Sở VH-TT TPHCM đang lấy ý kiến nhân dân về phương án đặt, đổi tên đường, công trình công cộng và điều chỉnh lý trình 13 tuyến đường, công trình trên địa bàn thành phố. Nhiều tên tuổi gắn với lịch sử đấu tranh cách mạng, văn hóa nghệ thuật và quá trình hình thành, phát triển vùng đất Nam bộ được đề xuất đưa vào không gian đô thị.
Đưa lịch sử vào không gian sống
Hiện nay, Ngân hàng tên đường và công trình công cộng của TPHCM (sau sáp nhập) có 3.773 tên (trong đó, có 1.440 tên đã sử dụng để đặt tên đường). Theo thông báo của Sở VH-TT TPHCM, cơ quan thường trực Hội đồng tư vấn đặt, đổi tên đường và công trình, thành phố dự kiến đặt tên 2 tuyến đường, đổi tên 1 tuyến đường, đặt tên 7 công trình công cộng và điều chỉnh lý trình 3 tuyến đường. Các phương án được công khai để nhân dân góp ý trước khi thực hiện các bước tiếp theo.
Tại phường Bình Tân, tuyến đường dài 903m lộ giới 20m, từ tỉnh lộ 10 đến đường Võ Trần Chí được đề xuất đặt tên Hồ Văn Long (theo cách gọi của người dân địa phương nhưng chưa được đặt tên chính thức).
Ông Hồ Văn Long (sinh năm 1907) quê Tân Tạo, sớm tham gia cách mạng, là đảng viên An Nam Cộng sản Đảng; tham gia tổ chức chi bộ đầu tiên ở Tân Tạo năm 1930, sau đó giữ cương vị Tỉnh ủy viên Gia Định và Bí thư Tỉnh ủy Chợ Lớn. Năm 1932, ông bị thực dân Pháp bắt, đày ra Côn Đảo. Mộ phần hiện ở Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Chánh - Bình Tân. Nhân vật đang được thực hiện quy trình bổ sung vào Ngân hàng tên đường và công trình công cộng thành phố.
Cũng tại phường Bình Tân, tuyến đường Hồ Văn Long dài 1.089m, từ đường Nguyễn Thị Tú đến đường số 7, được đề xuất đổi tên thành Huỳnh Thị Ngạn. Bà Huỳnh Thị Ngạn (1915-1981) là Mẹ Việt Nam anh hùng, có 3 người con là liệt sĩ. Gia đình bà là cơ sở cách mạng, bản thân bà tham gia công tác nuôi quân. Nhân vật đã được bổ sung vào Ngân hàng tên đường và công trình công cộng thành phố từ năm 2014.
Tại phường Phước Long, đường số 7 thuộc khu dân cư Gia Hòa, dài 224m, lộ giới 12m, được đề xuất đặt tên Lâm Tấn Tài.
Ông Lâm Tấn Tài (1935-2001), nguyên Tổng thư ký Hội Nhiếp ảnh TPHCM, là phóng viên chiến trường, có mặt và ghi lại hình ảnh tại nhiều thời điểm lịch sử như Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 và ngày quân đội Mỹ rút khỏi Việt Nam. Ông được trao Huân chương Kháng chiến hạng Ba, Huân chương Lao động hạng Nhất và Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.
Bên cạnh đường phố, thành phố dự kiến đặt tên 7 công trình gồm Công viên Lê Lợi tại phường Bình Tiên; Trường THPT Võ Nguyên Giáp tại phường Phú Mỹ; Trường THPT Thoại Ngọc Hầu tại phường Tân Phú; Trường Tiểu học, THCS và THPT Lê Thị Riêng tại phường Thới An; Trường THPT Phan Văn Hớn tại phường Đông Hưng Thuận; Trường THPT Hà Huy Tập tại phường Dĩ An và Trường Tiểu học Huỳnh Văn Thớm tại xã Bà Điểm.
Các tên gọi được lựa chọn gắn với những nhân vật có dấu ấn trong lịch sử dân tộc và lịch sử địa phương. Việc lựa chọn những tên tuổi này cho các công trình công cộng, nhất là trường học, góp phần đưa những giá trị lịch sử đến gần hơn với thế hệ trẻ. Tên một nhân vật lịch sử hiện diện trên cổng trường, công viên hay đường phố không chỉ phục vụ việc nhận diện địa chỉ mà còn tạo thêm một điểm gợi nhớ để cộng đồng tìm hiểu về con người, sự kiện và những đóng góp cho đất nước.
Hoàn chỉnh những tuyến đường
Cùng với đặt, đổi tên đường, TPHCM dự kiến điều chỉnh lý trình 3 tuyến đường gồm Tô Ký, Nguyễn Lương Bằng và Tân Phú. Tại phường Đông Hưng Thuận, đường Tô Ký được đề xuất bổ sung đoạn từ quốc lộ 1 (nay là đường Đỗ Mười) đến kênh Tham Lương. Theo thông báo chính thức, tuyến hiện hữu dài 4.330m, đoạn bổ sung dài 996m; sau điều chỉnh dài 5.326m, lộ giới 40m.
Tại phường Tân Mỹ, đường Nguyễn Lương Bằng được đề xuất nối dài. Tuyến hiện hữu dài 2.382m, đoạn bổ sung dài 2.387m; sau điều chỉnh dài 4.769m, lộ giới từ 20m-48m. Đường Tân Phú cũng được điều chỉnh lý trình từ đường dẫn cầu Phú Mỹ đến đường Nguyễn Lương Bằng. Tuyến hiện hữu dài 1.800m, đoạn bổ sung 665m, sau điều chỉnh dài 2.465m, lộ giới từ 21m-25m. Tân Phú là địa danh cũ, vốn là một phần của xã Phú Mỹ, huyện Nhà Bè; đường Tân Phú được đặt tên từ năm 2002.
Đặt tên đường, công viên, trường học không chỉ là việc xác lập địa chỉ trong quản lý đô thị. Mỗi tên gọi được lựa chọn còn góp phần lưu giữ ký ức, tôn vinh những đóng góp cho đất nước và để lịch sử hiện diện trong đời sống thường ngày của thành phố.
Cho phép đường trùng tên, không trùng số
Theo ông Cao Thanh Bình, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội, HĐND TPHCM, các ý kiến ban đầu cơ bản thống nhất cho phép đường trùng tên nếu thuộc các phường, xã hoặc đặc khu khác nhau, nhằm hạn chế xáo trộn đời sống người dân.
Theo dự thảo Quy chế đặt, đổi tên đường và công trình công cộng trên địa bàn TPHCM đang được lấy ý kiến, việc đặt tên đường bằng số vẫn được cho phép, song phải tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc thuộc ngân hàng tên đường. Đáng chú ý, dự thảo Quy chế cũng quy định không cho phép tồn tại các tuyến đường trùng số trong cùng một phường, xã, đặc khu nhằm đảm bảo tính rõ ràng, thuận tiện trong quản lý đô thị và sinh hoạt của người dân.
