“Các vấn đề lớn của đô thị thành phố sẽ được giải quyết sau khi hoàn thiện QHCTP 2025”

Sau khi Báo Sài Gòn Giải Phóng số ra ngày 22-1-007 đăng bài “Quy hoạch chung xây dựng TPHCM đến 2025- Phần xương sống đã hình thành”, chúng tôi đã nhận được rất nhiều ý kiến, thư từ của độc giả với mong muốn tìm hiểu rõ hơn những vấn đề đặt ra trong lần điều chỉnh quy hoạch này. Để rộng đường dư luận, chúng tôi đã có buổi trao đổi với Tiến sĩ – KTS Nguyễn Trọng Hòa, Giám đốc Sở QHKT TPHCM về những vấn đề liên quan. Ông Hòa cho biết:

• Phối hợp quy hoạch xây dựng và sử dụng đất để phát triển bền vững

Với TPHCM, đây là lần điều chỉnh quy hoạch chung thứ 2. Trong lần điều chỉnh này, lãnh đạo TPHCM đã giao cho Viện Quy hoạch xây dựng (thuộc Sở QHKT) chịu trách nhiệm lập quy hoạch. UBND TP cũng thuê một số chuyên gia quy hoạch của Công ty Nikken Seikkei (Nhật Bản) hỗ trợ để giải quyết một số vấn đề quan trọng như: ngập nước, giao thông, hạ tầng, dân số… Họ là những chuyên gia chuyên ngành hàng đầu thế giới trong các lĩnh vực trên nên sẽ có những đóng góp rất cơ bản cho thành phố.

Trọng tâm chính của lần điều chỉnh quy hoạch này không phải là thay đổi định hướng năm 1998 mà sẽ đi sâu vào công tác đánh giá việc phát triển đô thị trong 10 năm gần đây để phân tích các vấn đề của thành phố như: dự án “treo”, tình trạng ngập lụt gia tăng, giao thông tắc nghẽn, môi trường ô nhiễm… để có cái nhìn chính xác về thực trạng thành phố.

- Thưa ông, trong tương lai đô thị TPHCM sẽ phát triển theo mô hình nào?

Tiến sĩ – KTS Nguyễn Trọng Hòa: Thực tế lâu nay chúng ta vẫn thiếu mô hình phát triển cho thành phố. Có thể nói, đến thời điểm này, chưa có bất cứ ai trả lời được rằng đô thị TPHCM phát triển theo mô hình nào? Giao thông phát triển ra sao, nhà ở tại TPHCM sẽ xây dựng theo dạng nào?...

Tuy nhiên, tôi cho rằng tất cả những vấn đề này đều cần phải được định hướng và thống nhất. Nếu như trong quy hoạch điều chỉnh năm 1998 những vấn đề ấy được đề cập theo kiểu định hướng chung, không rõ ràng thì trong lần điều chỉnh này, chúng ta sẽ đưa ra những mô hình phù hợp kèm theo những giải pháp khả thi để lãnh đạo thành phố cũng như Bộ Xây dựng và Chính phủ lựa chọn nhằm tạo diện mạo mới cho thành phố.

Lần này, chúng ta làm QHCTP 2025 không chỉ là vẽ nên bức tranh rất đẹp cho tương lai đô thị thành phố mà sẽ đưa ra những nhận định, đề xuất những chính sách phát triển đô thị theo tư duy hiện đại của thế giới.

Các chính sách đó có thể liên quan đến việc phát triển đô thị, liên quan đến vấn đề quản lý sử dụng đất… Các chuyên gia Nhật Bản sẽ đề xuất giải pháp phối hợp giữa quy hoạch phát triển xây dựng đô thị với quy hoạch sử dụng đất nhằm tạo sự phát triển bền vững và bảo vệ môi trường cho thành phố.

- Thưa ông, để thực hiện được QHCTP 2025, chúng ta cần phải có những bước đi tiếp theo như thế nào?

Sau khi hoàn chỉnh QHCTP 2025, được Bộ Chính trị thông qua và Thủ tướng phê duyệt, chúng tôi sẽ đề xuất lãnh đạo thành phố chuyển thành chương trình hành động để thực hiện bằng được quy hoạch chung này. Trong thời gian tới, tôi sẽõ đề xuất cho đấu thầu để tìm ra các nhà tư vấn hoạch định các định hướng phát triển đô thị một cách khoa học.

Vấn đề này, ngay trong cuộc hội thảo công bố bước đầu QHCTP 2025, tôi đã báo cáo với đồng chí Phạm Phương Thảo, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP và được đồng chí rất ủng hộ. Tôi nhận định rằng, việc phát triển các bước tiếp theo của QHCTP 2025 là điều hết sức hợp lý nên tôi tin Thành ủy, HĐND, UBND TP và các sở, ban ngành chắc chắn sẽ ủng hộ.

