“Mắc cạn” điện mặt trời, điện gió - Bài 2: Dự án hàng ngàn tỷ đồng chờ đấu nối

Hưởng ứng chủ trương phát triển điện mặt trời (ĐMT) của Chính phủ, nhiều doanh nghiệp có tiềm lực đã đầu tư hàng ngàn tỷ đồng. Nhưng vì nhiều lý do khách quan lẫn chủ quan, nhiều dự án không hoàn thành trước ngày 1-1-2021 nên không bán được điện, lãng phí tiền tỷ mỗi ngày.
Giai đoạn 2 của dự án điện mặt trời Phù Mỹ đã thi công hoàn thành nhưng không bán được điện. Ảnh: LƯƠNG THIỆN
Giai đoạn 2 của dự án điện mặt trời Phù Mỹ đã thi công hoàn thành nhưng không bán được điện. Ảnh: LƯƠNG THIỆN

Nhà máy điện phơi nắng, hứng mưa

Trước đây, nhìn các dự án ĐMT ven biển với màu đen thẫm, lúp xúp trên đồi cát, chúng tôi nghĩ rằng việc đầu tư không đáng kể, nhưng khi tận mắt chứng kiến dự án ĐMT Phù Mỹ trải dài tại 2 xã Mỹ An và Mỹ Thắng, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định thì suy nghĩ đó thay đổi.

Chở chúng tôi trên ô tô bán tải chạy lòng vòng hơn 1 giờ mà vẫn chưa tham quan hết dự án, ông Huỳnh Tấn Huy, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Phát triển tầm nhìn Năng lượng sạch, chủ đầu tư dự án, tâm sự: “Nói thiệt là rất may, cơn bão số 4 vừa rồi đổ bộ rất nhẹ nên không gây ra hư hỏng gì”.

Dự án nằm sát biển, nhấp nhô theo triền cát, được thi công vững chãi. Những tấm pin mặt trời gắn kết với nhau thành từng dãy, cách mặt đất hơn 2m, bên dưới là hệ thống giá đỡ bằng trụ bê tông chôn sâu trong lòng đất, kèo sắt đan chéo qua lại. Ở giữa nhà máy là trạm biến thế đồ sộ và nhà điều hành, luôn có đội ngũ kỹ thuật túc trực vận hành cả ngày lẫn đêm. Theo báo cáo của công ty, dự án tọa lạc trên khu đất diện tích 325ha, chia làm 3 giai đoạn, gồm Phù Mỹ 1, 2, 3 với tổng vốn đầu tư 7.339 tỷ đồng, công suất 330MWp.

Để thực hiện dự án, chủ đầu tư đã thực hiện hàng loạt thủ tục. Thủ tướng Chính phủ đã chấp thuận bổ sung vào Quy hoạch điện VII điều chỉnh, cho phép chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác; UBND tỉnh Bình Định chấp thuận chủ trương đầu tư và cho thuê đất; Bộ TN-MT phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường; Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo (Bộ Công thương) thẩm định thiết kế cơ sở, duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế xây dựng… Ngoài ra, để đấu nối với điện lưới quốc gia, chủ đầu tư đã thi công đường dây 220kV với 2 mạch, dài 18,4km từ trạm biến áp của nhà máy đến trạm biến áp 220kV Phù Mỹ.

Trong báo cáo gửi đoàn giám sát của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Quốc hội vào giữa tháng 8-2022, lãnh đạo Công ty cổ phần Phát triển tầm nhìn Năng lượng sạch cho biết, giai đoạn 1 và 3 của dự án đã đi vào hoạt động, được hòa lưới vào điện quốc gia, được trả tiền mua điện. Tuy nhiên, giai đoạn 2 của dự án có công suất 114MWp, tổng vốn đầu tư hơn 2.000 tỷ đồng, hoàn thành xây dựng trong quý 1-2022, đã được các cơ quan nghiệm thu, nhưng chưa bán được điện vì không hoàn thành trước ngày 1-1-2021 theo quy định.

