Lần theo những mắt xích của BPSOS
Ngày 28-4-2026, TAND tỉnh Đắk Lắk xét xử sơ thẩm vắng mặt Nguyễn Đình Thắng, người đứng đầu BPSOS, về tội “Khủng bố” theo Điều 299 Bộ luật Hình sự do liên quan vụ tấn công tại hai xã Ea Ktur và Ea Tiêu (huyện Cư Kuin cũ, tỉnh Đắk Lắk) vào ngày 11-6-2023; tuyên phạt Nguyễn Đình Thắng mức án 11 năm tù.
Qua kết quả điều tra và diễn biến phiên tòa, mạng lưới hoạt động của BPSOS từng bước được làm rõ. BPSOS do Nguyễn Đình Thắng (sinh năm 1958, hiện ở Mỹ) cầm đầu, tuyên bố thành lập vào năm 1990, có trụ sở chính tại Mỹ. Theo Bộ Công an, dưới danh nghĩa hỗ trợ người tị nạn, bảo vệ “nhân quyền”, “tự do tôn giáo”, tổ chức này sử dụng nhiều kênh truyền thông, dự án, diễn đàn mang những tên gọi như “BPSOS - Vietnam Advocacy Project”, “BPSOS - Đề án dân quyền Việt Nam”, “Bàn tròn đa tôn giáo Việt Nam”, “Mạch sống Media”… để triển khai hoạt động.
Theo Bộ Công an, BPSOS lợi dụng vấn đề tự do tôn giáo, dân tộc, dân chủ, nhân quyền để tuyên truyền, kích động chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, tạo cớ cho các thế lực thù địch bên ngoài can thiệp, gây áp lực với Việt Nam; tìm kiếm, móc nối tập hợp lực lượng, hình thành mạng lưới cơ sở ở trong nước, chờ thời cơ tiến hành các hoạt động chống phá nhằm lật đổ Nhà nước CHXHCN Việt Nam.
Điều đáng chú ý nằm ở mối liên hệ giữa BPSOS và tổ chức khủng bố “Người Thượng vì công lý” (MSFJ). Bộ Công an thông tin, BPSOS là tổ chức thành lập, quản lý, điều hành tổ chức khủng bố MSFJ. Nguyễn Đình Thắng giữ vai trò trực tiếp chỉ đạo, hướng dẫn, quyết định. Thông qua BPSOS và MSFJ, Thắng tuyển mộ, chỉ đạo Y Quynh Bdap cầm đầu tổ chức MSFJ để liên lạc, hướng dẫn, kích động, xúi giục một số đối tượng trong nước thực hiện hành vi khủng bố tại Đắk Lắk, hứa hẹn sẽ hỗ trợ tài chính, kêu gọi cộng đồng quốc tế can thiệp sau khi tiến hành.
Bộ Công an xác định, BPSOS và MSFJ lợi dụng sự nhẹ dạ, thiếu thông tin của một bộ phận người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, để kích động chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, dụ dỗ, lôi kéo họ tham gia các hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước.
Ngoài ra, BPSOS thường xuyên chỉ đạo các thành viên của tổ chức xuất hiện tại hội nghị quốc tế, tạo hình ảnh giả tạo để đánh bóng tên tuổi, mị dân…, từ đó kêu gọi người dân trong và ngoài nước ủng hộ. Từ những tài liệu, chứng cứ thu thập trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử vụ án khủng bố tại Đắk Lắk, ngày 24-6-2026, Bộ Công an chính thức thông báo Nguyễn Đình Thắng và BPSOS là cá nhân, tổ chức khủng bố.
Theo Bộ Công an, người nào có hành vi tham gia tuyên truyền, lôi kéo, xúi giục người khác tham gia, tài trợ, nhận tài trợ của tổ chức BPSOS; tham gia các khóa đào tạo, huấn luyện do BPSOS tổ chức; hoạt động theo sự chỉ đạo của tổ chức này là phạm tội “Khủng bố”, “Tài trợ khủng bố” và sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Người dân nâng cao cảnh giác và báo ngay cho cơ quan công an khi phát hiện các hoạt động liên quan tổ chức Ủy ban cứu người vượt biển (BPSOS).
Đừng để “không biết” thành cái giá phải trả
Từ cách thức tổ chức hoạt động của BPSOS, có thể thấy quá trình tiếp cận, lôi kéo người tham gia ngày càng tinh vi, được che giấu dưới nhiều hình thức khó nhận biết. Đây cũng chính là vấn đề cần được nhận diện rõ để mỗi người không vô tình trở thành một mắt xích trong hoạt động vi phạm pháp luật.
Theo luật sư Nguyễn Hữu Ngọc, Đoàn Luật sư TPHCM, khi một tổ chức đã bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền chính thức công bố là tổ chức khủng bố, các hành vi liên quan sẽ bị điều chỉnh bởi Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Cụ thể, đối với tội “Khủng bố” (Điều 299) hoặc “Khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân” (Điều 113), hành vi tham gia, lôi kéo, đào tạo, huấn luyện hoặc thực hiện theo chỉ đạo của tổ chức này, tùy theo mục đích, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Khung hình phạt cao nhất lên đến tù chung thân hoặc tử hình.
