Cuộc sắp xếp để chính quyền “sâu rễ, bền gốc” - Bài 3: Công việc ở cơ sở không ngắt quãng

Còn nhiệm vụ là còn trách nhiệm với dân

Cuốn sổ đã ngả màu theo năm tháng luôn nằm trong chiếc túi của ông Quách Lắm, Trưởng Ban điều hành khu phố Phú Lợi 4, phường Phú Lợi, mỗi khi ông đi cơ sở. Những trang giấy ghi danh sách người hoạt động không chuyên trách của khu phố, cùng từng hoàn cảnh cần được quan tâm: hộ khó khăn, người già neo đơn, gia đình có con em lên đường nhập ngũ, những tuyến hẻm thường xuyên ngập nước, các hộ dân cần hỗ trợ thủ tục hành chính. Với những người làm công tác cơ sở như ông Lắm, cuốn sổ là “bản đồ dân cư” được tích lũy bằng sự gắn bó, trách nhiệm và tình cảm dành cho cộng đồng.

Mang theo cuốn sổ, ông Lắm đến công viên trên đường Huỳnh Văn Nghệ, cùng các thành viên Chi hội Phụ nữ khu phố trao đổi việc chăm sóc cây xanh, giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng tuyến đường xanh - sạch - đẹp. Xen giữa câu chuyện bảo vệ môi trường là những trao đổi về việc sắp xếp, sáp nhập khu phố theo chủ trương mới. Khu phố Phú Lợi 4 (với 7 tổ dân phố, 461 hộ dân và khoảng 2.000 nhân khẩu) sẽ sắp xếp với khu phố Phú Lợi 1 và khu phố Phú Lợi 2 để hình thành một khu phố mới. Tên gọi mới đang được lấy ý kiến người dân.

Lắng nghe các ý kiến thảo luận, gương mặt ông Lắm đôi lúc trầm ngâm. Trong ngần ấy năm, ông đã hiểu từng hoàn cảnh, từng nhà dân, nên lo lắng tới đây, việc sắp xếp khó tránh khỏi xáo trộn. “Hầu hết anh em đều đồng thuận với chủ trương chung. Còn một ngày được giao nhiệm vụ thì còn cố gắng làm hết trách nhiệm với bà con”, ông Lắm chia sẻ.

Tại khu phố Tây Hòa Long, phường Tam Long, ông Trần Văn Thanh, Bí thư Chi bộ khu phố, vẫn đều đặn tham gia các hoạt động của khu dân cư. Có hôm ông cùng lực lượng ở khu phố xử lý phản ánh về tình trạng rác thải tập kết không đúng nơi quy định; có ngày ông tham gia hòa giải mâu thuẫn giữa các hộ dân do tiếng ồn sinh hoạt; hôm khác ông lại hỗ trợ những người cao tuổi thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến. Theo ông Thanh, bên cạnh tên gọi của khu phố, điều người dân quan tâm là khi có việc phát sinh thì biết tìm ai, phản ánh ở đâu và có được giải quyết kịp thời, thỏa đáng hay không. “Việc của người dân thì ngày nào cũng có. Từ chuyện môi trường, an ninh trật tự, hộ nghèo, người thuê trọ đến các thủ tục hành chính. Dù đang chuẩn bị sắp xếp thì những việc đó vẫn phải được theo dõi, xử lý liên tục”, ông Thanh nói.

Thực tế tại nhiều khu dân cư cho thấy cán bộ khu phố vẫn là những người đầu tiên tiếp nhận thông tin từ cơ sở. Điều nhiều cán bộ khu phố, thôn, ấp băn khoăn là khi hình thành khu phố mới có quy mô lớn hơn, việc gần dân không thể chỉ dựa vào sự nhiệt tình. Khi đó, cần có cách phân công lại địa bàn, duy trì đầu mối tiếp nhận, cập nhật dữ liệu dân cư và giữ cho hoạt động của các đoàn thể, lực lượng an ninh cơ sở, tổ hòa giải không bị ngắt quãng.

