Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 122/2006/QĐ- TTg ngày 29-5-2006 chuyển loại hình đại học (ĐH) dân lập sang tư thục. Quyết định này cho phép chuyển 19 trường ĐH dân lập hiện có sang tư thục, và phải hoàn thành trước ngày 30-6-2007. Thế nhưng, đến nay các trường ĐH dân lập vẫn phải chờ!
Luật Giáo dục 2005 đã định rõ có 3 loại hình trường: công lập, dân lập, tư thục. Dân lập và tư thục đều thuộc hệ thống ngoài công lập. Và xét cho cùng, dân lập cũng là tư thục. Quy chế ĐH dân lập được ban hành tháng 7-2000, đến nay đã bộc lộ nhiều bất cập. Việc chuyển sang ĐH tư thục là một chủ trương đúng đắn, hợp lý. Vả lại nước ta đã gia nhập WTO thì tiêu chí rõ ràng, minh bạch là hết sức quan trọng. Trường công và trường tư phải rạch ròi về mặt sở hữu. Luật Giáo dục 2005 đã quy định: trường công lập thuộc sở hữu nhà nước, trường tư thục thuộc sở hữu của các thành viên góp vốn.
Chuyển trường ĐH dân lập sang tư thục không dễ dàng, bởi lâu nay khái niệm ĐH dân lập không được minh định. Trong ĐH dân lập có nhiều loại khác nhau:
1- Loại có 1 người đầu tư (lẽ ra phải gọi là tư thục).
2- Loại do một số người (tập thể) đầu tư (thực chất cũng là tư thục).
3- Loại có phần đầu tư của nhà nước địa phương - phần lớn là cấp đất cho trường.
Cả 3 loại trường trên khi chuyển sang tư thục thì tài sản và tài chính đều phải được định giá và kiểm toán. Sau đó tiến hành cổ phần hóa (trừ phần đầu tư của nhà nước và phần quà biếu, quà tặng của các tổ chức trong và ngoài nước. Tất nhiên là dành ưu tiên cho những thành viên của trường, kể cả những người góp vốn và cán bộ, nhân viên). Đối với trường có phần đầu tư của nhà nước thì nhà nước nắm giữ phần của mình, hoặc các cổ đông có thể mua hoặc thuê lại. Vấn đề quan trọng là, khi đã cổ phần hóa rồi, cổ tức giải quyết như thế nào? (Vấn đề này cần có sự hướng dẫn của nhà nước, vì đây là trường học - một loại hình dịch vụ đặc biệt). Chuyển sang ĐH tư thục phải đảm bảo để nhà trường ổn định và phát triển. Vì vậy, cổ tức phải được phân chia theo nguyên tắc: có phần cá nhân được hưởng và có phần để lại tích lũy phát triển trường. Phần tích lũy phải lớn hơn phần cá nhân được hưởng. Xác định quyền sở hữu là yếu tố quan trọng để thúc đẩy sự nỗ lực của các thành viên, để ổn định và cạnh tranh phát triển trường. Xác định quyền sở hữu còn tạo điều kiện để các trường có thể huy động vốn đầu tư và hợp tác với các doanh nghiệp, các trường ĐH trong và ngoài nước.
Bộ GD-ĐT cần làm việc với các trường để lắng nghe và hiểu rõ từng trường, đưa ra những hướng dẫn chuyển đổi hợp lý và nhanh nhất vì thời gian không còn dài.
Anh Nguyễn
