Văn học nghệ thuật cần có sức cảm hóa con người hoàn thiện nhân cách

Sáng 4-10, tại TPHCM, đã diễn ra lễ bế mạc hội thảo “Văn học nghệ thuật với việc xây dựng nhân cách con người Việt Nam” do Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật Trung ương tổ chức. Đến dự có nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, các đồng chí lãnh đạo trung ương và TPHCM, cùng nhiều nhà nghiên cứu, các văn nghệ sĩ trên cả nước.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang trao đổi với các đại biểu dự hội thảo

Góc nhìn đa dạng

Trong bản tổng kết về hội thảo, PGS-TS Nguyễn Hồng Vinh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật (VHNT) Trung ương cho biết, hội thảo đã thu hút hầu hết các nhà khoa học đầu ngành; các nhà nghiên cứu, lý luận phê bình ở các hội chuyên ngành Trung ương; các trung tâm nghiên cứu, giảng dạy văn hóa, văn nghệ; các cán bộ chỉ đạo, quản lý văn hóa, văn nghệ cùng nhiều cơ quan báo chí, xuất bản, nhiều văn nghệ sĩ là chủ thể sáng tạo trong cả nước. Chính từ sự đa dạng này, các đại biểu đã đưa ra các lý giải đa chiều, các thông tin cập nhật liên quan đến đời sống xã hội và đời sống VHNT hiện nay.

PGS-TS Nguyễn Hồng Vinh cho biết các tham luận tại hội thảo đã nhìn nhận thẳng thắn, trong bối cảnh tác động xấu của mặt trái kinh tế thị trường, sự tăng cường chống phá của những lực lượng cơ hội, thù địch với âm mưu, hành động “diễn biến hòa bình”, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong Đảng đã làm một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên ở nhiều ngành, nhiều cấp do thiếu tu dưỡng rèn luyện; mất cảnh giác, sa vào tệ quan liêu, tham nhũng, lối sống hưởng lạc, buông thả, xa rời thực tế; kèn cựa, chạy chức, chạy quyền, cục bộ, bè phái, giảm sút ý chí chiến đấu, thậm chí vi phạm pháp luật… từ đó làm giảm sút niềm tin của nhân dân đối với Đảng.

Tại hội thảo, dù có nhiều ý kiến trái ngược về vai trò của VHNT đối với thực trạng suy thoái của nhân cách, nhưng có một ý kiến được tán đồng là hiện nay thành tựu về văn hóa, VHNT chưa tương xứng với sự phát triển kinh tế. Đời sống văn hóa tinh thần ở nhiều nơi nhất là ở vùng núi, vùng sâu, vùng xa còn nghèo nàn, chênh lệch lớn vùng đồng bằng. Một thực tế nghiêm trọng khác cũng đang diễn ra là tình trạng thiếu lành mạnh, tiếp thu ào ạt không lựa chọn các trào lưu tư tưởng, nghệ thuật từ nước ngoài dẫn đến rối loạn, làm mất đi bản sắc dân tộc Việt Nam.

Không chỉ ở hướng tiếp cận, hướng sáng tác cũng đang có những mặt tiêu cực. Một số trường hợp người sáng tác vì nhiều lý do chỉ tập trung tô đậm mặt đen tối, xấu xa của cuộc sống hiện tại. Thậm chí có tác giả bị các thế lực cơ hội, thù địch lôi kéo đã sáng tác các tác phẩm xuyên tạc, bóp méo lịch sử hay truyền bá các tác phẩm độc hại, đi ngược lại lợi ích của nhân dân, đất nước.

Chuẩn mực để xây dựng nhân cách

Để xây dựng đạo đức, nhân cách, lối sống con người Việt Nam, điều được nhấn mạnh nhất là việc phải có một chuẩn mực về đạo đức, nhân cách và lối sống của con người Việt. Ở khía cạnh này, cách tiếp cận của các nhà nghiên cứu VHNT là nhìn thấy các mặt ưu cũng như khuyết và điều quan trọng nhất là thấy mặt khuyết để sửa chữa chứ không phải để chê bai, tự ti. Sớm khắc phục tình trạng đề cao quá mức chức năng giải trí, tôn sùng chủ nghĩa hình thức dẫn đến “lệch chuẩn” trong các loại hình VHNT. Kịp thời phát hiện, cổ vũ những tác phẩm hay viết về đạo đức, nhân cách con người.

Phát biểu tại lễ bế mạc hội thảo, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang nhấn mạnh: “Kết quả cuộc hội thảo khoa học này sẽ góp phần làm cho toàn Đảng, toàn dân, nhất là các nhà văn hóa, các văn nghệ sĩ nhận thức sâu sắc hơn vị trí, vai trò của văn hóa, văn nghệ đối với quá trình xây dựng con người phát triển toàn diện nói chung và xây dựng, hoàn thiện nhân cách, đạo đức, lối sống của con người nói riêng”.

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang chỉ rõ, sau 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII), sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đã có những chuyển biến tích cực, đạt được những kết quả quan trọng. Nhưng còn không ít những khuyết điểm, yếu kém, bất cập trong xây dựng con người và môi trường văn hóa. Đáng lo ngại nhất là tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và trong xã hội.

