“Thế giới ảo” và quyền lợi người dân

Phiên tòa sơ thẩm xét xử vụ kiện ca sĩ Phương Thanh đòi Lê Nguyễn Hương Trà phải xin lỗi công khai vì viết thông tin sai sự thật trên nhật ký điện tử cá nhân (blog) Cogaidolong đã tạm kết thúc. Kết quả phiên tòa cũng dừng lại ở việc xử thua cho ca sĩ Phương Thanh. Vì đây là vụ án dân sự đầu tiên ở Việt Nam về thế giới ảo nên dư luận xã hội vẫn đang tồn tại những ý kiến trái chiều. Luật sư Nguyễn Văn Hậu (ảnh), người bảo vệ quyền lợi cho ca sĩ Phương Thanh khẳng định, luật về vấn đề này vẫn đang tồn tại, vấn đề là chúng ta vận dụng như thế nào để những nguy hại thật từ thế giới ảo không tác động vào quyền lợi người dân.

* Thưa luật sư, sau vụ kiện của ca sĩ Phương Thanh và Hương Trà, ông nhìn nhận như thế nào về vấn đề blog và các diễn đàn mạng (forum) trong xã hội hiện đại ngày nay ?

* Hiện nay, cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin, hình thức viết blog, forum đang phát triển mạnh ở Việt Nam. Các hình thức như blog không còn dừng lại ở những trang nhật ký mở mà dần trở thành một kênh thông tin, bình luận, trình bày quan điểm về những vấn đề dư luận quan tâm. Các trang forum thì không chỉ có giá trị thông tin nội bộ mà còn mang ý nghĩa liên quan đến lĩnh vực thương mại điện tử, tuyên truyền văn hóa…

Ngoài ra, bên cạnh những blog, forum lành mạnh thì thực tế cho thấy vẫn có sự xuất hiện của các dạng không lành mạnh. Thậm chí, một số người dùng công cụ blog, forum để xâm phạm đến trật tự xã hội, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác. Với tính chất “mình viết cho riêng mình đọc”, người viết blog có thể cho phép mình nói lên những điều thầm kín, bí mật hoặc cấm kỵ nhất của người khác mà không được sự đồng ý của họ.

Tuy nhiên, cũng như chúng ta viết một cuốn nhật ký để bêu xấu một người nào đó thì người bị nói xấu trong cuốn nhật ký đó hoàn toàn có thể kiện tác giả về xâm phạm danh dự, đời tư của họ. Đơn cử như trường hợp ca sĩ Phương thanh vừa qua đã khởi kiện cô Lê Nguyễn Hương Trà vì đã có những bài viết sai sự thật, sử dụng những từ ngữ có hàm ý châm biếm, cố ý làm mất danh dự và hạ uy tín của ca sĩ Phương Thanh.

* Theo kết quả phiên xử sơ thẩm, TAND quận Tân Bình đã bác bỏ toàn bộ yêu cầu của ca sĩ Phương Thanh. Dư luận đang đặt câu hỏi phải chăng cơ quan hành pháp đang gặp lúng túng vì chưa có những quy định cụ thể về trường hợp này?

* Có thể nói, đây là vụ kiện đầu tiên trong lịch sử tố tụng Việt Nam liên quan đến thông tin trên blog - một hình thức tương đối mới trên thế giới chứ không riêng Việt Nam. Mọi người đều trông chờ phán quyết của tòa án như một án lệ cho những vụ việc tương tự sau này.

Vậy mà cuối cùng ‘‘nạn nhân’’ của blog lại bị thua kiện! Theo tôi, nếu căn cứ theo quy định tại các điều 9, 12, 21, 36 Luật Công nghệ thông tin (có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2007), Điều 9, 10, 37 Bộ luật dân sự 2005 và Nghị định 63/2007/NĐ-CP ngày 10/4/2007 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực công nghệ thông tin thì cô Hương Trà đã vi phạm pháp luật trong việc tự ý viết về ca sĩ Phương Thanh mà không hề xin phép nhân vật của mình.

Những thông tin trong bài viết không đúng sự thật, xúc phạm đến danh dự, uy tín và nhân phẩm của ca sĩ Phương Thanh. Theo quy định pháp luật, rõ ràng người tham gia viết blog hay trang web không phải muốn viết gì thì viết, muốn châm biếm ai thì châm biếm. Chúng ta đang sống trong một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thì mọi người đều phải sống và làm việc theo pháp luật.

Thực tế, chúng ta cũng thấy nếu công tác quản lý thiếu sâu sát trong lĩnh vực thông tin trên mạng sẽ dẫn đến việc ngày càng nhiều cá nhân sử dụng các trang web, forum để truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, truyền bá tư tưởng chống phá Đảng và Nhà nước ta. Nhiều trang web khi thực hiện ý đồ chống phá Nhà nước vẫn dùng lối viết phiếm chỉ nhằm mục đích xuyên tạc, phá hoại công cuộc đổi mới đất nước và chính sách đại đoàn kết toàn dân.

Trước đây, ngày 17-1-2008, Báo SGGP cũng từng có bài viết ‘‘Cần lưu ý hình thức tội phạm mới’’ nêu vấn đề về những forum tồn tại như thế giới ‘‘ảo’’ nhưng tạo ra đường dây ‘‘thật’’ kinh doanh hàng giả, hàng cấm, vi phạm nghiêm trọng luật pháp. Chẳng lẽ, do đây là thế giới ảo nên những người tham gia không chịu bất cứ chế tài nào, tự do trục lợi cho cá nhân mình.

Do đó, tôi đề nghị tòa án phải xử lý thật nghiêm, công minh và khách quan vụ việc này để cảnh báo cho mọi người viết blog (blogger) nói riêng và những người đang tham gia vào việc phát tán thông tin trên mạng nói chung. Bản thân mọi người dù ở thế giới ‘‘thật’’ hay ‘‘ảo’’ cũng đều cần có nghĩa vụ đối với độc giả, đối với những nhân vật và cộng đồng nơi mình sinh sống.

* Xin cảm ơn ông. 

CÔNG QUANG thực hiện