Đền Taj Mahal: Không thể có cái thứ hai

Theo danh mục mà UNESCO thiết lập để công nhận từ 1983 đến 2005, Ấn Độ có đến 26 di sản kỳ quan thế giới, trong đó đền Taj Mahal, một tác phẩm “kiến trúc cắt đá” huy hoàng nhất. Ngoài cẩm thạch trắng, sa thạch đỏ, còn trắc ẩn của màu đỏ máu, vì kiến trúc sư trưởng Ustad Amad Lahauri sau khi xây xong đền, đã ra lệnh chặt tay hết thợ chạm khắc, để không thể có ngôi đền thứ hai y như thế.

Đền Taj Mahal xây tại thành phố Agra cách thủ đô New Dehli 200km phía Nam, diện tích 580 x 304m khởi công năm 1632 đến 1654 mới hoàn tất. Đền do hoàng đế Mughal xây chủ yếu là lăng mộ cho người vợ yêu Mumtaz.

Quy mô công trình gồm cổng chính Dawaza, vườn Bageecha rộng 300 x 320m 16 bồn hoa và hồ phản chiếu. Nhà thờ hồi giáo Masjid, nhà nghỉ naqqua và đền Taj Mahal. Kiến trúc chính là lâu đài bát giác cao 75m, xây toàn đá cẩm thạch trắng và sa thạch đỏ, trên đài bát giác còn có vòm “củ hành” cao 35m, đỉnh vòm có chóp nhọn bằng vàng chạm khắc, theo đúng “nghệ thuật kim hoàn” dựa theo ba trường phái gồm bộ chữ chi, motif thực vật và hình học trừu tượng, thể hiện trên hầu hết góc cạnh hay tranh trang trí trong đền.

Chung quanh đền xây 4 ngọn tháp cân đối, con số 4 là tượng trưng của thiêng liêng và bất diệt. Tầng thứ hai của đài bát giác đặt mộ vua và hoàng hậu Mumtaz. Tầng này khảm 12 loại đá quý trên nền cẩm thạch trắng và sa thạch đỏ, các khí đá hòa hợp có độ nhạy cảm lạ lùng: buổi sáng tỏa bóng êm dịu của bình minh, buổi trưa đúng ngọ chói rực và buổi tối tỏa nồng ấm.

Đặc biệt cổng vào, kiến trúc cách điệu từ xa vào, nhìn hình dáng của một phụ nữ hồi giáo xuất hiện, mềm mại, trong trắng và thanh lịch với khăn che mặt. Cổng và đền được xây dựng một hồ dài dọc theo lối vào phản chiếu ánh sáng càng tạo cho ngôi đền thêm rực rỡ. Bốn tháp đứng bốn góc cạnh nam bắc tây đông xây có độ nghiêng ra ngoài, để phòng có bị sụp đổ cũng không đè lên khu lăng mộ.

Công trình vận dụng tập trung thợ chạm khắc cao cấp đến 20 ngàn người làm việc khẩn trương ngày đêm suốt 22 năm. vật liệu chính được huy động từ nhiều hướng, như kim cương châu Phi, đá cẩm thạch từ mỏ Rejacthan, sa thạch đỏ từ khu nguyên liệu quý New Dehli Precious, đá tảng bán quý từ Punijas hay pha lê từ Turkestan.

Ngôi đền cổ trong bảy kỳ quan thế giới mới Taj MaHal mỗi năm có 3 triệu khách tìm đến. Từ du khách đã tạo ra nhiều “mệnh danh” như đỉnh cao nghệ thuật, khả năng phi thường của con người, ấn son của tình yêu bất diệt hay dòng sông thiên đường.

LÊ VĂN SÂM

Các tin, bài viết khác