Hỏi: Năm 1998 tôi có bỏ tiền ra mua một căn nhà tại quận Gò Vấp cho mẹ tôi ở, nhưng để người cháu đứng tên trên giấy tờ mua bán. Cháu tôi có lập giấy cam kết xác nhận mình chỉ là người đứng tên giùm, thực chất căn nhà này thuộc quyền sở hữu của tôi. Giấy cam kết được lập dưới sự chứng kiến của hai nhân chứng.
Đến tháng 9-2007, khi mẹ tôi qua đời tôi mới biết là người cháu tôi đã bán căn nhà này cho người khác. Nay xin hỏi, tôi có quyền khởi kiện cháu tôi tại tòa án? Do tôi không có mặt thường xuyên tại Việt Nam, tôi có thể ủy quyền cho chị tôi thay mặt mình khởi kiện và tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết? (Trương Kirsch Francoise – Việt kiều Pháp)
Trả lời: Theo thư trình bày, quan hệ tranh chấp giữa bà với người cháu được xác định là “tranh chấp quyền sở hữu tài sản”. Tranh chấp quyền sở hữu tài sản, là một trong các tranh chấp về dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa án (khoản 2, Điều 25 Bộ luật Tố tụng dân sự). Do đó, trong trường hợp này bà có thể thực hiện việc khởi kiện cháu bà ra trước tòa án nhân dân có thẩm quyền để yêu cầu giải quyết.
Về quyền khởi kiện vụ án, Điều 161 BLTTDS quy định: cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp khởi kiện vụ án tại tòa án có thẩm quyền để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Với quy định này, bà có thể tự mình hoặc ủy quyền cho em bà thực hiện việc khởi kiện cháu bà tại tòa án. Tuy nhiên, em bà – người nhận ủy quyền không thuộc các trường hợp không được làm người đại diện theo quy định tại Điều 75 BLTTDS. Hình thức ủy quyền do các bên thỏa thuận, việc ủy quyền phải được lập thành văn bản (Khoản 2, Điều 142 BLDS).
Là người được ủy quyền, em bà sẽ được xác định với tư cách là người đại diện trong quá trình tố tụng giải quyết vụ án (Điều 73 BLTTDS). Đồng thời, phải thực hiện các quyền và nghĩa vụ tố tụng dân sự theo nội dung văn bản ủy quyền (Khoản 2, Điều 74 BLTTDS).
Luật sư VĨNH ĐẠI - Đoàn Luật sư TPHCM