Công ty kiến nghị, ngành điện không mua nhưng vẫn cho công ty phát lên lưới điện để ghi nhận sản phẩm, sau này có giá mua điện thì sẽ tính, nhưng không được chấp thuận. “Hiện doanh nghiệp gặp rất nhiều khó khăn, áp lực tài chính, dòng tiền cho phần đầu tư này. Công ty mong muốn đoàn giám sát sớm có kiến nghị Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công thương trong thời gian nhanh nhất cho phép đấu nối, ghi nhận sản lượng phần công suất đã thực hiện và ban hành chính sách về giá thu mua điện”, báo cáo nêu.

Ông Huỳnh Tấn Huy cho biết, với công suất phát điện của giai đoạn 1 và 3 có thể tính ra sản lượng điện của giai đoạn 2, mỗi tháng công ty thất thu trên 23 tỷ đồng vì không bán được điện. Công ty phải trả lãi ngân hàng mỗi tháng gần 20 tỷ đồng; chưa tính chi phí vệ sinh, thay pin vì sét đánh, trả lương công nhân…

Tranh cãi việc khai thác công suất

Cho đến thời điểm này, dự án ĐMT hoành tráng nhất chính là Nhà máy ĐMT Trung Nam - Thuận Nam, tại xã Phước Minh, huyện Thuận Nam, tỉnh Ninh Thuận, với tổng vốn đầu tư gần 12.000 tỷ đồng. Dự án có công suất 450MW, kết hợp với đầu tư trạm biến áp 500kV Thuận Nam và các đường dây 500kV, 220kV… đấu nối vào hệ thống điện quốc gia, có diện tích 557,09ha. 

Trao đổi với phóng viên Báo SGGP, ông Phan Tấn Cảnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Thuận, phân tích, đây là “dự án có điều kiện”, tức là bên cạnh việc thực hiện nhà máy ĐMT thì chủ đầu tư là Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng Trung Nam phải đầu tư, xây dựng toàn bộ hệ thống đường dây, trạm biến áp để đưa điện lưới của công ty cũng như những dự án khác hòa vào mạch điện lưới quốc gia. Riêng hệ thống này đã tiêu tốn gần 2.000 tỷ đồng, đổi lại chủ đầu tư sẽ được bù đắp bằng doanh thu bán điện từ việc khai thác toàn bộ công suất của dự án. Điều này cũng được ngân hàng thẩm định trong phương án vốn vay của dự án.

Sau hơn 6 tháng thi công, toàn bộ Nhà máy ĐMT Trung Nam - Thuận Nam và đường tải điện hoàn thiện, khánh thành vào tháng 10-2020, đủ điều kiện hưởng giá ưu đãi theo quy định. Tuy nhiên, từ đây, nhiều tranh cãi bắt đầu nảy sinh. Nhà máy có công suất 450MW, nhưng chỉ có 277,88MW được trả tiền mua điện. Lúc đầu, ngành điện hỗ trợ chủ đầu tư, khai thác phần còn lại là 172,12MW và ghi nhận sản lượng điện; nhưng mới đây, công ty mua bán điện của ngành điện đã gửi văn bản thông báo, kể từ ngày 1-9-2022 dừng hẳn việc khai thác!

Thế nhưng, phần truyền tải hộ công suất cho các dự án điện năng lượng khác trong khu vực tính từ tháng 10-2020 đến nay là gần 4,2 tỷ kWh, tương ứng tiền bán điện khoảng 360 tỷ đồng, không được tính cho Nhà máy ĐMT Trung Nam - Thuận Nam. Đại diện chủ đầu tư cho biết: “Phần vốn vay toàn bộ dự án chiếm đến 70%, do đó khi ngành điện dừng 40% công suất thì phá vỡ cam kết với tổ chức tín dụng khi huy động vốn, dẫn đến mất khả năng cân đối trả nợ vay”.