Phát triển mạnh giao thông công cộng, dần ngầm hóa hệ thống dây điện, bưu chính viễn thông…

- Chuyển sang những vấn đề cụ thể, nói như ông thì QHCTP 2025 sẽ đưa ra những giải pháp cụ thể cho vấn đề giao thông và hạ tầng đô thị sau khi đã nghiên cứu kỹ thực trạng?

Đúng vậy. Trong đồ án QHCTP 2025, chúng tôi đã đưa việc phát triển các phương tiện giao thông công cộng là một trong những biện pháp chính để giải quyết bài toán giao thông thành phố chứ không phải bài toán mở rộng đường như trước đây.

Lần này, chúng ta sẽ quan tâm đặc biệt đến vấn đề giao thông. Một điều may mắn là các nhà tư vấn Nhật Bản của Công ty Nikken Seikkei chính là những người đã làm Quy hoạch chung phát triển giao thông TPHCM đến năm 2025 mà Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt ngày 22-1-2007 vừa rồi. Lần này các chuyên gia sẽ đề xuất phát triển giao thông theo hướng có nhiều tuyến metro ngầm, xe điện mặt đất, hệ thống xe buýt hiện đại… nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân và hợp với xu thế giao thông hiện đại của thế giới.

- Vấn đề cốt xây dựng cũng đang thu hút sự quan tâm của người dân đặc biệt là các nhà đầu tư, các doanh nghiệp xây dựng. Vậy nó sẽ ra sao thưa ông?

Các nhà tư vấn đã nghiên cứu và sẽ đưa ra những nhận định cụ thể và đề xuất với lãnh đạo thành phố về vấn đề cốt san nền, cốt xây dựng. Tại TPHCM, từ trước đến nay chúng ta chỉ nghĩ đến vấn đề cốt san nền, cốt xây dựng để chống ngập, để đảm bảo thoát nước. Tôi cho rằng đây là vấn đề cần nhưng chưa đủ. Trong QHCTP 2025, chúng tôi sẽ đề xuất những vùng có cốt san nền cao, những vùng có cốt san nền thấp… để tạo cảnh quan đẹp cho không gian đô thị thành phố.

- Liên quan đến hạ tầng đô thị, trong tương lai vấn đề thoát nước và ngầm hóa hệ thống dây điện, dây thông tin liên lạc sẽ ra sao thưa ông?

Các chuyên gia Việt Nam và Nhật Bản khi làm QHCTP 2025 đều có chung quan điểm về vấn đề thoát nước là cải tạo hệ thống kênh rạch và đào thêm, xây dựng thêm nhiều hồ điều hoà. Nếu giải quyết tốt 2 vấn đề, quản lý tốt cốt san nền, cải tạo sông rạch kết hợp với xây dựng hồ điều hoà… tôi tin tình trạng ngập nước sẽ được giải quyết dù tốn kém.

Riêng vấn đề ngầm hóa các hệ thống dây điện, dây thông tin liên lạc… sẽ dần được thực hiện. Với các khu vực đã xây dựng, tùy tình hình cải tạo đô thị sẽ ngầm hóa hợp lý. Còn tại các khu vực phát triển xây dựng mới, ngầm hóa các hệ thống này là một yêu cầu bắt buộc để tạo cảnh quan đẹp và an toàn trong sử dụng.

Chung cư sẽ là chủ đạo

- Thưa ông, điều mà người dân quan tâm nhất trong giai đoạn hiện nay là vấn đề phát triển nhà ở, ông có thể nói rõ về vấn đề này trong tương lai?

Trước đây, chúng ta chỉ chú ý đến vấn đề phát triển đô thị chứ chưa đặt vấn đề nhà ở lên trên. Trong lần điều chỉnh này, chúng tôi đề xuất sẽ lấy mô hình nhà ở chung cư làm hướng chủ đạo. Đây là mô hình nhà ở hợp lý để thành phố có đủ chỗ ở cho trên 10 triệu dân.

- Thưa ông vậy mô hình chung cư của TPHCM sẽ phát triển như thế nào và người thu nhập thấp sẽ được giải quyết nhu cầu về chỗ ở trong tương lai hay không?

Tôi cho rằng, trong khu vực nội thành, trừ những nơi đã phát triển ổn định, chúng ta sẽ giữ nguyên mô hình nhà phố để bảo tồn không gian kiến trúc đô thị thành phố. Ngoài ra, ở những khu vực vẫn còn nhếch nhác, chúng ta nên phát triển mô hình chung cư cao tầng, thậm chí rất cao tầng để tạo điểm nhấn.

Tuy nhiên, trong tương lai, chúng ta không cho phát triển các chung cư đơn lẻ mà mỗi khu vực xây dựng chung cư ít nhất phải có từ 5 đơn nguyên được xây dựng trên diện tích 2ha đất trở lên để tạo thành các cụm chung cư hiện đại. Ngoài ra, việc xây dựng các chung cư hiện đại ở khu vực ngoại thành sẽ được phát triển mạnh bằng các khu đô thị mới với quy mô lớn nhằm đáp ứng nhu cầu chỗ ở văn minh, hiện đại cho người dân.

Vấn đề nhà ở xã hội, thành phố sẽ có những bài toán lâu dài. Đồ án QHCTP 2025 cũng sẽ đưa ra một số khu vực phù hợp để có thể phát triển loại hình nhà ở này. Các dự án phát triển nhà ở xã hội sẽ được đưa ra các vùng ngoại thành, nơi có giá đất rẻ, chi phí xây dựng thấp… nhằm hạ giá thành, giá bán.

Bên cạnh đó, các khu chung cư này được xây dựng tập trung với vài chục đơn nguyên trở lên và trong các khu vực này thành phố cũng sẽ xây dựng các công trình hạ tầng, xây dựng hệ thống giao thông công cộng… nhằm đáp ứng nhu cầu cơ bản của người thu nhập thấp…. Tất cả những vấn đề này đều được nghiên cứu rất kỹ trong đồ án QHCTP 2025.

• Tôn trọng kênh rạch, hạn chế phát triển đô thị ở vùng đất yếu

- Thế còn ở các khu vực đất yếu như Nhà Bè, quận 7 hay ở các vùng nông thôn thì sẽ phát triển nhà ở theo hướng nào?

Tại các khu vực đất yếu như một số quận ở phía Nam thành phố, chúng tôi đề xuất phát triển mô hình nhà ở theo dạng “tôn trọng” kênh rạch và mật độ xây dựng sẽ ít. Như vậy, ở một số quận phía Nam, chúng ta sẽ hạn chế xây dựng để lấy đất làm cây xanh, bảo vệ môi trường vừa cân đối sự phát triển của thành phố vừa hạn chế chi phí xây dựng. Quy hoạch phát triển thành phố phải dựa trên sự phát triển tổng thể chứ nếu mỗi quận đều có những mong muốn phát triển của riêng mình thì sẽ không thể có một đô thị TPHCM hiện đại như mong muốn được.

Trong QHCTP 2025 lần này, chúng tôi cũng đề xuất quy hoạch những vùng nông thôn, đô thị nông thôn trong thành phố, tất nhiên đó là những vùng nông thôn ở ngoại thành. Ở đó, chúng ta sẽ có những khu vực phát triển nông nghiệp, nhà ở nông thôn… theo các mô hình hợp lý để người dân nông thôn thành phố có cuộc sống tốt lên chứ không phải chúng ta lập QHCTP 2025 để đô thị hóa 100% diện tích TPHCM.

- Như vậy có nghĩa là trong tương lai rất có thể thành phố sẽ hạn chế phát triển nhà ở tại các khu vực đất yếu thưa ông?

Đó là đề xuất của nhóm những nhà làm QHCTP 2025. Chúng tôi đề xuất tại các khu vực đất yếu chúng ta nên co cụm việc xây dựng nhà ở lại để dành diện tích tối đa cho mặt nước, thiên nhiên và cảnh quan không gian. Tư tưởng này đã được thể hiện trong đồ án thiết kế Khu đô thị mới Thủ Thiêm và sẽ được trú trọng hơn trong QHCTP 2025 mà chúng ta đang hoàn thiện.

- Đây là vấn đề khá mới mẻ, lâu nay ở các khu vực này vẫn phát triển nhà một cách tự phát, liệu định hướng trên có thực hiện được không, thưa ông?

Vấn đề này khó nhưng không phải không có lối ra. Ở tất cả các nước tiên tiến, ở đâu cũng có những vùng hạn chế phát triển và trong đồ án QHCTP 2025 các chuyên gia cũng đề xuất một số vùng đất yếu không nên phát triển nhà ở và đô thị. Qua nghiên cứu, chúng tôi cho rằng đó là những biện pháp hợp lý. Nếu điều này được thực hiện sẽ là giải pháp lý tưởng cho việc hạn chế chi phí xây dựng, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên kênh rạch, bảo vệ môi trường và cân bằng sinh thái thành phố trong tương lai.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!

NGUYỄN ĐỖ MINH (thực hiện)