Đối với tội “Tài trợ khủng bố” (Điều 300), hành vi nhận tài trợ, cung cấp, huy động tiền, tài sản cho tổ chức, cá nhân khủng bố có thể bị xử phạt lên đến 10 năm tù. Trong khi đó, hành vi tuyên truyền, phát tán thông tin xuyên tạc theo sự lôi kéo của tổ chức khủng bố có thể bị xem xét về tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” (Điều 117), với khung hình phạt có thể lên đến 20 năm tù.
Luật sư Nguyễn Hữu Ngọc lưu ý, để tránh vi phạm pháp luật, người dân cần chủ động cập nhật, rà soát, ngưng ngay mọi giao dịch tài chính, không tham gia các hội nhóm, khóa đào tạo hay chia sẻ các thông tin, ấn phẩm do các tổ chức khủng bố hoặc cá nhân liên quan phát tán.
Một vấn đề khác được đặt ra là, trường hợp người tham gia cho rằng bản thân không biết tổ chức đứng sau đã bị xác định là tổ chức khủng bố thì trách nhiệm pháp lý được xem xét ra sao. Theo luật sư Nguyễn Hữu Ngọc, nếu một cá nhân chứng minh được mình hoàn toàn bị lừa dối, không biết và không thể biết tổ chức đó đã bị xác định là tổ chức khủng bố, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xem xét tính chất, mức độ lỗi để quyết định việc miễn trách nhiệm hình sự hoặc giảm nhẹ hình phạt.
Tuy nhiên, lý do “không biết” không mặc nhiên được miễn trừ trách nhiệm pháp lý, mà sẽ được cơ quan điều tra đối chiếu, xác minh dựa trên các chứng cứ khách quan để đánh giá bản chất hành vi. Do đó, trước những lời mời tham gia hội thảo, khóa đào tạo, chương trình nhận học bổng hoặc dự án phi chính phủ, mỗi cá nhân cần xác minh kỹ tư cách pháp lý, gồm kiểm tra thông tin pháp lý của chủ thể, giấy phép hoạt động tại Việt Nam và nguồn gốc dòng tiền của tổ chức tài trợ.
* TS Đặng Văn Khoa, Trường Đại học Sư phạm TPHCM:
Cẩn trọng trước những “chiếc bẫy ngọt ngào”
Việc các tổ chức hoạt động chống phá Nhà nước như BPSOS núp bóng danh nghĩa “nhân quyền”, “dân chủ”, “xã hội dân sự” hay tổ chức phi chính phủ là một thủ đoạn tinh vi tạo “bẫy ngọt ngào” để lấy niềm tin những người dân nhẹ dạ.
Nhìn từ vụ việc BPSOS, người dân có thể nhận diện thủ đoạn này qua một số dấu hiệu rất cụ thể. Ban đầu, chúng thường tìm đến những nơi đang có xích mích, khiếu kiện về đất đai hay tôn giáo để châm ngòi, thổi phồng vụ việc, xuyên tạc bản chất sự việc và quy chụp trách nhiệm cho chính quyền nhằm tạo dư luận tiêu cực.
Sau đó, chúng dùng tiền bạc hoặc hứa hẹn đưa đi “tị nạn chính trị” ở nước ngoài để dụ dỗ người dân tham gia các lớp “đào tạo” bí mật. Mục đích cuối cùng của những món quà hay lời hứa đó luôn đi kèm điều kiện: người nhận phải nghe lời xúi giục, tham gia biểu tình, viết bài bôi nhọ đất nước và chống đối chính quyền.
Thời gian gần đây, thủ đoạn của các thế lực nói trên ngày càng tinh vi hơn khi bày ra những chiêu trò tài trợ, cấp học bổng hay tổ chức các lớp học kỹ năng, hội thảo trực tuyến miễn phí. Mục tiêu của chúng là lợi dụng nhu cầu học tập, giao lưu chính đáng của người dân, đặc biệt là giới trẻ, từ đó lôi kéo và tuyên truyền thông tin xấu độc, chống chính quyền.
Để không vô tình trở thành tay sai cho kẻ xấu mà vẫn giữ được quyền tham gia các hoạt động xã hội hợp pháp, người dân cần cảnh giác khi nhận được lời mời gọi của các tổ chức. Nguyên tắc đầu tiên là phải tìm hiểu xem người tổ chức hay quỹ tài trợ đó có nguồn gốc rõ ràng, được pháp luật Việt Nam cho phép hoạt động hay không.
Kế đến, phải để ý thật kỹ nội dung: nếu một lớp học bề ngoài dạy “kỹ năng mềm” nhưng bên trong lại xen kẽ việc nói xấu chế độ, xuyên tạc lịch sử hay xúi giục, kích động, thì đó chắc chắn là cạm bẫy. Khi gặp những trường hợp như trên, cần dứt khoát từ chối, ngừng theo dõi trên mạng xã hội, báo cho cơ quan chức năng.
