Thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam năm 2007 có mức tăng trưởng nhanh về quy mô nhưng cũng diễn biến khá phức tạp. Làm thế nào để thị trường phát triển ổn định, bền vững hơn trong năm mới?
Nhận diện thị trường
Do tác động của quan hệ cung cầu, thị trường năm qua điều chỉnh giảm do giá đã tăng cao trong những tháng cuối năm 2006 và đầu năm 2007. Nguyên nhân là do một khối lượng lớn cổ phiếu đưa vào thị trường thông qua hoạt động phát hành tăng vốn của doanh nghiệp và đấu giá cổ phần hóa các doanh nghiệp có quy mô vốn lớn, làm cho hàng hóa có phần “bão hòa”.
Bên cạnh đó, do tác động của chính sách của cơ quan quản lý nhà nước như tăng cường công bố thông tin, thanh tra giám sát, hạn chế cấp tín dụng cho các công ty chứng khoán, giảm dư nợ cho vay cầm cố, nâng cao tỷ lệ tài sản rủi ro... đã làm cho thị trường chững lại.
Mặt khác, còn có sự tác động của thị trường không chính thức (thị trường tự do) thiếu minh bạch, rủi ro, bộc lộ nhiều hạn chế nên khi thị trường chính thức điều chỉnh đã tác động làm cho thị trường tự do giảm mạnh. Tính thanh khoản giảm sút, dẫn đến đóng băng không giao dịch được đã tác động mạnh đến tâm lý và ảnh hưởng đến xu hướng giảm giá của thị trường chính thức.
Nguyên nhân nữa là do yếu tố tâm lý. Sự suy giảm của TTCK thế giới và các báo cáo, phân tích đánh giá của các tổ chức quốc tế như HSBC, Merrill Lynch... cũng như hoạt động bán ra của các thành viên HĐQT, cổ đông chiến lược đã tác động đến tâm lý của nhà đầu tư.
Một điều đáng lưu ý trong năm 2007 là thị trường sau giai đoạn điều chỉnh sâu, giá chứng khoán có dấu hiệu hồi phục và ở thế giằng co. Chỉ số giá cổ phiếu VN Index xuống ngưỡng 900 điểm được đánh giá là khá hợp lý để nhà đầu tư mua vào. Chính phủ đã công bố kế hoạch, lộ trình cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước có quy mô lớn và kế hoạch IPO đã tạo nên nguồn cung hàng khá lớn trên thị trường.
Tiếp tục tăng cung
Xét trên những yếu tố vĩ mô trong năm 2008, có thể thấy nền kinh tế vẫn duy trì được mức độ tăng trưởng cao (khoảng trên 8,5%). Tuy nhiên, chỉ số giá tiêu dùng sẽ tăng mạnh vào cuối năm và những tháng đầu năm sau do ảnh hưởng của việc tăng giá các nguyên liệu đầu vào cho sản xuất (xăng, dầu, sắt, thép, hóa chất, hạt nhựa...), sẽ gây khó khăn cho hoạt động doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, dòng vốn đầu tư nước ngoài (cả trực tiếp và gián tiếp) cũng sẽ tăng mạnh do Việt Nam cải thiện được môi trường đầu tư, tăng vị thế trong quan hệ ngoại giao, hợp tác kinh tế. Vấn đề đặt ra trong việc tiếp nhận các dòng vốn ngoại tệ là xử lý bài toán cân đối dòng tiền để tránh tác động mạnh đến lạm phát và tăng tổng phương tiện thanh toán.
Việc đẩy mạnh cổ phần hóa các doanh nghiệp lớn thông qua các đợt IPO ra thị trường (Incombank; BIDV; Sabeco; Habeco...) sẽ tác động mạnh tới cung hàng hóa chứng khoán, gây nguy cơ mất cân đối cung - cầu làm cho giá chứng khoán khó hồi phục. Diễn biến TTCK quốc tế phức tạp, chưa có dấu hiệu tăng trưởng sau thời gian suy giảm mạnh. Cục dự trữ liên bang Hoa Kỳ sau nhiều lần cắt giảm lãi suất song mức hỗ trợ thị trường là chưa nhiều.
Giải pháp cân đối
Giải pháp vĩ mô để thị trường phát triển bền vững là ổn định lạm phát, kiểm soát và giữ lạm phát ở mức thấp hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế. Bên cạnh đó thực hiện tốt điều hòa khối lượng tiền cung ứng, tăng cường hoạt động thị trường mở, điều chỉnh lãi suất, không để cho lãi suất ngân hàng tăng quá cao. Về cân đối cung - cầu, Chính phủ cần có lộ trình phù hợp cho việc IPO của các doanh nghiệp cổ phần hóa và các doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu.
Xem xét, điều chỉnh lộ trình thực hiện Chỉ thị 03 nếu TTCK có dấu hiệu suy giảm mạnh. Trong năm 2008, cần nghiên cứu, kiểm soát hạn mức cho vay đầu tư chứng khoán dựa trên “sức khoẻ” của từng ngân hàng. Có thể cho phép ngân hàng tăng dư nợ cho vay chứng khoán nhưng đồng thời phải tăng mức ký quỹ đảm bảo tương ứng.
Về cơ chế chính sách, Chính phủ cần cần sớm ban hành Nghị định về quản lý phát hành riêng lẻ đồng thời với việc ban hành danh mục ngành nghề kinh doanh có kiểm soát tỷ lệ vốn của nhà đầu tư nước ngoài và công bố ra thị trường. Trước mắt, cần duy trì mức sở hữu nước ngoài 49% vốn điều lệ đối với công ty niêm yết và công ty đại chúng theo Luật Chứng khoán; tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán của công ty đại chúng chưa niêm yết...
T.S Nguyễn Sơn
Trưởng ban Phát triển thị trường (UBCKNN)
