Là một TP có chức năng nghỉ dưỡng đầu tiên ở Việt Nam nên du lịch sớm thành ngành kinh tế mũi nhọn ở Đà Lạt, Lâm Đồng. Khi đất nước mở cửa vào cuối thập niên 80 của thế kỷ trước, Đà Lạt thu hút được giới đầu tư nước ngoài với sự ra đời của một sân golf 18 lỗ và 2 khách sạn Palace (5 sao) và Đà Lạt (4 sao).
Nhưng đến nay, khi Bình Thuận, Khánh Hòa, Quảng Nam đã có những bước bứt phá mạnh mẽ thì du lịch Lâm Đồng (thực tế, người ta vẫn liên tưởng đến du lịch Đà Lạt) đang đánh mất vị trí ngày nào bằng sự phát triển ì ạch đến khó hiểu.
Sức ỳ từ quá khứ
Trong những năm 1987-1997, du lịch Lâm Đồng đã có bước tăng trưởng ngoạn mục với lượng khách đến năm sau cao hơn năm trước bình quân 25%-35% và hệ thống khoảng 200 cơ sở lưu trú có từ trước đã phát huy tác dụng.
Sự xuất hiện của những phố khách sạn (KS) trên đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu… đã đáp ứng được nhu cầu tăng trưởng nóng liên tục của thời kỳ này. Không còn cảnh khách phải ngủ trên xe, trong chùa như trước.
Tuy nhiên, hệ lụy của việc phát triển du lịch tự phát ngày càng bộc lộ rõ. Đó chính là tình trạng manh mún, nhỏ lẻ của hệ thống cơ sở lưu trú cùng sự nghèo nàn của các loại hình dịch vụ, sản phẩm du lịch. Hiện tỷ lệ cơ sở đạt tiêu chuẩn quốc tế 1-5 sao ở đây thấp hơn Bình Thuận, Khánh Hòa và cả Ninh Thuận.
Đáng buồn là trong suốt 30 năm sau ngày đất nước thống nhất, cả ngành du lịch do Công ty Du lịch Lâm Đồng làm đại diện chỉ xây mới được 1 KS 4 sao là Cẩm Đô với 80 phòng. Các KS 4 sao khác mới đưa vào hoạt động gần đây đều do các nhà đầu tư ngoài tỉnh.
Dù Saigontourist đã liên doanh đầu tư nhiều KS lớn tại các địa phương nhưng tại Lâm Đồng thì trong năm 2008 này mới khai trương được KS Sài Gòn – Đà Lạt (4 sao) nhiều điểm tham quan na ná nhau, chậm được đầu tư sản phẩm mới.
Lượng khách đến Lâm Đồng tham quan nghỉ dưỡng trong những năm gần đây tăng chậm, nhất là khách quốc tế. Trong 8 tháng đầu năm 2008, khách đến Lâm Đồng chỉ tăng 1% trong khi ở Khánh Hòa tăng 26,2% và Bình Thuận là 14,4%.
Về khách quốc tế, trong 8 tháng Lâm Đồng đón được 79.000 lượt, tăng 3%; trong lúc Khánh Hòa tăng 12%; Bình Thuận tăng 7,56% với 124.000 lượt. Số ngày lưu trú của khách ở Đà Lạt cũng “giậm chân tại chỗ” ở mức hơn 2 ngày/khách trong lúc tỷ lệ này của Bình Thuận năm nay là 3,8-4 ngày/khách.
Theo một thống kê mới nhất của Sở VH-TT-DL Lâm Đồng, trong tổng số 625 cơ sở lưu trú thì có đến 95 KS đã phải tự đóng cửa hoặc chuyển sang cho thuê làm văn phòng, nhà hàng vì không đủ năng lực cạnh tranh.
Đột phá từ đâu?
Lúc kinh tế châu Á bị khủng hoảng 1997-1998, thì tỉnh Lâm Đồng đã chia tách công ty du lịch thành 2 rồi 3 công ty. Cho đến nay, thực tiễn đã cho thấy quyết định chia tách Công ty Du lịch Lâm Đồng ra làm 3 công ty đã làm yếu đi ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương.
Trước đây, Lâm Đồng từng có đội vận chuyển lữ hành quốc tế mạnh đón khách từ TPHCM đi khắp nước, đã từng có văn phòng đại diện mạnh tại TPHCM và Hà Nội nhưng nay lĩnh vực này đã bị xóa sổ.
Trong năm 2008, Tỉnh ủy và UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành nhiều văn bản cải tiến thủ tục, tạo thông thoáng cho nhà đầu tư. Nhưng một số nhà đầu tư thường phàn nàn thủ tục ở cấp dưới rất “hành” họ; hiện tượng gây khó, chưa làm hết trách nhiệm của cán bộ thừa hành xảy ra khá phổ biến. Vì thế, UBND tỉnh nên mở một hộp thư nóng về lĩnh vực đầu tư để các nhà đầu tư kịp thời phản ánh sự thiếu trách nhiệm, nhũng nhiễu của cán bộ thừa hành.
Nhưng vấn đề có tính cốt lõi với du lịch Lâm Đồng là cần thay đổi tư duy của một bộ phận cán bộ quản lý từ tỉnh xuống huyện và nhất là giới làm du lịch theo hướng phải đột phá cách nghĩ, cách làm so với trước đây, tích cực liên doanh liên kết để tăng cường đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tầng và tạo sản phẩm du lịch mới.
VĂN PHONG
