Mỗi kỳ nghỉ hè trong ký ức tuổi thơ luôn là một khoảng trời đong đầy kỷ niệm. Đặc biệt, với những cô bé cậu bé được sinh ra ở phố thị, thì mùa hè nơi miền quê là chuỗi ngày đầy thần tiên. Với Mùa hè chưa qua, nhà văn Từ Nguyên Thạch mang đến cho độc giả một chiếc vé quay trở lại vùng ký ức trong trẻo ấy, nơi những đứa trẻ không chỉ được tự do vui chơi mà còn học cách yêu thương, trưởng thành và đối mặt với thử thách đời thực.
Tác phẩm xoay quanh Đoàn, cậu bé 13 tuổi trở về quê nghỉ hè. Tại đây, Đoàn gặp lại Khanh “ná” - cậu bạn nổi tiếng với tài bắn ná bách phát bách trúng, quen thêm Hoành “đen” có làn da ngăm đen như lọ nồi và cô bé Ngọc xinh xắn. Bản thân Đoàn cũng được bạn bè đặt biệt danh là “Đoàn thơ” bởi tâm hồn hay mộng mơ và thích làm thơ.
Những ngày hè nơi quê nội, Đoàn cùng nhóm bạn nhanh chóng hòa mình vào chuỗi trò chơi bất tận của vùng quê: từ bắn chim, hái trái, tắm sông đến những trận bóng đá căng thẳng hay xích mích giữa những người bạn đồng trang lứa. Nhưng có lẽ, kịch tính và hấp dẫn hơn cả khi nhóm bạn vô tình bị cuốn vào một cuộc điều tra về hành vi buôn bán động vật hoang dã trái phép.
Ban đầu chỉ xuất phát từ sự tò mò và hiếu kỳ, nhưng càng dấn sâu vào hiểm nguy, tinh thần đoàn kết, lòng trắc ẩn và sự can đảm của các em càng được bộc lộ rõ nét. Đối mặt với những kẻ xấu, cả Đoàn, Khanh và Hoành đã có sự phối hợp ăn ý, thể hiện sự thông minh, lanh lợi và trên tất cả chính là niềm tin vào chính nghĩa để từng bước vượt qua thử thách.
Nhà văn Từ Nguyên Thạch chia sẻ về lý do xây dựng các nhân vật của mình: “Tôi viết về những đứa trẻ giàu mộng mơ nhưng biết yêu thương, ngây thơ nhưng giàu lòng trắc ẩn, bình thường nhưng biết đứng về cái đẹp, ưa phiêu lưu nhưng thừa can đảm để chống lại cái xấu”.
Cái kết có hậu của Mùa hè chưa qua không chỉ dừng lại ở việc cái ác bị trừng trị, mà quan trọng hơn, những ước mơ bình dị của các em nhỏ đã trở thành sự thật bằng chính nghị lực và niềm tin thuần khiết. Tác phẩm tái hiện một tuổi thơ khi chưa có sự hiện diện của điện thoại thông minh, những cô bé, cậu bé thực sự được sống chan hòa với thiên nhiên bằng tất cả sự hồn nhiên và ngây thơ.
Vì lẽ đó, Mùa hè chưa qua giống như một món quà cho bạn đọc nhỏ tuổi được thoải mái mơ mộng theo cỏ cây hoa lá, theo những tia nắng ấm áp của ngày hè. Bên cạnh đó, tác phẩm cũng làm thức dậy nơi người đọc trưởng thành những xúc cảm thuở còn thơ dại, một lần nữa được sống lại khung trời bình yên đã ở sâu trong quá khứ.
