Được xuất bản lần đầu năm 1948, Văn hóa là gì? không tiếp cận văn hóa theo lối định nghĩa giản lược hay cảm tính, học giả Đào Duy Anh đặt ra hàng loạt câu hỏi nền tảng: Văn hóa là gì? Văn hóa hình thành từ đâu? Vận động ra sao trong lịch sử? Ai là chủ thể của văn hóa? Từ đó, ông từng bước kiến giải văn hóa như một chỉnh thể rộng lớn, gắn chặt với toàn bộ đời sống sinh hoạt của con người.
Trong khi đó, ấn phẩm Nguồn gốc dân tộc Việt Nam được xem là một trong những công trình tiên phong của sử học Việt Nam hiện đại khi đặt vấn đề cội nguồn dân tộc trong một khung tiếp cận liên ngành, kết hợp nhuần nhuyễn giữa cổ sử, khảo cổ học, dân tộc học và nhân chủng học.
Một trong những đóng góp nổi bật của công trình là cách Đào Duy Anh tiếp cận các vấn đề cốt lõi như di cư, tiếp xúc văn hóa, tổ chức xã hội, sự phát triển của nông nghiệp trong xã hội thị tộc, cũng như trình độ kỹ thuật của các cộng đồng Việt cổ. Qua đó, ông lý giải sự hình thành từng bước của một cộng đồng người mang bản sắc riêng, tiền đề cho sự ra đời của dân tộc Việt Nam.
GS Đào Duy Anh (1904-1988) là học giả lớn có nhiều nghiên cứu và cống hiến trong lĩnh vực: khoa học xã hội - nhân văn, ngôn ngữ, văn hóa, sử học, dân tộc học, xã hội học, địa lý học lịch sử, văn bản học... Ngoài ra, ông còn có nhiều đóng góp to lớn trong lĩnh vực dịch thuật, hiệu đính, chú giải các tác phẩm cổ sử Việt Nam. Năm 2000, GS Đào Duy Anh được Đảng và Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh.