Y học cổ truyền cho biết có nhiều loại xương rồng dùng chữa bệnh, bài viết này chỉ giới thiệu cây xương rồng bà có gai (còn có tên Tiên nhân chưởng – Caulis Opuntiae, thuộc họ xương rồng – Cactaceae), có vị đắng, tính mát, không độc, đi vào kinh tâm, phế và vị, với bộ phận dùng là thận và rễ. Có tác dụng thanh nhiệt giải độc, dùng chữa sưng phổi, sưng vú, đinh nhọt, rắn cắn; hành khí hoạt huyết, dùng chữa tâm vị khí thống, lỵ, trĩ ra máu, đau họng, trật đả chấn thương. Một số ứng dụng như sau:
Viêm tuyến vú cấp tính: xương rồng bà có gai tươi, rửa sạch, giã nhuyễn, đắp vào chỗ sưng đỏ trên bầu vú, bề mặt lót gạc sạch. Mỗi ngày thay thuốc vài lần, cho đến khi vú hết sưng đau.
Lác da tay: xương rồng bà có gai, sau khi rửa sạch giã nhuyễn, vắt lấy nước thoa tại chỗ, ngày 3 lần. Thường sau 7 ngày dùng thuốc thì khỏi.
Dịch viêm tuyến mang tai (quai bị): xương rồng bà có gai, sau khi rửa sạch giã nhuyễn thành hồ (nhưng không dùng đồ kim loại), thêm 50ml cồn 90 độ trộn đều, thoa tại chỗ, ngày 3 lần. Thường dùng thuốc 5 ngày khỏi bệnh.
Viêm da do lạnh: xương rồng bà có gai, sau khi rửa sạch giã nhuyễn thành hồ, đắp tại chỗ, dùng vải băng bó. Thường 2 ngày thay thuốc 1 lần. Viêm da do lạnh độ 1, 2, băng 2 lần thì khỏi; viêm da độ 3, thường 7 ngày mới khỏi. Tuy nhiên, không dùng cho loại da đã lở loét.
Lở loét dạ dày – tá tràng: xương rồng bà có gai, cắt lát, sau khi phơi khô tán bột. Mỗi lần dùng 2g với nước ấm, ngày 3 lần. Đối với người bệnh có dịch chua dạ dày không nhiều, mỗi 500g bột xương rồng thêm vào 60g bột màng mề gà; Còn đối với những người có dịch chua dạ dày hơi nhiều thì cộng thêm 90g bột mai mực nữa, rồi trộn đều. Liều dùng và cách dùng như trên. Ba tuần dùng thuốc là 1 liệu trình, thường dùng thuốc 3 liệu trình.
Chú ý: Bề mặt xương rồng có lông và gai nhọn, cần loại bỏ đi trước khi chế biến.
Lương y BÀNG CẨM