Bộ máy mới phải hoạt động ngay từ ngày đầu

Ông Trần Bảo Lâm, Chủ tịch UBND phường Phú An, cho biết, địa phương hiện có 20 khu phố với hơn 20.000 hộ dân; theo phương án sẽ sắp xếp sẽ còn 15 khu phố. Để không làm gián đoạn hoạt động của người dân sau sáp nhập, phường tập trung tuyên truyền giúp người dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của việc sắp xếp; duy trì liên tục hoạt động của các tổ chức đoàn thể, lực lượng an ninh trật tự ở địa bàn; phân công cụ thể nhiệm vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức và người hoạt động không chuyên trách nhằm bảo đảm việc tiếp nhận, giải quyết thủ tục, phản ánh, kiến nghị của người dân diễn ra thông suốt.

Ông Phan Công Khanh, Chủ tịch UBND phường Phú Lợi, cho hay, phường hoàn thiện phương án giảm từ 22 khu phố xuống còn 14 khu phố. Trong quá trình xây dựng đề án, địa phương chú trọng kế thừa giá trị lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán và đặc điểm riêng của từng địa bàn để việc đặt tên, đổi tên vừa bảo đảm yêu cầu quản lý, vừa giữ bản sắc cộng đồng. Việc sắp xếp khu phố hướng đến mục tiêu xây dựng bộ máy cơ sở tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả hơn trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Vì vậy, quá trình triển khai phải được thực hiện dân chủ, công khai, minh bạch và tạo sự đồng thuận cao trong nhân dân.

Một vấn đề được đặt ra là áp lực công việc tại các khu phố có quy mô lớn. Ông Phan Văn Cường, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Tam Long, chia sẻ, khu phố có diện tích trên 500ha hoặc quy mô trên 1.000 hộ dân, khối lượng công việc rất lớn. Từ công tác tuyên truyền, vận động nhân dân, nắm tình hình địa bàn đến triển khai phong trào, các hoạt động cộng đồng đều dồn lên đội ngũ cán bộ cơ sở. Vì vậy, phường Tam Long kiến nghị xem xét bố trí thêm các chức danh cấp phó ở những khu phố có quy mô lớn để bộ máy cơ sở hoạt động hiệu quả hơn sau sắp xếp.

Phường Thới An hiện có hơn 118.900 nhân khẩu với hơn 35.000 hộ gia đình, chia thành 57 khu phố. Bà Võ Thị Mộng Thu, Phó Chủ tịch UBND phường Thới An, thông tin, sau sắp xếp, dự kiến phường còn 28 khu phố. Trong quá trình triển khai, UBND phường xây dựng đề án với từng lộ trình cụ thể, vừa tiến hành sáp nhập khu phố vừa duy trì hoạt động thường xuyên. Các khu phố mới đều có phương án bố trí trụ sở làm việc, nhân sự phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi để phục vụ người dân liên tục, không để người dân gặp khó khăn khi tiếp cận thông tin, thực hiện thủ tục hành chính và tham gia các hoạt động dân sinh tại địa bàn.

Sau sắp xếp, mỗi khu phố, ấp, thôn, khu dân cư bố trí không quá 3 người, đảm nhận 3 chức danh: Bí thư chi bộ, Trưởng ban công tác Mặt trận, Trưởng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư. Với những khu phố có quy mô lớn, đông dân cư, nhiều nhà trọ, chung cư, khu công nghiệp hoặc địa bàn rộng, yêu cầu đặt ra là phải có phương án hỗ trợ phù hợp, phân công theo nhóm dân cư, phát huy lực lượng đoàn thể và ứng dụng công nghệ để không bỏ sót công việc của dân. Thực tiễn cho thấy, khi quy mô của khu phố tăng lên, người cán bộ khu phố không chỉ cần nhiệt tình mà phải có năng lực quản trị, bao quát, biết phân công, phối hợp với các lực lượng và phát huy tính tự quản của người dân; có uy tín cao, sử dụng được công nghệ để công việc được thông suốt.