Mới qua một đợt triều cường lớn nhưng hàng loạt đê bao ở TPHCM đã bị vỡ. Trong khi đó, theo dự báo của Đài Khí tượng thủy văn khu vực Nam bộ, đỉnh đợt triều cường giữa tháng 11 tới có khả năng sẽ còn cao hơn. Tuy nhiên, đến thời điểm này tiến độ thực hiện các công trình bờ bao phòng chống triều cường kết hợp giao thông nông thôn, chống sạt lở bờ sông, tiêu thoát nước tại một số địa phương lại triển khai rất chậm. Do đó, nguy cơ tràn hoặc vỡ bờ bao gây ngập ở các khu dân cư là rất khó tránh khỏi.
Đắp xong lại vỡ
Chỉ mới bước vào thời kỳ cao điểm của đợt triều cường nhưng hàng loạt bờ bao ở một số quận, huyện như: 12, Thủ Đức, Củ Chi… đã bị bể. Điển hình là đợt triều cường ngày 6-10 và 4, 5-11 đã khiến cho một số đoạn bờ bao ở rạch Bằng Hòn, Rạch Đĩa, Rạch Đá (Thủ Đức), rạch Ông Đụng, rạch Tư Nhiêu và 2 đoạn bờ bao thuộc bờ hữu sông Sài Gòn (phường An Phú Đông, quận 12) và 3 đoạn gần cầu Phú Long (phường Thạnh Lộc, quận 12)… bị vỡ khiến cho hàng trăm hộ dân và nhiều diện tích hoa màu, ao nuôi cá bị ngập chìm trong nước.
Tuy nhiên, vấn đề nhiều người dân lo ngại hơn cả là những đoạn bờ bao bị vỡ trong đợt triều cường vừa qua vốn là những vị trí đã được gia cố trước đó. Theo người dân ở những khu vực này, tình trạng này xảy ra là do phương pháp thi công không phù hợp với nền đất yếu, khó đảm bảo ngăn được sức công phá của triều cường. Chẳng hạn như khu vực rạch Bằng Hòn (Thủ Đức) năm ngoái cũng bị bể bờ bao, địa phương đã đóng cừ, đắp đất nhưng rồi đâu lại vào đấy.
Ngoài ra, nhiều ý kiến khác cho rằng, nguyên nhân là do quá trình gia cố thiếu tính toán về mặt kỹ thuật. Ông Nguyễn Văn Hoảnh, một người dân sống lâu năm ở Rạch Đĩa phường Tam Bình quận Thủ Đức cho hay: “Tuyến bờ bao này đã được gia cố mới gần một năm nay, nhưng đã xuất hiện nhiều vết rò rỉ và tràn bờ. Nguyên nhân là trong quá trình đắp bờ thay vì chở đất khô ở những nơi khác về thì đơn vị thi công lại lấy ngay đất sình lầy dưới lòng sông lên đắp. Vì vậy, khi trời nắng đất rút lại sẽ xuất hiện các lỗ mọt và khi triều lên nước sẽ theo các lỗ này tràn vào gây vỡ bờ”.
Bên cạnh đó, theo một số người dân, việc địa phương thiếu sự quản lý đối với các loại ghe thuyền ra vào dọc tuyến bờ bao chở cát cũng là yếu tố dễ làm cho bờ bao bị vỡ khi có nước lớn. Ông Nguyễn Dũng, sống ở khu vực rạch Ông Đụng phường Thạnh Lộc quận 12 lo ngại: “Mỗi lần ghe thuyền ra vào sẽ làm cho lực nước của lòng sông đánh dạt ra hai bên bờ mạnh và dễ dẫn đến tình trạng khoét lõm bờ sông, làm cho chân bờ sông yếu đi và khi triều dâng cao sẽ làm cho các tuyến bờ bao dễ bị vỡ”.
Trong khi đó, ông Nguyễn Xuân Hoàng, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi và PCLB (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TPHCM) cho rằng, nguyên nhân do sau khi các tuyến bờ bao được gia cố, một số đơn vị tiến hành nạo vét lòng sông mà không có sự khảo sát kỹ về mặt địa chất nên gây ra sạt lở cho các đoạn bờ bao gần đó.
Gia cố đoạn bờ bao rạch Tú Nhiêu (phường Thạnh Lộc quận 12) bị vỡ ngày 6-11. Ảnh: Đ.L.
Thi công ì ạch!
Theo Đài khí tượng thủy văn khu vực Nam bộ, dự kiến từ nay đến cuối năm, TPHCM còn phải hứng chịu khoảng 4 đợt triều cường lớn. Trong khi đó, báo cáo của Ban Chỉ huy phòng chống lụt bão (PCLB) TPHCM cho thấy đến đầu tháng 10 tiến độ triển khai 156 công trình bờ bao phòng chống triều cường, bờ bao kết hợp giao thông nông thôn, chống sạt lở bờ sông, tiêu thoát nước năm 2008 tại các quận, huyện vẫn còn chậm.
Để chủ động phòng, chống, ứng phó với tình trạng tràn bờ, bể bờ bao trong mùa mưa, bão, triều cường từ nay đến cuối năm và trước Tết Canh Dần 2010, UBND TPHCM đã chấp thuận hỗ trợ 4,872 tỷ đồng từ nguồn Quỹ Phòng chống lụt bão thành phố cho 5 quận - huyện gồm: 12, Thủ Đức, Bình Thạnh, Củ Chi, Hóc Môn để đầu tư gia cố cấp bách 37 đoạn bờ bao xuống cấp có nguy cơ bị bể bờ, tràn bờ trong các đợt triều cường, xả lũ năm 2009. Dù thế, theo ghi nhận, hiện nay một số bờ bao tại rạch Trùm Bích, rạch Giao Khẩu, rạch Ông Đụng (quận 12); rạch Bà Hòn, bờ bao dọc cầu Đức Nhỏ, Rạch Đĩa (Thủ Đức)… đang bị xuống cấp nghiêm trọng nhưng chưa được địa phương gia cố vững chắc.
Dọc các tuyến bờ bao này đã xuất hiện những hàm ếch khoét sâu vào bên trong rất dễ xảy ra nguy cơ vỡ bờ. Lý giải vì sao đến nay các công trình của năm 2009 chưa được triển khai, ông Hoàng cho hay: Cuối tháng 7-2009, UBND TP mới có công văn chấp thuận chủ trương đầu tư các công trình phòng, chống sạt lở bờ sông, tiêu thoát nước, bờ bao phòng, chống triều cường kết hợp giao thông nông thôn năm 2009.
Trong khi đó, thời gian để lập hồ sơ và phê duyệt báo cáo kinh tế kỹ thuật lại kéo dài làm cho tiến độ triển khai dự án bị chậm. Ngoài ra, các hạng mục công trình có gói thầu xây lắp lớn hơn 1 tỷ đồng theo quy định còn phải đấu thầu thi công.
ĐÌNH LÝ
