Vị tướng đầu tiên của các dân tộc Tây Nguyên

Với ông niềm hạnh phúc của tuổi già không chỉ là được vui vầy bên đàn con cháu, mà phải làm việc, phải cống hiến đến cuối cuộc đời… Đó là tâm nguyện của Thiếu tướng Y Blôk Êban – vị tướng đầu tiên của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.

Cuộc sống bình dị của một vị tướng

Đại tướng Võ Nguyên Giáp (phải) thăm và bắt tay Trung đoàn trưởng Y Blốk tại Nam Đàn, Nghệ An 1957

Trong ánh nắng dịu dàng ở thành phố Buôn Ma Thuột, sau một chặng đường dài, chúng tôi tìm đến nhà ông. Ngôi nhà nằm gần dưới suối, khuất sau vườn cao su, cà phê trong con hẻm nhỏ ở khu phố 5, phường Tân Hòa. Đã bước vào tuổi 86, mái tóc bạc trắng nhưng trông ông vẫn rất minh mẫn.

Ông vừa pha trà mời khách, vừa khoe: “Ngôi nhà gia đình mình đang ở hiện tại đây là của đồng chí Võ Chí Công tặng vào năm 1982 đấy! Mặc dù nó không được rộng lớn, nhưng với mình là một kỷ niệm. Hơn nữa, mới đây khi căn nhà xuống cấp, các cán bộ chiến sĩ công an tỉnh cũng đã giúp đỡ sửa sang lại nên nó mang ý nghĩa hết sức sâu sắc đối với mình”.
 
Phòng nằm phía trên phòng khách được ông bài trí, sắp xếp rất trang nghiêm những sách, ảnh, những kỷ vật của đời lính, ông gọi đó là “bảo tàng cá nhân”. Ảnh các vị lãnh tụ như Các Mác, Lê Nin, Chủ tịch Hồ Chí Minh được treo trang trọng. Trong nhà vị thiếu tướng già người dân tộc Êđê này chỉ có vài vật dụng đơn sơ, chẳng có gì quý giá. Ông bảo: “Như vậy là đã quá đủ với mình rồi. Mong ước lớn nhất của mình là được phục vụ, được cống hiến và quan trọng hơn là luôn được quần chúng nhân dân tin yêu”.

Người lính khố xanh giác ngộ cách mạng
 

Thiếu tướng Y Blốk

Thiếu tướng Y Blốk Êban sinh năm 1921 ở buôn Cư Dluê, thị xã Buôn Ma Thuột. Ông là con út trong gia đình có 7 anh chị em. Chưa đầy 2 tuổi thì cha mất, mẹ ông phải dắt díu đàn con đến làm tôi tớ cho môt gia đình địa chủ để kiếm sống. Lớn lên, Y Blốk bị thực dân Pháp bắt vào lính khố xanh khi vừa học xong bậc tiểu học, sau đó làm gác ngục tại nhà tù Buôn Ma Thuột.

Chính trong thời gian này, Y Blốk đã được những cán bộ cách mạng bị giặc Pháp nhốt tại nhà đày này như anh Vịnh (tức Đại tướng Nguyễn Chí Thanh), anh Chư (tức Hồng Chương), anh Bùi San… giác ngộ cách mạng. Nhờ đó, trong cuộc Tổng khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám – 1945, Y Blốk đã lập được chiến công đầu tiên: Ngày 22-8-1945, ông chỉ huy tiểu đội lính khố xanh (những người đã được cách mạng giác ngộ) hỗ trợ quần chúng nhân dân biến buổi mít tinh chào cờ của chính quyền bù nhìn thân Nhật thành cuộc mít tinh giành chính quyền về tay nhân dân tại thị xã Buôn Ma Thuột.

Bắt đầu từ đó, Y Blốk vinh dự được đứng vào hàng ngũ lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam. Năm 1946, ông được cử đi học ở Trường Lục quân Quảng Ngãi, làm đội trưởng Đội vũ trang tuyên truyền vùng địch hậu. Quá trình chiến đấu anh dũng, mưu trí, chỉ huy đồng đội lập nhiều chiến công nên ông đã được tín nhiệm đảm đương nhiều cương vị lãnh đạo từ cấp đại đội đến tiểu đoàn, trung đoàn đến Quyền Tư lệnh Quân khu VI và là Chủ tịch UBND tỉnh Đak Lak, đại biểu Quốc hội các khóa VI và VII.

Luôn làm theo lời dặn của Bác

Kỷ niệm sâu sắc, ấn tượng nhất trong cuộc đời của Thiếu tướng Y Blốk là những lần được gặp Bác Hồ. Ông kể: “Năm 1953, tôi vinh dự được chọn làm đại biểu của du kích Dak Lak đi dự “Hội nghị du kích chiến tranh toàn quốc tại chiến khu Việt Bắc. Đó cũng là lần đầu tiên tôi được gặp Bác Hồ. Bác đã dành cho tôi cũng như đoàn đại biểu Tây Nguyên một tình cảm đặc biệt, như của người cha đối với những đứa con. Đến khi tổng kết hội nghị, tôi và một số chiến sĩ người dân tộc Tày được Bác mời sang ăn cơm chia tay. Đây là niềm vui sướng và hạnh phúc nhất mà tôi không bao giờ dám nghĩ đến”. Lúc chia tay, Bác dặn ông: “Các chú ở miền núi, nên phải làm sao đoàn kết dân tộc là tốt. Đặc biệt phải quan tâm đến chính sách tôn giáo, để tránh lợi dụng mê tín dị đoan. Mình là đảng viên, quan trọng nhất phải là tư tưởng; phải kiên quyết, sâu sắc trong chống thù trong, giặc ngoài. Lúc làm việc với dân đừng máy móc, dân tộc ta là dân tộc không có giai cấp”.

Lời dặn ấy đã theo ông suốt cuộc đời. Làm cách mạng từ khi chưa tròn 20 tuổi, đến nay là một đảng viên lão thành 59 tuổi Đảng, Thiếu tướng Y Blốk vẫn nguyên vẹn một lòng hăng hái, trách nhiệm với sự nghiệp chung. Bất cứ ở địa phương xảy ra chuyện gì, dù lớn hay nhỏ, những người có trách nhiệm đều tìm đến ông để “xin ý kiến”. Và rồi ông lại phải tất bật đi đến nơi này, góp ý chuyện kia…

Điều Thiếu tướng Y Blốk trăn trở nhất hiện tại là các thế lực thù địch chống phá cách mạng đã và đang lợi dụng sự nhẹ dạ cả tin, thiếu hiểu biết của một bộ phận đồng bào mình để kích động, lôi kéo người dân đi ngược lại với chủ trương, đường lối mà Đảng và nhà nước đã lựa chọn. Theo ông, đối với địa bàn Tây Nguyên hiện nay thì cần phải chăm lo xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh và tăng cường cũng cố khối đại đoàn kết. Đặc biệt là cần phải coi trọng và làm tốt hơn nữa công tác dân vận.

Nguyễn Văn Tình

Các tin, bài viết khác