Tỉnh Vĩnh Phúc: Mạnh dạn khoan sức dân

Cách đây 4 năm, UBND tỉnh Vĩnh Phúc đã triển khai một chính sách “khoan dân” đặc biệt, ngay khi ra đời khiến nhiều địa phương phải “giật mình”: đó là giảm 50% thủy lợi phí 2 vụ chiêm, xuân và miễn 100% vụ đông cho nông dân. Trong khi, theo khảo sát của Cục Hợp tác xã và phát triển nông thôn, nhiều năm qua, người nông dân trong cả nước đang phải gánh chịu trung bình tới 30 khoản đóng góp các loại cho xã và hợp tác xã, thì việc Vĩnh Phúc dám đi đầu và mạnh dạn tháo bỏ khoản đóng góp thủy lợi phí thực sự đã “cởi trói” cho hàng vạn nông dân ở “quê hương khoán 10”.

Nông dân nhẹ gánh thủy lợi phí

Bà con nông dân xã Minh Quang (huyện Tam Đảo) rộn ràng thi công công trình thủy lợi

Ông Vũ Văn Đại, 51 tuổi, ở thôn 5, xã Đại Tự, huyện Yên Lạc (Vĩnh Phúc) vẫn chưa quên được cảm giác vui mừng khó tả cách đây 4 năm, khi đài truyền thanh thông báo giảm 50% thủy lợi phí cho tất cả hộ nông dân. Ông nói: “Để làm ra một hạt lúa, chúng tôi phải chịu quá nhiều gánh nặng trên vai, từ tiền mua lúa giống, thuốc trừ sâu, diệt cỏ đến phân đạm, thuê máy móc cày bừa, gặt hái… Bây giờ, nếu vẫn duy trì cả khoản lớn nhất là thủy lợi phí thì nông dân chúng tôi không sống được”.

Ông Dương Hải Tú, ở đội 5, xã Lý Nhân (huyện Vĩnh Tường) cho rằng: “Việc thu thủy lợi phí những năm trước với những khoản, mục không rõ ràng, cụ thể, cộng thêm việc người nông dân không được giám sát, theo dõi quá trình quản lý, sử dụng tiền thủy lợi phí đã phát sinh những mối ngờ vực, mâu thuẫn”. Còn ông Nguyễn Thành Trung, 44 tuổi, ở thôn Xuân Phong, xã Xuân Lôi (huyện vùng cao Lập Thạch) thổ lộ: “Trước đây, cứ sau vụ gặt là nông dân lại phải tất tả đứng xếp hàng đóng tiền thủy lợi phí cho hợp tác xã. Nếu chậm nộp hoặc không nộp đủ thì lập tức bị… cắt nước, dẫn đến lịch thời vụ bị chậm trễ, mùa màng thất bát, đói kém cho cả gia đình”.

Theo họ, trước đây khi còn duy trì chế độ thủy lợi phí, mỗi vụ bà con phải nộp 15.000-20.000đ/sào. Nhiều gia đình không đủ ăn vì phải đóng góp các khoản quá lớn. Hạt lúa vừa khô đã phải bán đi để lo tiền trả hợp tác xã. Gia đình ông Đại có 6 sào Bắc bộ. Một năm ông phải đóng cho hợp tác xã 360.000đ. Đó là khoản tiền trị giá bằng 1 tạ lúa. Còn gia đình ông Tú có tới 1 mẫu Bắc bộ chuyên trồng lúa. Chỉ riêng tiền thủy lợi phí, tính ra mỗi vụ ông phải nộp cho hợp tác xã 150.000đ. Một năm gồm có 2 vụ chiêm, mùa và một vụ đông, vị chi ông phải đóng hơn 400.000đ. Bởi vậy, việc chính quyền tỉnh Vĩnh Phúc mạnh dạn giảm mức thu thủy lợi phí là một bước đột phá rất sáng tạo.

Thu hút đầu tư vào nông nghiệp

Không chỉ miễn thủy lợi phí cho nông dân, hàng năm ngân sách của tỉnh Vĩnh Phúc còn cấp cho các xã làm kênh mương nội đồng, đưa nước tưới về tận ruộng của nông dân

Chưa dừng lại ở những kết quả đạt được, đến tháng 5-2007 vừa qua, HĐND tỉnh Vĩnh Phúc lại tiếp tục thông qua một nghị quyết mới về việc miễn hoàn toàn (100%) thủy lợi phí cho nông dân cả 3 vụ chiêm, xuân và đông và bắt đầu tính từ đầu năm 2007.

Trao đổi với PV Báo SGGP, ông Nguyễn Văn Chúc, Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Vĩnh Phúc, khẳng định Vĩnh Phúc là tỉnh đầu tiên trong cả nước đã đề ra và thực hiện chính sách đặc biệt này. Sau 4 năm, chính sách giảm và miễn thủy lợi phí đã được hàng vạn nông dân trong tỉnh ca ngợi, là mô hình kiểu mẫu để Bộ NN-PTNT nhân rộng ra cả nước.

