Sau chuyến viếng thăm Việt Nam, một trong những món quà được Chủ tịch Cuba Fidel Castro nâng niu đó là những con búp bê Việt Nam – một sản phẩm thủ công của gia đình cô Thư ở quận Phú Nhuận, TPHCM.
Các mẫu quà tặng búp bê. Ảnh: Th.D.
Cô Thư vốn là một cô giáo dạy sinh vật, người gốc Huế. Vào những năm 1940 những cô gái con nhà gia giáo tại Huế được dạy rất kỹ những bài học nữ công gia chánh. Cô Thư lúc ấy được bạn bè nể phục vì tài nghệ vẽ áo dài. Một trong những học trò của cô Thư là Sĩ Hoàng không hề biết tương lai của mình lại bắt đầu từ những nét vẽ của cô giáo… Năm 1986, khi đã về hưu, cô Thư bắt đầu với công việc làm những con búp bê cho vui. Chồng cô là kỹ sư chế biến gỗ. Một công ty của Nhật đặt hàng ông thực hiện mặt hàng búp bê Nhật Bản và về sau chuyển giao công nghệ này cho ông. Cô Thư tìm được thú vui trong việc vẽ trang trí trên từng con búp bê. Thân búp bê bằng gỗ, áo bằng tre và sự mềm mại của trang phục được tạo ra từ các nét vẽ…
Ban đầu là những con búp bê truyền thống Nhật Bản với trang phục Kimono, kiểu chào chắp 2 tay trước ngực. Sau đó cô chợt nghĩ: “Tại sao mình không thực hiện những con búp bê mà nhìn vào đó người ta nhận ra ngay chỉ có thể là Việt Nam”. Năm 1998, những con búp bê “Made in Việt Nam” đầu tiên ra đời. Cho đến nay, mẫu mã búp bê Việt đã lên tới hàng chục loại. Nhìn những con búp bê, bất cứ người dân Việt Nam cũng tìm được nét tương đồng về đời sống và quê hương mình.
Búp bê nam trong trang phục áo dài khăn đóng như bước ra từ nửa đầu thế kỷ XX, thời kỳ phong trào Duy Tân, đàn ông Việt Nam, nhất là các bậc công tử, phụ lão trong sinh hoạt hằng ngày thường đóng bộ áo dài truyền thống. Cũng búp bê nam, một hình ảnh mang đậm chất Nam bộ một thời đó là hình ảnh công tử Bạc Liêu với bộ bà ba trắng, đầu đội mũ phớt, dáng vẻ nghênh ngang. Búp bê nam của cô Thư còn xuất hiện trong dáng vẻ anh tiều phu quần áo ngắn, đầu quấn khăn hình chữ nhân, vai gánh đòn xóc. Các búp bê nữ phong phú đa dạng hơn trong dáng vẻ đặc trưng của thiếu nữ ba miền Bắc – Trung – Nam. Các cô gái quan họ, các mợ hai, mợ ba Nam bộ, các o Huế… trông thật duyên dáng, dễ thương.
Các sản phẩm búp bê Việt Nam không chỉ có tính chất quà lưu niệm mà còn là một sản phẩm nghệ thuật độc đáo. Để tạo nên những tác phẩm này, tác giả đã phải tìm hiểu và khắc họa từng nét văn hóa dân tộc mình không chỉ màu sắc mà còn kiểu dáng. Điều đó đã khiến những hình ảnh búp bê toát lên cái hồn rất riêng của từng vùng miền. Hiện nay, tại một số khách sạn, shop lưu niệm trong các khu vực có khách nước ngoài lưu trú, các sản phẩm búp bê của cô Thư xuất hiện khá nhiều và cũng là sản phẩm được các du khách đặc biệt thích thú.
HOA LAU
