Những hòa giải viên ở khu dân cư

Tìm căn nguyên, hiểu tâm lý từng người

“Rảnh khách chưa con, cô qua gội đầu để chiều đi đám thôi nôi”, nghe tiếng bà N.T.H.T. hỏi, chị T.H.D. trả lời: “Khoảng 15 phút nữa nha cô. Con sấy tóc cho khách nữa là xong”. Chị D. là chủ một tiệm làm tóc nhỏ trên đường Đoàn Văn Bơ (khu phố 1, phường Khánh Hội), còn bà T. là chủ vựa làm mía sát vách căn nhà chị D. thuê mở tiệm.

Nhìn sự thân thiết của bà T. và chị D., ít ai ngờ rằng khoảng 3 tháng trước, 2 bên đã mấy lần xảy ra mâu thuẫn chỉ vì lấn cấn chỗ đậu xe máy và tiếng ồn của chiếc máy gọt vỏ mía.

Khi biết sự tình, ông Nguyễn Cao Thắng (Trưởng khu phố 1) cùng các thành viên trong tổ hòa giải của khu phố đã đến khuyên giải, lắng nghe và phân tích đúng sai của đôi bên. Ông Thắng nhắc đến tình cảm xóm giềng để bà T. và chị D. chia sẻ, thông cảm và hiểu nhau hơn.

Câu chuyện của bà T. và chị D. là một trong rất nhiều vụ việc ông Thắng tham gia hòa giải thành công. Nhiều năm làm công tác hòa giải, ông đã cùng các thành viên của tổ giải quyết nhiều mâu thuẫn phát sinh, góp phần tạo sự gắn kết trong khu phố. Kinh nghiệm của ông Thắng là phải tìm hiểu căn nguyên sự việc, nắm được tâm lý từng người trước khi tiến hành hòa giải.

Hiệu quả của công tác hòa giải ở cơ sở thể hiện qua việc tháo gỡ những bất đồng trong đời sống hàng ngày ở khu dân cư. Chẳng hạn, ở ấp Kim Giao (xã Ngãi Giao), chỉ 40cm đất lấn ranh cũng đủ khiến hai gia đình láng giềng nhiều lần lời qua tiếng lại.

Theo bà Trần Thị Pháp, Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ ấp Kim Giao, mâu thuẫn bắt nguồn từ việc bà Đ.Th.Nh. sang nhượng quyền sử dụng đất cho một người khác, sau đó người này chuyển nhượng lại cho bà Th. Khi xây nhà, bà Th. không đo đạc lại ranh giới nên công trình lấn sang đất bà Nh.

Tổ hòa giải đã kiên trì gặp riêng từng bên, phân tích quy định pháp luật về ranh giới, nguồn gốc đất, kết hợp lý lẽ và tình cảm để thuyết phục. Cuối cùng, bà Th. đồng ý mua lại phần đất đã lấn, vụ việc không phải đưa ra tòa án giải quyết.

Nắm chắc quy định pháp luật, không thiên vị

Ông Nguyễn Cao Thắng kể, có những khi tổ hòa giải có mặt, đôi bên đều đang nóng giận. Các thành viên trong tổ phải lựa lời khuyên giải, nói chuyện riêng với từng người, kiên nhẫn lắng nghe, sau đó nhẹ nhàng phân tích.

“Chúng tôi đặt mình vào vị trí của hai bên để giải thích cái đúng, cái sai. Có khi mất 2-3 tiếng để nói chuyện riêng với từng người. Sau khi hai bên đã ổn định tâm trạng, chúng tôi mới mời họ ngồi lại với nhau để tìm tiếng nói chung”, ông Thắng chia sẻ.

Khu phố 1 có 14 con hẻm, 1 chung cư với 1.283 hộ dân. Đặc thù hẻm nhỏ dẫn đến dễ nảy sinh va chạm, mâu thuẫn trong cuộc sống. Ông Thắng cho rằng, cùng một vấn đề nhưng cách trao đổi với bên này có thể khác với bên kia. Do đó, ngoài kiến thức pháp luật, các thành viên tổ hòa giải luôn linh hoạt trong cách tiếp cận và trao đổi với các bên, đảm bảo khách quan, công bằng.

Còn theo bà Trần Thị Pháp, người hòa giải phải nắm chắc quy định pháp luật, không được cảm tính hay thiên vị bên nào.

Bà Đặng Phạm Mỹ Hạnh, báo cáo viên pháp luật (Sở Tư pháp TPHCM), chia sẻ, công tác hòa giải ở cơ sở góp phần giải quyết mâu thuẫn, tăng tình đoàn kết ở khu dân cư.

Tuy nhiên, hiệu quả công tác hòa giải tại cơ sở ở một số nơi chưa đồng đều; một số tổ hoạt động mang tính hình thức; trình độ, kỹ năng của hòa giải viên còn hạn chế, trong khi mâu thuẫn, tranh chấp ngày càng đa dạng, phức tạp.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, TPHCM có không gian quản lý rộng hơn, đặc điểm dân cư đa dạng, đặt ra yêu cầu tiếp tục phát huy vai trò của tổ hòa giải tại cộng đồng.

Ông Nguyễn Chí Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Ngãi Giao, cho biết khó khăn hiện nay là một số mâu thuẫn chưa được phát hiện, giải quyết kịp thời, khiến vụ việc kéo dài, phức tạp.

Để nâng cao kỹ năng giải quyết mâu thuẫn cho tổ hòa giải, UBND xã sẽ tăng cường tập huấn, cập nhật kiến thức pháp luật, khả năng nắm bắt tâm lý và vận động người dân cho hòa giải viên.