cương giả ở áp suất thấp (60.000 atmosphere). Sau khi Liên Xô sụp đổ, nhóm khoa học Nga kêu gọi đầu tư nước ngoài. Năm 1996, nhà doanh nghiệp Carter Clarke (tướng hưu quân đội Mỹ) sang Nga, chi 57.000 USD để mua cỗ máy chế tạo kim cương (kích thước bằng máy giặt) và thành lập Gemesis (nơi hiện chế tạo hột xoàn giả ở công suất hơn 100 carat/tuần).

Và trong khi người ta ve vãn nhóm khoa học gia Nga, Robert Linares lặng lẽ nghiên cứu kỹ thuật mới rồi thành lập Apollo Diamond (nơi tung ra kim cương nhân tạo hàng loạt vào giữa năm 2005 với giá thấp hơn kim cương xịn từ 10%-30%).

  • Giống như “anh em sinh đôi”

Kim cương sản xuất từ phòng lab thật ra có cấu trúc và thành phần lý hóa không khác gì kim cương tự nhiên. Nhóm nghiên cứu thuộc Viện Kim cương học quốc tế (IGI, New York) từng dùng kính hiển vi siêu mạnh để khảo sát hột xoàn Apollo và cho biết nó hoàn hảo, không tì vết, hệt như kim cương thiên nhiên. IGI cũng dùng một thiết bị trị giá 40.000 USD với chức năng bắn ánh sáng hồng ngoại vào hột xoàn nhân tạo để phân tích mức độ phân phối nguyên tử nitơ. Kế đó, IGI dùng hai thiết bị của De Beers – một, gọi là DiamondSure, để kiểm tra mức độ nitơ; và một là DiamondView, để xem xét “cấu trúc phát triển” kim cương bằng ánh sáng cực tím.

Thử nghiệm trên đã phát hiện kim cương được chế từ áp suất cao (nói chung) nhưng nó hoàn toàn không phát hiện kim cương được tung ra từ lò Apollo (mà nguyên tử carbon được hình thành tương tự kim cương tự nhiên)! Trong thử nghiệm cuối cùng, với thiết bị trị giá 100.000 USD, nhóm khoa học IGI làm lạnh một hột xoàn bằng nitơ lỏng rồi bắn tia laser qua nó để nghiên cứu bước sóng. Kết quả, kim cương thiên nhiên được đo với bước sóng 741 nanometer trong khi kim cương Apollo ở bước sóng gần tương đương: 737 nanometer…

Nhìn chung, giới chuyên môn vẫn nhìn kim cương nhân tạo bằng cặp mắt kỳ thị. IGI lẫn Viện Kim cương học Hoa Kỳ (GIA) hiện tiếp tục từ chối xếp loại và đánh giá kim cương nhân tạo bằng tiêu chuẩn “4 C” quen thuộc (carat, color, clarity, cut – carat). Chủ tịch GIA William E. Boyajian cho rằng hột xoàn nhân tạo không thể và không bao giờ so được với hột xoàn xịn. Tháng 4-2004, Thị trường chứng khoán kim cương Israel bắt đầu chính thức cấm kinh doanh kim cương nhân tạo. Tuy nhiên, với nhiều chủ cửa hàng kim hoàn tại New York cũng như Paris, kim cương nhân tạo chắc chắn sẽ trở thành xu hướng trong tương lai gần….

Hoàng Minh

Các tin, bài viết khác