Cuộc sắp xếp để chính quyền “sâu rễ, bền gốc” - Bài 2: Lắng nghe ý dân qua từng lá phiếu

Người dân được hỏi, được giải thích

Trung tuần tháng 6, bà Lâm Quỳnh Hoa, Trưởng khu phố 5, phường Diên Hồng, vẫn để trên bàn những chồng hồ sơ vừa hoàn thành. Một bên là danh sách, tài liệu chuẩn bị cho đợt truy tặng Huy hiệu Đảng sắp tới; bên còn lại là những tập phiếu lấy ý kiến người dân về đề án sắp xếp khu phố vừa được tổng hợp. Công việc nối tiếp công việc, bà gần như không có thời gian nghỉ.

Bà Hoa cho biết, từ cuối tháng 5, khi Đảng ủy và UBND phường Diên Hồng triển khai, quán triệt đề án sắp xếp khu phố, hệ thống chính trị ở cơ sở đã bắt đầu nghiên cứu, góp ý và chuẩn bị cho việc lấy ý kiến người dân. Thời điểm đó, địa phương cùng lúc thực hiện nhiều nhiệm vụ, từ sắp xếp đội ngũ hoạt động không chuyên trách đến hoàn thiện phương án tổ chức lại các khu phố trên địa bàn.

Trong những ngày phát phiếu lấy ý kiến, cán bộ khu phố, Ban Công tác Mặt trận và các đoàn thể chia nhau đến từng hộ dân. Sau khi được giải thích cụ thể về mục đích, nội dung đề án, phần lớn người dân lắng nghe, tìm hiểu và góp ý. Theo bà Hoa, các cán bộ khu phố cố gắng dành thời gian giải thích cặn kẽ cho từng hộ dân, giúp người dân hiểu rõ việc sắp xếp không làm thay đổi nơi cư trú, không ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp mà hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, hoạt động khu dân cư trong thời gian tới.

Tại phường Bà Rịa, việc lấy ý kiến cũng được triển khai bằng hình thức phát phiếu đến từng hộ dân. Theo phương án, địa phương sẽ sắp xếp từ 21 khu phố với hơn 12.100 hộ dân, 54.000 nhân khẩu xuống còn 15 khu phố, trên cơ sở rà soát quy mô dân cư, địa bàn và yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.

Cán bộ khu phố và tổ dân cư trực tiếp đến từng hộ gia đình tuyên truyền, giải thích, ghi nhận ý kiến đóng góp. Ghi nhận thực tế cho thấy, đa số người dân đồng tình với phương án sắp xếp và các tên gọi khu phố mới như Phước Đức, Phước Chánh, Phước Thành, Phước Hạnh, Long Kiên, Bến Súc, Lập Thành... Đây đều là những địa danh gắn với lịch sử, văn hóa địa phương.

Tại phường Bến Thành, các khu phố tổ chức lấy ý kiến nhân dân, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch, phát huy vai trò làm chủ của người dân trong xây dựng địa phương. Lực lượng khu phố đến từng nhà dân để lấy ý kiến về phương án sắp xếp, tên gọi khu phố sau sắp xếp và các nội dung liên quan công tác tổ chức. Đề án cũng được niêm yết công khai tại các điểm sinh hoạt cộng đồng và trên kênh thông tin chính thức của phường.

Với nhiều người dân, một tên khu phố còn là ký ức, địa danh, sự nhận diện của cộng đồng. Một địa điểm sinh hoạt không chỉ là nơi họp dân, mà còn là nơi tiếp nhận ý kiến, tổ chức hoạt động chung, giữ mối liên hệ giữa chính quyền với nhân dân. Vì vậy, mỗi lá phiếu lấy ý kiến trong đợt sắp xếp này đều được xem như một thước đo dân chủ cơ sở.

