Tại Nhật Bản đang xôn xao về chuyện hai cha con nhà Miyazaki “gấu ó” xung quanh bộ phim hoạt họa Tales of Earthsea, chuyển thể từ cuốn sách Eragon, Tails from Earthsea của nhà văn nữ Ursula Le Guin. Đó là câu chuyện một cậu bé - hoàng tử Arren - đi tìm chính mình, cùng lúc đánh bại những thế lực đen tối trong lãnh địa của cậu…
Giấc mơ đẹp trở thành... bi kịch!
Cảnh trong Tales of Earthsea
Chuyển thể Earthsea thành phim hoạt hình là mộng ước của Hayao Miyazaki. Nhưng nó trở nên bi kịch khi con trai ông là Goro được giao ghế đạo diễn. Hayao (66 tuổi) lâu nay được xem là Walt Disney của Nhật Bản do trình độ bậc thầy làm phim manga. Ông cùng đồng nghiệp Isao Takahata lập Công ty Studio Ghibli vào năm 1985 và từ đó đến nay cả hai luôn làm đạo diễn các phim hoạt họa ăn khách ở xứ đảo Phù Tang, trong đó Công chúa Monokoke còn “nhấn chìm” cả xuất phẩm lừng lẫy Titanic. Yếu tố không có sự đối đầu kịch liệt trong các xuất phẩm của công ty là lý do khiến tác giả Le Guin đồng ý bán bản quyền Earthsea cho Ghibli. Hayao hồi 20 năm trước là người đầu tiên tiếp xúc với nữ văn sĩ Le Guin - người vốn chưa bao giờ chịu đưa sách mình lên màn ảnh. Ông tâm sự với bà rằng các cuốn Earthsea luôn hiện diện bên đầu giường ông. Le Guin cũng đổi ý sau khi xem Hàng xóm Totoro của tôi (kể về hai chị em dọn đến một ngôi nhà mới để gần mẹ đang nằm bệnh viện, họ đi lạc trong một ngôi làng và gặp những tạo vật có tên Totoro là linh hồn của những gốc cây), nhận thấy phong cách và nhân vật cũng giống như trong các sách Earthsea của bà.
Nhưng rồi Goro, lần đầu tiên được giao vai trò đạo diễn, đã “quyết” phải để Earthsea có thêm những nhân vật ác độc nhằm thu hút khán giả nhí. Đó là một quyết định khiến Le Guin và ông bố bất bình. Trước đó Goro là kiến trúc sư làm việc trong bảo tàng của hãng phim Ghibli (mở cửa năm 2001). Nhưng ở tuổi 38, anh ta muốn theo nghiệp bố: Hayao ở tuổi 38 cũng làm phim manga đầu tiên là Lâu đài Castle Cagliostro… Le Guin không bằng lòng, nhưng Hayao cho biết ông đã quá già để thực hiện một dự án lớn, tin đồn ông về hưu đã lan truyền. Leguin đành chấp nhận nhưng ra điều kiện Hayao phải “giám sát” từng động thái của người con tập tành làm đạo diễn.
Sự chia rẽ trong cộng đồng manga Nhật
Tuy nhiên, phim vừa khởi quay đã lộ rõ bố con không hài lòng về nhau. Khi Hayao biết Goro muốn “tách” khỏi cách làm phim truyền thống của mình, ông nỗ lực nhiều cách để “hất” con trai khỏi ghế đạo diễn. Cả đến khi Earthsea đã trở thành phim hoạt hình ăn khách nhất tại Nhật, mối quan hệ cha con cũng chưa được phục hồi. Goro phàn nàn bố đủ chuyện, như khi anh còn nhỏ bố luôn vắng nhà, khi ông đi làm về thì anh đã ngủ và khi anh đi học thì bố chưa thức giấc. Hayao cũng đang làm phim manga mới Ponyo on the Cliff và ông chẳng ngại tiết lộ: nhân vật chính 5 tuổi dựa trên… đứa con trai Goro!
Chuyện gia đình “sư phụ” Hayao Miyazaki của thể loại truyện tranh manga nổi tiếng của Nhật cũng phản ánh sự chia rẽ trong cộng đồng manga, giữa lớp già thích truyền thống và lớp trẻ năng động hơn. Phim của Ghibli luôn giữ tôn chỉ theo đúng nguồn gốc manga (những truyện tranh in trên gỗ Nhật hồi thế kỷ 18) là giữ gìn mối quan hệ giữa người với thiên nhiên và công nghệ, sự khó khăn trong việc gìn giữ tinh thần yêu chuộng hòa bình. Nhân vật trong các phim của Hayao thường là những người mạnh mẽ: thiếu nữ độc lập, trẻ trung mắt to chân dài, kẻ ác cũng có những đức tính tốt và luôn hướng thiện.
Nhưng năm 1988, truyền thống manga bị phá từ phim Akira của Katsuhiro Otomo. Phim này lấy bối cảnh Tokyo thời tương lai do quân sự kiểm soát, những đám thanh niên hung hăng cỡi xe mô tô khắp đường phố để “đánh cho chết” những băng nhóm đối thủ. Thành công của Akira làm người ta hiểu sai rằng manga chỉ toàn những băng đảng đường phố, những đứa trẻ vô trách nhiệm như Akira và “Ma trong vỏ”.
Diên Phúc (tổng hợp)
