Khi AI bị lợi dụng
Trước đây, những thông tin xuyên tạc chỉ quanh quẩn ở các trang web ít người biết và bị chặn nếu có dấu hiệu độc hại; nhưng vài năm gần đây, các đối tượng đã chuyển hẳn sang các kênh mạng xã hội, nơi người dùng đông, tương tác cao, dễ tạo hiệu ứng đám đông chỉ bằng vài dòng chia sẻ ngắn, vài video ngắn.
Các nội dung bị dựng lên thường không cần người thật xuất hiện. Chỉ cần một đoạn chữ, sử dụng AI đọc hộ, vài hình minh họa là đủ thành một video quy chụp, rồi được chia sẻ lại liên tục trên nhiều trang, nhiều nhóm.
Như kênh mạng xã hội có tên “KTV Việt Thành” với hơn 50.000 lượt theo dõi vừa đăng tải đoạn video một bình luận viên được tạo dựng từ AI phân tích xuyên tạc, bóp méo sự thật về tình hình chính trị Việt Nam trước Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, với những thông tin quy chụp như “Ván cờ đầy toan tính đang được mở ra”, “Hòa hoãn quyền lực giữa các phe”...
Tinh vi hơn, các đối tượng lợi dụng AI để mở ra một “phiên bản mới” cho những thủ đoạn chống phá, như dùng phần mềm AI tạo tin giả, dựng video deepfake (ghép hình ảnh, âm thanh của người này vào người khác) với nội dung cán bộ lãnh đạo phát biểu sai sự thật, thậm chí thiết lập chatbot để tự động bình luận, tung ra những lời xuyên tạc nhằm tạo ra thông tin sai lệch cho cộng đồng mạng.
Ông Ngô Tuấn Anh, Trưởng Ban An ninh dữ liệu, Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia, cho rằng, trong thời đại công nghệ số, chỉ cần viết một đoạn chữ và đưa vào một số mẫu âm thanh muốn làm giả, hệ thống AI sẽ tạo ra một đoạn âm thanh mới theo nội dung đoạn chữ đưa vào, giống với những âm thanh mẫu mà người ta mong muốn giả mạo.
Việc dùng AI để tạo clip giả mạo người nổi tiếng thường nhằm thu hút tương tác để bán hàng, “câu like”, kiếm tiền. Nhưng nguy hại hơn là giả mạo lãnh đạo Đảng, Nhà nước để xuyên tạc, bôi nhọ uy tín lãnh đạo cấp cao, gây hoang mang dư luận.
Chủ động giữ vững trận địa
Không gian mạng hiện nay không hề bị bỏ ngỏ, mà đang được giữ vững một cách chủ động.
Giữ trận địa tư tưởng trong thời đại số không chỉ là chuyện nói đúng, mà còn phải nói nhanh, có kiểm chứng và đủ gần gũi để người đọc tự đối chiếu. Cách làm đó đang diễn ra từ các cơ quan chính quyền đến đơn vị cơ sở của lực lượng vũ trang.
Gần đây, sau khi sắp xếp bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều phường, xã ở TPHCM đã tích cực lập các fanpage để cập nhật thông tin địa phương đều đặn hơn. Các trang này vừa đăng tải hoạt động của địa phương, vừa tham gia phản bác các nội dung xuyên tạc khi cần thiết.
Fanpage của Đảng ủy phường An Nhơn gần đây đăng bài nhắc người xem: “không mơ hồ giữa tự do dân chủ hợp pháp với lợi dụng tự do dân chủ để chống phá Đảng, Nhà nước.”
Fanpage của phường Bình Thới cũng đăng bài với thông điệp: “tỉnh táo với chiêu trò mượn các diễn ngôn chính trị để chống phá”. Fanpage Cột cờ Thủ Ngữ của phường Bến Thành đăng nội dung: “mạnh tay dẹp những thông tin xấu độc chống phá Đại hội Đảng trên không gian mạng”.
Không chỉ chính quyền địa phương, các đơn vị quân đội, công an cũng duy trì kíp trực và kênh tuyên truyền trên mạng xã hội.
Trung tá Ngô Trường An, Chính ủy Trung đoàn Gia Định, cho biết, không gian mạng ngày càng trở thành "mặt trận" quan trọng trong công tác tư tưởng, việc phản bác không còn là nhiệm vụ riêng của cấp trên mà cần sự chủ động, sáng tạo từ từng đơn vị cơ sở.