Đề cập đến vai trò quan trọng của văn học, nghệ thuật đối với quá trình hình thành, phát triển và hoàn thiện nhân cách, đạo đức, lối sống tốt đẹp, Chủ tịch nước cho rằng, chúng ta cần phát huy ưu thế đặc thù của văn học, nghệ thuật trong nhiệm vụ cao cả là xây dựng nền tảng tinh thần xã hội. Văn nghệ sĩ không chỉ là chuyên chở “đạo làm người” trong tác phẩm của mình, mà phải sáng tạo nên những hình tượng nghệ thuật có sức cảm hóa, thúc đẩy con người vươn tới sự hoàn thiện nhân cách, đạo đức, lối sống tốt đẹp theo quy luật của tình cảm, của cái đẹp; thấm nhuần sâu sắc tinh thần nhân văn, dân chủ, phấn đấu sáng tạo nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa, tinh thần ngày càng tăng lên của nhân dân. Phát triển sâu rộng văn nghệ quần chúng, đồng thời tập trung xây dựng, phát triển văn học, nghệ thuật chuyên nghiệp. Trên cơ sở gìn giữ, phát huy những giá trị của VHNT dân tộc, tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế, tiếp thu có chọn lọc các giá trị nhân văn, khoa học, tiến bộ của nước ngoài; đồng thời kiên quyết ngăn chặn, làm thất bại âm mưu, thủ đoạn áp đặt, xâm lăng văn hóa của các thế lực thù địch. 

Kết thúc bài phát biểu của mình, Chủ tịch nước nhấn mạnh: Đội ngũ các nhà văn hóa, các văn nghệ sĩ có sứ mệnh cao quý là chiến sĩ xung kích trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước. Chủ tịch nước mong muốn các nhà văn hóa, các văn nghệ sĩ mắt sáng, lòng trong, có tài năng nghệ thuật và khát vọng sáng tạo mãnh liệt, góp phần xây dựng con người phát triển toàn diện, trực tiếp bồi đắp tâm hồn, tình cảm, nhân cách, đạo đức, lối sống tốt đẹp cho các thế hệ người Việt Nam, phục vụ đắc lực sự nghiệp đổi mới đồng bộ và toàn diện, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Theo Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, việc hình thành nhân cách, đạo đức, lối sống trong giai đoạn đầu đời của mỗi con người có vị trí đặc biệt quan trọng, đòi hỏi văn nghệ sĩ cần coi trọng sáng tạo các tác phẩm văn học, nghệ thuật cho thiếu niên, nhi đồng, gắn chặt với việc nâng cao chất lượng giáo dục thẩm mỹ, dạy văn học, nghệ thuật trong hệ thống giáo dục phổ thông. Đội ngũ lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật cần được quan tâm xây dựng phát triển cả về chất lượng và số lượng trong toàn bộ lĩnh vực VHNT, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cao, thật sự góp sức thẩm định đúng đắn các giá trị đích thức các tác phẩm VHNT và giáo dục thẩm mỹ, làm tốt vai trò định hướng dư luận xã hội trong quá trình sáng tác, quảng bá, biểu diễn VHNT…


Tường Vy

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Loạt phim cổ tích Rồng rắn lên mây gây chú ý

Loạt phim cổ tích Rồng rắn lên mây gây chú ý

Vừa ra mắt vào đầu tháng 11, loạt phim truyền hình Cổ tích Việt Nam với tên gọi Rồng rắn lên mây, dù đã quen thuộc với khán giả nhưng nhờ kịch bản hấp dẫn, đầu tư công phu, chỉn chu đã nhận nhiều phản hồi tích cực.

Điện ảnh

Phim Thạch Thảo: Trong trẻo nhưng vụng về

Là câu chuyện thanh xuân, vườn trường, lấy bối cảnh tại phố núi Kon Tum và đề cập đến vấn đề nhức nhối của xã hội. Thạch Thảo có màu sắc tươi sáng, trong trẻo nhưng điểm yếu về kịch bản đã khiến bộ phim không thể đột phá.   

Âm nhạc

Đêm hòa nhạc Việt Nam - Hà Lan

Nhà hát Giao hưởng - Nhạc - Vũ kịch TPHCM (HBSO) phối hợp với Tổng Lãnh sự quán Hà Lan sẽ tổ chức đêm hòa nhạc đặc biệt với những tác phẩm dành cho kèn clarinet và bản giao hưởng hay nhất của Brahms vào tối 18-11 tại Nhà hát thành phố.

Sân khấu

Tứ đại mỹ nhân

Tứ đại mỹ nhân là vở kịch mới của sân khấu Idecaf. Đây là vở diễn vạch trần bộ mặt thật đầy tăm tối của showbiz, nơi mà những giấc mơ nổi danh hão huyền và hoang tưởng bị trả giá bởi một “đàn kền kền” luôn rình mò. 

Sách và cuộc sống

“Bộ tột cùng hạnh phúc”: Thiên sử thi về Ấn Độ tân thời

Phải đến hai mươi năm sau khi ra mắt tiểu thuyết đầu tiên, nhà văn Arundhati Roy mới dồn toàn lực cho ra cuốn tiểu thuyết thứ hai - Bộ tột cùng hạnh phúc (Tao Đàn và NXB Hội Nhà văn ấn hành). Tác phẩm được giới phê bình hết mực ca ngợi.

Sáng tác

Cây gạo sân trường

Trường sinh ra, cây gạo có rồi
Hoa gạo đỏ như một thời máu lửa
Những năm chiến tranh, tan hoang nhà cửa
Cây gạo như nhân chứng thời gian.

Mỹ thuật

Những góc nhìn về tranh Hàng Trống

Trong hai ngày 10 và 11-11, tại Trung tâm Nghệ thuật đương đại The Factory, quận 2, ông Lê Đình Nghiên - nghệ nhân duy nhất còn lại của dòng tranh dân gian Hàng Trống, sẽ có buổi trò chuyện cùng nhà sưu tập Thanh Uy và nhà nghiên cứu Trịnh Thu Trang về “Cảm hứng từ nghệ thuật dân gian: Những góc nhìn tranh Hàng Trống”.