Cuốn sách Chuyện kể về hát bội (Nhà xuất bản Tổng hợp TPHCM ấn hành) của NSND Hữu Danh là tập hợp những tư liệu, ký ức và suy ngẫm của một người nghệ sĩ gần như đã gắn bó cả đời với nghệ thuật truyền thống. Cuốn sách chỉ dày khoảng 200 trang nhưng trong đó rất dày những câu chuyện nghề, chuyện đời của người nghệ sĩ.
“Chuyện kể” - ngay từ nhan đề, cuốn sách đã gợi một cách tiếp cận gần gũi. NSND Hữu Danh không đặt mình ở vị trí người đưa ra một công trình lý luận phê bình về nghệ thuật hát bội.
Như chia sẻ trong lời nói đầu, ngoài chắt lọc một phần từ tài liệu của các học giả, nhà nghiên cứu về nghệ thuật hát bội, đa số thông tin trong tác phẩm được NSND Hữu Danh lấy từ chính chuyện của gia đình ông với 3 thế hệ làm nghề. Những nhận định, ghi chép và ký ức được đặt cạnh nhau, mở ra cho người đọc những góc nhìn đa chiều về một môn nghệ thuật truyền thống qua dòng chảy của thời gian.
Từng chương sách lần lượt đề cập đến lịch sử hình thành và phát triển của hát bội, từ cách gọi “hát bội” hay “hát bộ”, lễ xây chầu đại bội, đến những cách thể hiện tính tượng trưng - ước lệ - cách điệu, các trình thức và ngôn ngữ biểu diễn.
Phần “Tản mạn vài câu chuyện vui buồn” đưa người đọc đến gần hơn với đời sống của những người nghệ sĩ; mục “Tuồng San Hậu” tiếp tục mở rộng bức tranh về hoạt động nghề nghiệp của hát bội tại TPHCM và các tỉnh, thành phương Nam.
Điều NSND Hữu Danh muốn gửi gắm qua sách còn là sự trân trọng dành cho những nghệ sĩ đi trước.
Ông chia sẻ: “Tôi muốn kể nhiều về các bậc tiền bối mà mình có may mắn gặp gỡ, chứng kiến được sự thăng hoa sáng tạo của họ trên sân khấu hoặc có những người chỉ nghe tiếng nhưng đó là một lớp nghệ sĩ tinh hoa, rất trân trọng nghề nghiệp và tự thân tập luyện để đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật. Đó là những tấm gương nghề mà bất cứ người nghệ sĩ hát bội nào cũng phải kính nể và học hỏi”.
Những trang viết của ông vì thế rất dung dị, ấm áp tình nghệ sĩ, mang dấu ấn của một người đã xem hát bội là máu thịt, là hơi thở cuộc sống.
NSND Hữu Danh cho biết, ông dự định tặng sách cho một số trường học và cơ sở giáo dục chuyên ngành nghệ thuật, đồng thời sắp xếp kế hoạch giao lưu với các bạn trẻ yêu thích hát bội. Mong muốn ấy đưa cuốn sách ra khỏi phạm vi người làm nghề, đến với những độc giả đang tìm hiểu nghệ thuật truyền thống.
NSND Hữu Danh cũng đang ấp ủ dự án làm 1 bộ truyện tranh thiếu nhi gắn với hát bội. Đặc biệt là hình thức đưa văn biền ngẫu đặc trưng của hát bội vào câu chuyện của truyện tranh.