Lý do tranh cãi là theo Nghị quyết số 115/NQ-CP do Thủ tướng ký ban hành vào tháng 8-2018 đồng ý tỉnh Ninh Thuận được hưởng chính sách giá điện theo Quyết định số 11/2017/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đến hết năm 2020 đối với các dự án điện năng lượng mặt trời và hạ tầng đấu nối công suất thiết kế 2.000MW đã được chấp thuận triển khai. Tiếp đó, Quyết định 13/2020/QĐ-TTg của Thủ tướng cũng quy định ĐMT tại tỉnh Ninh Thuận có “tổng công suất tích lũy không quá 2.000MW”. Xét trên tổng thể đã cấp phép và đi vào hoạt động, cộng thêm với phần 172,12MW của Nhà máy ĐMT Trung Nam - Thuận Nam là vượt hạn mức đã cấp cho Ninh Thuận.

Trước hàng loạt kiến nghị từ chủ đầu tư, UBND tỉnh Ninh Thuận, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Thuận, ngày 24-9, Phó Thủ tướng Lê Văn Thành đã chủ trì cuộc họp, chỉ đạo Bộ Công thương xem xét toàn diện liên quan về đầu tư xây dựng Nhà máy ĐMT Trung Nam - Thuận Nam gắn với đầu tư lưới điện truyền tải đấu nối giải tỏa công suất nguồn điện trong khu vực, hợp đồng mua bán điện… bảo đảm sự thống nhất, đúng quy định. Gần một tháng sau, ngày 23-10, ngành điện đã phát đi “thông tin báo chí” khẳng định: việc dừng huy động phần công suất 172,12MW chưa có cơ chế giá của Nhà máy ĐMT Trung Nam - Thuận Nam là đúng quy định của pháp luật (!?).

3 dự án Thiên Tân trông chờ mua điện

3 dự án ĐMT của Công ty cổ phần Công nghiệp năng lượng Ninh Thuận (thuộc Tập đoàn T&T) làm chủ đầu tư tại tỉnh Ninh Thuận với tổng vốn đầu tư gần 5.000 tỷ đồng cũng không được mua điện. Theo đó, dự án Nhà máy ĐMT Thiên Tân 1.2 tại vùng bán ngập của lòng hồ sông Biêu thuộc xã Phước Hà, huyện Thuận Nam, công suất 100MWp với tổng vốn đầu tư gần 2.000 tỷ đồng. Dự án khởi công tháng 11-2020, hoàn thành vào ngày 31-12-2020, vận hành thương mại (COD, tức là được bán điện) với công suất 48,23MWp; phần còn lại hoàn thành sau đó.

Dự án Nhà máy ĐMT Thiên Tân 1.3 thực hiện tại vùng bán ngập của lòng hồ Lanh Ra thuộc xã Phước Vinh, huyện Ninh Phước, công suất 50MWp, tổng vốn đầu tư gần 1.000 tỷ đồng. Dự án khởi công từ tháng 11-2020, nhưng chỉ kịp COD từ ngày 31-12-2020 với công suất 8,038MWp; tháng 3 năm nay hoàn thành với công suất 31,96/40MWp; riêng phần công suất 10MWp còn lại chưa đầu tư. Tính đến thời điểm hiện tại, phần công suất đã COD của 2 dự án Nhà máy ĐMT Thiên Tân 1.2 và Thiên Tân 1.3 thực ra mới chỉ dừng lại ở việc ghi nhận sản lượng với Công ty Mua bán điện Việt Nam, phần còn lại thì không được phát điện và ghi nhận sản lượng. 

Dự án Thiên Tân 1.4 của Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển năng lượng Ninh Thuận, tại xã Phước Chiến, huyện Thuận Bắc, có quy mô 100MWp; diện tích đất sử dụng 120ha, đầu tư gần 2.000 tỷ đồng. Dự án đã hoàn thành công tác lắp đặt và đang trong quá trình chờ đấu nối lưới điện quốc gia do đường dây đấu nối theo phê duyệt 220kV Nha Trang - Tháp Chàm chưa xây dựng xong!

