Cúm là bệnh có khả năng lây truyền cao trong cộng đồng. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hàng năm, khoảng 10% dân số toàn cầu (khoảng 600 triệu người) mắc bệnh cúm. Các trận dịch cúm điển hình thường xảy ra vào những tháng mùa đông, có thể gây nên những đại dịch cúm toàn cầu. Như năm 1918, có khoảng 20 - 40 triệu người chết do cúm…
Các yếu tố dễ lây truyền cúm là khí hậu ẩm, lạnh; sống trong nhà không thoáng khí; phương tiện di chuyển công cộng đông đúc. Ngày nay, vaccine là biện pháp chính yếu để ngừa cúm…
Ai cần tiêm ngừa cúm?
Tất cả mọi người đều có khả năng nhiễm cúm và đều cần tiêm ngừa. Tuy nhiên có một số đối tượng cần đặc biệt quan tâm. Đó là: những người có nguy cơ cao mắc các biến chứng do cúm. Gồm: người lớn > 50 tuổi; trẻ em 6 - 59 tháng tuổi (so với nhóm trẻ lớn, trẻ nhỏ có tỷ lệ nhập viện vì các biến chứng liên quan đến cúm cao hơn); phụ nữ có thể sẽ mang thai trong mùa cúm; người lớn và trẻ em có các bệnh lý mạn tính: hen phế quản, đái tháo đường, suy thận, bệnh lý hemoglobin hoặc có tình trạng suy giảm miễn dịch; bệnh lý bất kỳ có thể gây ra rối loạn chức năng hô hấp; trẻ em và thiếu niên (6 tháng - 18 tuổi) sử dụng aspirin dài hạn (có thể mắc hội chứng Reye nếu bị nhiễm cúm).
Đó cũng là những người có thể làm lây truyền bệnh cúm cho nhóm có nguy cơ nhiễm cúm cao (người chăm sóc, sống chung nhà (kể cả trẻ em) với nhóm người có nguy cơ nhiễm cúm cao kể trên). Cần lưu ý là, do vaccine ngừa cúm hiện không dùng cho trẻ < 6 tháng tuổi, vì vậy, tất cả những người sống chung nhà và người chăm sóc trẻ nên tiêm ngừa cúm để tránh lây cho trẻ. Nhân viên y tế cũng là đối tượng nên tiêm ngừa cúm hàng năm nhằm bảo vệ cho chính mình, cho người thân và bệnh nhân.
Ngoài ra, cũng có các nhóm khác cần tiêm ngừa cúm: người thường đi du lịch (nhất là sắp đến những vùng đang có dịch cúm) - đây cũng là những người thường có thể làm lan truyền bệnh cúm đến những nơi khác; tất cả những người khỏe mạnh muốn tự bảo vệ; người làm việc trong các ngành dịch vụ trọng yếu của cộng đồng (nhằm làm giảm khả năng bị gián đoạn công việc khi xảy ra dịch cúm); học sinh hoặc những người sống trong các ký túc xá, khu tập thể…
Tiêm ngừa cúm lúc nào?
Với khả năng quay trở lại của dịch cúm gia cầm tại nước ta trong mùa đông xuân, việc tiêm vaccine ngừa cúm người tại VN nhằm làm giảm khả năng mắc bệnh cúm người, và hạn chế khả năng biến chủng của virus cúm gia cầm. (Với người nhiễm cùng lúc 2 virus cúm này, thì khả năng chúng sẽ tái tổ hợp và tạo thành một chủng virus mới độc lực rất cao và có thể gây nên đại dịch cúm toàn cầu).
Vaccine cúm hiện đang được sử dụng tại VN có thành phần gồm 3 chủng cúm phù hợp theo khuyến cáo của WHO. Thời điểm thích hợp để tiêm ngừa là vào tháng 11 - 12. Cần tiêm mỗi năm - do thời gian miễn dịch trung bình là một năm, và do các virus gây cúm cũng luôn thay đổi nên việc điều chỉnh thành phần vaccine ngừa cúm hàng năm nhằm làm phù hợp với chủng virus đang lưu hành trên thế giới.
Hiện vaccine ngừa cúm đã được thực hiện tiêm ngừa tại hầu hết các cơ sở y tế lớn như Viện Pasteur; Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương; các trung tâm y tế dự phòng tỉnh, quận, huyện; các bệnh viện lớn trên cả nước…
TRẦN TÂM
