Nham nhở dự án thủy lợi 600 tỷ đồng

Tiểu dự án thủy lợi kiểm soát lũ Ô Môn – Xà No đi qua TP Cần Thơ, tỉnh Hậu Giang và Kiên Giang có tổng vốn đầu tư gần 600 tỷ đồng được triển khai từ năm 1999, sau hàng loạt lần điều chỉnh đến nay vẫn chưa hoàn tất… Chính vì thế, các địa phương có dự án đi qua tỏ ra e dè khi tiếp nhận vì lo ngại chất lượng của công trình…

Điều chỉnh thiết kế như “cơm bữa”

Ngày 21-1-1999, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định số 65/QĐ-TTg, phê duyệt tiểu dự án Ô Môn – Xà No thuộc dự án phát triển thủy lợi ĐBSCL, có tổng diện tích tự nhiên là 45.430ha thuộc: TP Cần Thơ (22.450ha), Hậu Giang (12.826ha) và Kiên Giang (10.154ha).

Dự án sử dụng nguồn vốn ODA của Ngân hàng Thế giới, vốn đối ứng Trung ương và vốn huy động đóng góp trong dân; chủ đầu tư là Bộ NN-PTNT.

Nhiều công trình cống, đê bao khép kín kiểm soát lũ của tiểu dự án Ô Môn – Xà No vẫn còn dang dở…

Dự án này được xác định có năm nhiệm vụ cơ bản là kiểm soát lũ cho vùng dự án với diện tích đất tự nhiên 45.430ha, bảo vệ sản xuất nông nghiệp cho 3 vụ ổn định, bảo vệ diện tích vườn cây ăn trái và hạ tầng cơ sở; xây dựng hệ thống thủy lợi phục vụ tưới tiêu, xổ phèn, ngăn mặn… 

Theo phương án duyệt ban đầu của Bộ NN-PTNT năm 2000, hệ thống đê bao của tiểu dự án qua 3 tuyến Tắc Ông Thục, Ô Môn và tuyến Xà No là 115km, mặt đê 6m, trải lớp đá cấp phối.

Hệ thống cống gồm 3 cống cấp 1, tổng chiều rộng 40m; 32 cống cấp 2, tổng chiều rộng 123m và 5 cống nhỏ dưới đê bao. 15 kênh cấp 2 có tổng chiều dài 121.389m, chiều rộng đáy 6m; … tổng mức đầu tư gần 264 tỷ đồng, thực hiện 5 năm (1999-2004).

Năm 2003, Bộ NN-PTNT ra quyết định điều chỉnh lần 1, rút chiều dài đê bao xuống 114km; cống cấp 1, chiều rộng thông nước tăng lên 45m; cống cấp 2 chiều rộng thông nước từ 3 – 7,5m.

Tổng mức đầu tư lên 536 tỷ đồng và thời gian thực hiện kéo dài từ 1999-2007. Tháng 5-2007, Bộ NN-PTNT tiếp tục điều chỉnh lần 2, chiều dài đê bao còn 85,5km; xây dựng 100 cống cấp 2 (gồm các cống hở với chiều rộng thông nước từ 3-20m và các cống ngầm); mức đầu tư tiếp tục tăng, hơn 642 tỷ đồng.

Tháng 10-2007, Bộ NN-PTNT lại tiếp tục điều chỉnh lần 3, với phương án: không đầu tư tuyến Ô Môn (đoạn K8+092 đến K15+160), cống Cầu Nhím Đ, cống Vàm Nhon và các cống cấp 2 bổ sung; tổng mức đầu tư còn 598,5 tỷ đồng.

Đến nay đã hết hạn thi công nhưng dự án kiểm soát lũ (chống lũ khép kín) Ô Môn – Xà No vẫn còn nham nhở và chính quyền địa phương thừa nhận chưa phát huy hiệu quả. Hiện tại, chủ đầu tư đang tiếp tục xin thêm 150 tỷ để tiếp tục thực hiện các công đoạn còn lại, gọi là kinh phí cho giai đoạn 2…

Địa phương nhận… mà run!

Công trình dự án thủy lợi quy mô lớn Ô Môn – Xà No thời gian qua có “quá nhiều lời ra tiếng vào” của các nhà khoa học và cả bức xúc của người dân địa phương. Thực hiện chức năng nhiệm vụ của mình, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ đã thành lập đoàn giám sát dự án này (phần qua địa phận TP Cần Thơ).

Đến ngày 11-4-2008, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ đã có báo cáo về việc thực hiện tiểu dự án Ô Môn – Xà No, khẳng định: Đây là công trình kiểm soát lũ khép kín nhưng nhiều đoạn đê, cống làm chưa xong nên công trình chưa thể phát huy hiệu quả. Công trình thi công chậm trễ kéo dài.

Chưa hết, trong quá trình triển khai tổ chức thực hiện dự án đã bộc lộ nhiều hạn chế. Riêng tại Cần Thơ có 16 kênh lớn phải lắp cống hở từ 3-10m và 18 kênh nhỏ lắp cống ngầm nhưng chưa làm. “Nghiêm trọng” nhất là từ chủ đầu tư liên tục điều chỉnh các hạng mục công trình chứng tỏ việc khảo sát, thiết kế ban đầu chưa tốt, chưa sát với thực tế.

Đáng quan ngại là một công trình hàng trăm tỷ đồng nhưng không có giám sát cộng đồng theo quy định của Chính phủ. Từ đó, hàng loạt công trình hạng mục như: cống, đê được thiết kế như thế nào thì chỉ có chủ đầu tư và đơn vị thi công biết. Chính quyền địa phương cấp xã, huyện nơi có công trình đi qua không thể tham gia gì ngoài việc tích cực giải phóng mặt bằng. 

Đáng lo là, những địa phương được thừa hưởng tiểu dự án này là Cần Thơ, Hậu Giang và Kiên Giang... ngại tiếp nhận. Đến nỗi lãnh đạo Sở NN-PTNT của một tỉnh liên quan phải thốt lên: “Chúng tôi rất e ngại khi sắp tới phải nhận quản lý một phần dự án đi qua địa phương. Trung ương chỉ đạo thì chúng tôi phải nhận nhưng trước khi nhận, chúng tôi phải có bản đánh giá đúng thực chất chất lượng của dự án mới dám nhận”.

Bình Đại

Các tin, bài viết khác