Công khai phương án, rõ trách nhiệm giải trình

Tại phường Phú Lợi, hội nghị triển khai Đề án và Kế hoạch sắp xếp các khu phố trên địa bàn diễn ra nghiêm túc, thẳng thắn. Các Bí thư chi bộ, Trưởng khu phố và cán bộ cơ sở tập trung góp ý về tên gọi khu phố sau sắp xếp, địa điểm sinh hoạt cộng đồng và những vấn đề gắn trực tiếp với đời sống người dân.

Khi phương án giảm từ 22 khu phố xuống còn 14 khu phố được trình bày, nhiều cánh tay giơ lên. Ông Quách Lắm, Trưởng khu phố Phú Lợi 4, băn khoăn về tên gọi mới sau sáp nhập. Theo ông, tên khu phố không chỉ để quản lý hành chính, mà còn gắn với ký ức, lịch sử và sự nhận diện của cộng đồng dân cư. Địa điểm sinh hoạt cộng đồng sau sắp xếp cũng là vấn đề được nhiều người quan tâm, bởi đó là nơi họp dân, sinh hoạt đoàn thể, tiếp nhận ý kiến và tổ chức hoạt động chung.

Điều đáng chú ý là các ý kiến đều thống nhất với chủ trương sắp xếp, đồng thời góp ý để phương án sát thực tế hơn: tên gọi mới có dễ nhớ không, địa bàn mới có thuận tiện không, khu phố có tiếp tục gần dân không, sinh hoạt của người dân có bị xáo trộn không. Trước những băn khoăn đó, lãnh đạo phường và bộ phận chuyên môn lần lượt giải thích. Các phương án trong giai đoạn lấy ý kiến nên mọi góp ý đều được tổng hợp để nghiên cứu, hoàn thiện.

Việc đổi tên khu phố sẽ được xem xét trên cơ sở lịch sử hình thành địa bàn, yếu tố văn hóa và sự đồng thuận của cộng đồng dân cư. Đối với địa điểm sinh hoạt cộng đồng, phường sẽ tính toán để thuận tiện nhất cho người dân tham gia các hoạt động tại địa phương.

Tại phường Diên Hồng, đề án được niêm yết công khai ở trụ sở Ban điều hành khu phố, các điểm sinh hoạt cộng đồng và đăng tải trên kênh thông tin chính thức của phường. Địa phương hiện có 38 khu phố với hơn 25.800 hộ dân, trên 83.000 nhân khẩu. Sau khi sắp xếp, phường còn 26 khu phố. Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam phường phối hợp UBND phường tổ chức hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo đề án. Nhiều chuyên gia, nhà nghiên cứu, đại diện tổ chức và người dân góp ý về địa giới quản lý, công tác nhân sự, điều kiện sinh hoạt cộng đồng sau sắp xếp.

Tại các điểm niêm yết công khai, nhiều người dân chủ động tìm hiểu sơ đồ, bản đồ phương án sắp xếp khu phố, trao đổi với cán bộ khu phố để nắm rõ nội dung liên quan trước khi góp ý. Nhiều khu phố hoàn thành 100% việc phát phiếu lấy ý kiến đến các hộ dân. Kết quả bước đầu cho thấy đa số người dân đồng thuận với chủ trương sắp xếp khu phố trên địa bàn.

Theo kế hoạch, sau khi kết thúc lấy ý kiến nhân dân, UBND cấp xã tổng hợp, tiếp thu, giải trình đầy đủ các ý kiến góp ý và hoàn thiện hồ sơ trình HĐND cùng cấp xem xét, quyết định. Đây là khâu rất quan trọng. Nếu lấy ý kiến là bước mở rộng dân chủ, thì giải trình là bước thể hiện trách nhiệm của chính quyền. Người dân cần biết ý kiến của mình được ghi nhận thế nào, nội dung nào được tiếp thu, nội dung nào chưa thể tiếp thu và lý do ra sao.

Từ thực tế các địa phương có thể thấy, sự đồng thuận của người dân đến từ phương án hợp lý, thông tin đầy đủ, giải trình thấu đáo. Khi người dân được biết, được bàn, được góp ý và được giám sát, việc sắp xếp khu phố, ấp không còn là việc riêng của chính quyền, mà trở thành việc chung của cộng đồng dân cư.