Đọc nhiều nhất

Một góc Cảng Hiệp Phước - Nhà Bè, TPHCM. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Tạo cơ chế liên kết hiệu quả cho cảng biển vùng TPHCM

Mặc dù đang chờ chủ trương chính thức từ Bộ KH-ĐT nhưng có thể nói việc đầu tư xây dựng cảng biển trung chuyển quốc tế trị giá 6 tỷ USD ở huyện Cần Giờ, TPHCM đã được khẳng định. Làm thế nào để cảng này liên kết với các cảng hiện hữu, tạo được sức mạnh chung là điều mà nhiều chuyên gia băn khoăn.

Ngân hàng - Chứng khoán

Nhà đầu tư đón Xuân này nhớ Xuân xưa

Những phiên lao dốc kinh hoàng của thị trường chứng khoán (TTCK) trong năm qua khiến nhiều nhà đầu tư (NĐT) cá nhân đối diện cái Tết Quý Mão không vui. Càng buồn hơn khi chỉ cách đây 1 năm, NĐT đón cái Tết Nhâm Dần trong niềm hoan hỉ nhờ “trúng” cổ phiếu (CP).

Nông nghiệp

Triển vọng làng số

Bằng các loại gia vị dân dã như: rau răm, riềng, khế, thì là, tỏi, ớt… nhưng với kỹ thuật kho cá cầu kỳ từ ủ tro đến đốt than, canh lửa…, những nồi cá chạch kho thơm - mềm - ngọt, không phải nơi nào cũng có, được người tiêu dùng đón nhận. Từ món ăn dân dã đó, người dân Yên Hòa (huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình) từng bước làm nên thương hiệu “làng số”, vang danh quốc tế.

Đầu tư

TP Thuận An (Bình Dương): Tháo gỡ điểm nghẽn giải ngân vốn đầu tư công

Là một trong những địa phương có quy mô kinh tế lớn của tỉnh Bình Dương, giá trị giải ngân vốn đầu tư công của TP Thuận An có tác động lớn đến thực hiện chỉ tiêu kế hoạch của cả tỉnh. Dù có nhiều thách thức, nhưng với nỗ lực từng bước tháo gỡ các “điểm nghẽn” của lãnh đạo thành phố, năm 2022, Thuận An đã trở thành điểm sáng về giải ngân vốn đầu tư công, tạo đà thúc đẩy thực hiện tốt nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội năm 2023.

Thông tin kinh tế

Sẵn sàng phương án vận hành ổn định, an toàn hệ thống điện trong Tết Quý Mão

Sẵn sàng phương án vận hành ổn định, an toàn hệ thống điện trong Tết Quý Mão

Dự báo trong những ngày Tết Nguyên đán Quý Mãi 2023, mức tiêu thụ điện sẽ thấp hơn nhiều so với ngày thường, trong khi tổng công suất lắp đặt của nguồn năng lượng tái tạo (21.000MW) đã cao hơn nhiều công suất tiêu thụ của toàn hệ thống. Do đó, khi phụ tải xuống quá thấp, bắt buộc phải giảm công suất huy động từ các loại nguồn…
Ông Đào Xuân Dinh, Đồng sáng lập - Chủ tịch Merap và TS Itsuo Hama, Chủ tịch Lion Nhật Bản

Merap và Lion hợp tác chiến lược nâng tầm thương hiệu dược phẩm Việt Nam

Ngày 16-1, tại Nhật Bản, Công ty Merap và Lion Corporation Nhật Bản đã ký kết Thỏa thuận Hợp tác Chiến lược - Nâng tầm thương hiệu. Sự kiện này càng có ý nghĩa trong bối cảnh năm 2023, Merap đặt mục tiêu trở thành công ty chăm sóc sức khỏe tiên tiến cũng như năm đánh dấu chặng đường 50 năm phát triển quan hệ hợp tác ngoại giao giữa Nhật Bản và Việt Nam.