Khi được miễn 100% thủy lợi phí, người nông dân ở “quê hương khoán 10” đã vơi hẳn một gánh nặng lớn trên vai. Hạt lúa của họ làm ra sẽ có điều kiện để đầu tư vào chăn nuôi, giúp con em học hành, tìm kiếm việc làm nhiều hơn.

Theo ông Nguyễn Ngọc Phi, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Phúc, trước đây, sau mỗi vụ gặt, các xã và hợp tác xã lại lo trách nhiệm thu thủy lợi phí của từng hộ dân để nộp cho các công ty khai thác công trình thủy lợi đóng trên địa bàn. Sau đó, các công ty này trích lại 5%-10% nguồn phí thu được cho xã, hợp tác xã để các địa phương tu bổ, nạo vét kênh mương loại 3, kênh mương nội đồng, sửa chữa, máy móc, trạm bơm… Nhưng bắt đầu từ vụ chiêm năm 2007, tất cả các chi phí trên được cấp từ ngân sách tỉnh, người nông dân ở Vĩnh Phúc hoàn toàn không phải đóng góp thủy lợi phí.

Ông Phi cho biết, bằng cách này, mỗi năm ở Vĩnh Phúc sẽ có hơn 202.000 hộ nông dân được hưởng lợi từ chính sách “khoan dân”. Tính ra, trung bình mỗi gia đình sẽ được hỗ trợ 200.000-250.000đ/năm để việc lo tưới tiêu, úng hạn.

Khoản tiền cấp bù thủy lợi phí từ ngân sách tỉnh sẽ được ghi vào dự toán ngân sách ngay từ kế hoạch đầu năm. Theo đó, mỗi năm ngân sách tỉnh Vĩnh Phúc sẽ dành khoảng 48 tỷ đồng để lo thủy lợi phí thay cho nông dân.

Ông Phi cho rằng, việc mạnh dạn miễn thủy lợi phí cho nông dân chính là “tạo ra một môi trường thu hút đầu tư ngày càng mạnh hơn vào nông nghiệp ở Vĩnh Phúc”. Bởi vì, cùng với chính sách miễn thủy lợi phí, phát triển vùng trồng trọt tập trung theo hướng sản xuất hàng hóa sẽ khuyến khích các hộ nông dân dồn điền đổi thửa, tạo ra nhiều khu trồng trọt, chăn nuôi tập trung, quy mô lớn. UBND tỉnh cũng đã ban hành chính sách, đối với những khu trồng trọt, chăn nuôi có quy mô từ 5ha  trở lên, tỉnh sẽ đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng ngoài hàng rào với mức hỗ trợ từ 1,5 - 1,8 tỷ đồng.

Hiện nay, nhu cầu của người nông dân Vĩnh Phúc tham gia các khu trồng trọt, chăn nuôi tập trung rất lớn. Nhiều trang trại đã ra đời, cho năng suất 3-4 tấn/ha, cho thu nhập khá cao như dự án nuôi cá ở Thanh Lãng (Bình Xuyên), Tuân Chính, Thượng Trưng (Vĩnh Tường), nuôi cá-lúa ở Yên Đồng (Yên Lạc), dự án trồng su su ở Tam Đảo, trồng hoa hồng ở Mê Linh... Trong đó, riêng khoản thu cho ngân sách xã đã đạt 280-300 triệu đồng/ha. Những cánh đồng 50 triệu đồng/ha, 100 triệu đồng/ha cũng mọc lên ở khắp nơi.

Được biết, sau Vĩnh Phúc đã có Hưng Yên, Đà Nẵng và một số địa phương khác cũng bắt đầu thí điểm miễn, giảm thủy lợi phí cho nông dân. Sở NN-PTNT Vĩnh Phúc cho biết, hiện đại diện 2 tỉnh Thừa Thiên-Huế và Hưng Yên đang có mặt tại Vĩnh Phúc để “học tập” mô hình miễn 100% thủy lợi phí. Vấn đề miễn, giảm thủy lợi phí cho nông dân luôn được các đại biểu Quốc hội “hâm nóng” tại nhiều kỳ họp của Quốc hội khóa 11. Hiện Bộ NN-PTNT đang cùng Bộ Tài chính bàn phương án miễn thủy lợi phí cho nông dân trong cả nước bắt đầu từ 1-1-2008 sắp tới; đồng thời tiếp tục hoàn thiện phương án miễn giảm các khoản đóng góp bất hợp lý của nông dân để trình Chính phủ.

VĂN PHÚC

Các tin, bài viết khác