Tại Trung đoàn Gia Định, Fanpage “Rừng Làng An Nhơn Tây” vận hành bởi tổ cán bộ chính trị và cán bộ trẻ am hiểu công nghệ, đoàn viên thanh niên có bản lĩnh chính trị vững vàng. Trang này vừa đăng các câu chuyện của đơn vị, vừa cập nhật nội dung phản bác khi xuất hiện những luận điệu sai trái liên quan đến quân đội, đơn vị và nhiệm vụ quốc phòng.
Trang “Tuổi trẻ TPHCM yêu nước” của Bộ Tư lệnh TPHCM cũng là một địa chỉ được nhiều bạn trẻ và người dân dùng để đối chiếu thông tin khi cần xác minh. Trang được lập trên cơ sở Đề án phòng, chống “diễn biến hòa bình” và chỉ thị của Tổng cục Chính trị, có tổ chuyên gia lý luận của Bộ Tư lệnh tham gia hỗ trợ.
Khi có thông tin sai lệch, các chuyên gia sẽ phân tích lại bằng luận cứ và dẫn chứng thực tế để phản bác, giúp người đọc có nguồn đối chiếu rõ ràng.
Về phía lực lượng công an, Fanpage Công an phường Lái Thiêu vừa đăng khuyến cáo tình hình an ninh trật tự, phòng cháy, chữa cháy, vừa nhắc người xem cảnh giác với chiêu trò cắt ghép AI trong bối cảnh chuẩn bị diễn ra Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM nhận định, không gian mạng hiện đã trở thành một “mặt trận” trọng yếu, nơi đấu tranh các loại thông tin xấu, độc, tin giả, luận điệu lợi dụng; trong đó nổi lên tình trạng sử dụng AI để tạo dựng tin giả, cùng các hành vi tấn công hệ thống mạng internet của cơ quan nhà nước.
Trước thực tế đó, thời gian qua, từ Thành ủy TPHCM đến cơ sở, hệ thống Ban Chỉ đạo 35 các cấp được kiện toàn, hoạt động ngày càng nền nếp. Các cơ quan chức năng và đơn vị liên quan của thành phố đã chủ động phản ứng nhanh trước các thông tin xấu, độc, sai sự thật; kịp thời xác minh, cung cấp thông tin chính thống để tổ chức tuyên truyền, đấu tranh, phản bác hiệu quả.
Mới đây, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM cùng Trung tâm 286 thuộc Bộ Tư lệnh 86 tiếp tục ký kết quy chế phối hợp. Chương trình phối hợp sẽ góp phần giúp TPHCM chuyển từ trạng thái bị động, “đuổi theo” xử lý thông tin sang chủ động nắm bắt, phân tích, dự báo và ngăn chặn từ sớm, từ xa các nguy cơ mất an ninh tư tưởng trên không gian mạng.
Đại tá Nguyễn Đức Tuyên, Chỉ huy trưởng Trung tâm 286, cho biết, trước thềm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, các thông tin xấu, độc, thông tin giả gây nhiễu loạn mạng xã hội rất phức tạp.
Đây cũng là thời điểm các thế lực thù địch, cơ hội chính trị, phản động tăng cường các thủ đoạn tinh vi chống phá đại hội.
Do đó, việc ký kết giúp kịp thời triển khai chương trình “làm sạch” không gian mạng, loại bỏ các thông tin nhiễu, thông tin bẩn, các thông tin bôi nhọ, hạ thấp uy tín lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lãnh đạo địa phương, góp phần đưa Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng thành công tốt đẹp.
Thạc sĩ TRƯƠNG HOÀNG ĐỨC, Học viện Chính trị Khu vực II:
Xây dựng trung tâm giám sát và phân tích thông tin trên không gian mạng bằng AI
Trước bối cảnh không gian mạng phát triển bùng nổ, các phương thức chống phá ngày càng tinh vi, việc dựa vào các phương pháp thủ công truyền thống đã không còn đủ sức để phản bác lại các thông tin xấu, độc.
Để thực hiện hiệu quả việc nhận diện, xử lý và ngăn chặn thông tin xấu, độc trên mạng xã hội, cần sớm xây dựng và ban hành quy chế phối hợp liên ngành cấp khu vực về ứng dụng AI trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Quy chế này cần xác định rõ vai trò, trách nhiệm của các cơ quan chủ chốt, thành lập trung tâm giám sát và phân tích thông tin trên không gian mạng bằng AI khu vực, đặt dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Chỉ đạo 35 cấp khu vực, làm đầu mối vận hành hệ thống công nghệ và điều phối hoạt động.
