Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Ban chỉ đạo Chương trình hỗ trợ kỹ thuật hậu gia nhập WTO và Viện Kinh tế TPHCM vừa tổ chức buổi hội thảo tại TPHCM, báo cáo kết quả khảo sát kinh nghiệm 5 năm gia nhập WTO của Trung Quốc. Những kết quả mà Trung Quốc đã đạt được thật sự là những bài học quý giá cho Việt Nam. Chúng tôi xin giới thiệu một số kinh nghiệm thắng lợi của Trung Quốc đã được nêu ra trong buổi hội thảo này.

• Trung Quốc mở cửa thị trường dịch vụ

Sau khi vào WTO, các lĩnh vực dịch vụ của Trung Quốc được cam kết với mức độ mở cửa khác nhau nhưng nhìn chung tương đối chặt chẽ. Trung Quốc đã giữ được một số ngành không phải mở cửa hoàn toàn như viễn thông, tài chính. Trung Quốc cam kết mở cửa 104 phân ngành dịch vụ trong tổng số 160 phân ngành.

Trung Quốc thực hiện cam kết cùng với giai đoạn quá độ khoảng 5 năm là các bước mở dần được thực hiện theo địa bàn từ Đông sang Tây (phía Tây kém phát triển hơn nên có nhiều chính sách ưu đãi với các nhà đầu tư nước ngoài); từ thành phố đến thị trấn, nông thôn; mở dần về phạm vi dịch vụ, sản phẩm kinh doanh, về tỷ lệ nắm giữ cổ phần của nước ngoài, từ đầu tư trực tiếp đến mua bán doanh nghiệp.

Một số vấn đề Trung Quốc gặp phải trong việc mở cửa thị trường dịch vụ là có những lo ngại do ngành dịch vụ có tính chất không biên giới, trong khi khả năng quản lý của Chính phủ chưa theo kịp với sự phát triển của các ngành dịch vụ. Vì vậy, trước tiên Trung Quốc đã áp dụng các biện pháp ứng phó phù hợp với từng phương thức cung cấp dịch vụ. Thứ hai, vấn đề sáp nhập và mua lại doanh nghiệp, nhất là vấn đề mua lại doanh nghiệp nhà nước, đang gây tranh cãi với nhiều quan điểm khác nhau. Thứ ba, Trung Quốc không coi các cam kết với WTO là mốc mở cửa cuối cùng. Trung Quốc chú trọng thu hút FDI đầu tư vào các ngành dịch vụ vì thiếu vốn, kỹ thuật và khả năng quản lý, coi cạnh tranh dịch vụ là chất xúc tác để phát triển.

Thực tế mở cửa dịch vụ sẽ thúc đẩy phát triển nhanh các ngành nông nghiệp, chế tạo và sản xuất. Thứ tư, một số ngành dịch vụ hiện đại như tài chính, kế toán, ngân hàng, bảo hiểm, viễn thông... đang bị xem là phát triển chậm, không theo kịp xu thế phát triển chung. Thứ năm, chuyển biến chức năng của Chính phủ thích ứng với quy luật thị trường diễn ra chậm chạp. Trung Quốc hiện đang thiếu nhân lực có đào tạo, thiếu nhân tài trong nhiều lĩnh vực, nhất là những người hiểu biết luật chơi và quy tắc quốc tế.

Tuy nhiên, Chính phủ Trung Quốc cũng đã thực hiện một số biện pháp để đẩy mạnh phát triển lĩnh vực dịch vụ. Cụ thể, không ngừng tăng cường và hoàn thiện công tác lập pháp; trong thời gian 3-5 năm đã nhanh chóng tăng cường các biện pháp quản lý giám sát và thận trọng trong những lĩnh vực phức tạp như tài chính, ngân hàng. Đây được coi là nhiệm vụ khó khăn vì cần có hệ thống luật pháp, nhân lực, chế độ quản lý, giám sát phù hợp; tăng cường phát triển các ngành dịch vụ trong nước, đây cũng chính là mục tiêu cuối cùng của việc mở cửa. Chính phủ đã có hàng loạt các biện pháp chỉ đạo để doanh nghiệp trong nước phát triển, thích ứng với môi trường cạnh tranh mới; đầu tư cơ sở hạ tầng cả phần cứng và phần mềm, tức là từ đường sá đến cơ sở hạ tầng kinh tế và tài chính...

• Bài học rút ra cho Việt Nam

Từ những thắng lợi của Trung Quốc sau 5 năm gia nhập WTO đã thúc đẩy kinh tế phát triển vượt bậc, nhất là trong các ngành dịch vụ, Ban chỉ đạo chương trình đã rút ra một số bài học kinh nghiệm cho Việt Nam đã được nhiều đại biểu chia sẻ, đồng tình.

Thứ nhất, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin về hội nhập quốc tế của Việt Nam nói chung và các cam kết WTO nói riêng nhằm nâng cao nhận thức toàn xã hội. Việc tuyên truyền và phổ biến cần thực hiện linh hoạt, chủ động, thông qua nhiều kênh thông tin khác nhau, đồng bộ và có tính định hướng cao. Các đối tượng khác nhau, từ cơ quan nhà nước, chủ thể sản xuất, kinh doanh, các hiệp hội ngành nghề, cần được cung cấp thông tin theo những cách phù hợp khác nhau để đảm bảo hiệu quả tuyên truyền. Đây là yếu tố đầu tiên và quan trọng để thay đổi tư duy theo hướng tích cực và dẫn đến thành công.

Thứ hai, hình thành một hệ thống các trung tâm chuyên trách tại các địa phương để cung cấp thông tin và xử lý các vấn đề có liên quan tới việc thực hiện các cam kết của Việt Nam trong WTO. Kinh nghiệm từ Trung Quốc là để bảo đảm xử lý có hiệu quả và kịp thời mọi vấn đề phát sinh xung quanh các cam kết trong WTO, Trung Quốc đã thành lập rất sớm các trung tâm về các vấn đề WTO tại các địa phương có sự hỗ trợ của các bộ, ngành ở Trung ương. Việt Nam có thể thí điểm hình thành các trung tâm này ở một số trung tâm kinh tế thương mại lớn có chức năng thông tin, tư vấn, hoạt động dưới dạng đơn vị sự nghiệp có thu hoặc hạch toán kinh tế độc lập.

Thứ ba, đẩy mạnh thực hiện Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Trung ương IV (khóa X) về một số chủ trương, chính sách lớn để nền kinh tế phát triển nhanh, bền vững khi Việt Nam là thành viên WTO. Nghị quyết này được đánh giá là hết sức sáng tạo và cần thiết để phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn Đảng, toàn dân cùng thực hiện nhiêm vụ.

PHƯỚC NGỌC ghi