Cùng với Festival Lúa Gạo lần đầu tiên được tổ chức tại Hậu Giang, dịp này dự kiến sẽ ra mắt sàn giao dịch lúa gạo trên cơ sở xây dựng một chợ gạo rộng khoảng 20ha tại huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang. Về lý thuyết, mở sàn giao dịch sẽ giúp nông dân bán với giá cao nhất có thể, cũng như sẽ giúp bà con ý thức hơn trong việc nâng chất lượng lúa gạo, qua đó, hạt gạo VN có thêm sức cạnh tranh trên thị trường gạo thế giới. Sàn giao dịch lúa gạo cũng sẽ góp phần hình thành thị trường lúa gạo liên thông, công khai theo hướng có lợi cho cả nông dân và doanh nghiệp.
Tuy nhiên, nhìn qua những sàn giao dịch nông sản trước đó như Trung tâm giao dịch thủy sản Cần Giờ (TPHCM) làm năm 2002 và mới đây là sàn giao dịch cà phê (2008) được mở tại TP Ban Mê Thuột (Đắc Lắc) nhiều người không khỏi e ngại cho việc ra đời có phần hơi non của sàn giao dịch gạo dự kiến được mở tại Hậu Giang.
Thu hoạch lúa tại ĐBSCL. Ảnh: Đức Trí
Sàn giao dịch nông sản ở Cần Giờ phải đóng cửa chủ yếu là do lượng hàng hóa giao dịch qua sàn ngày càng giảm sút, thu không đủ bù chi. Mặc dù sàn giao dịch này đã có vai trò rất tích cực trong việc hạn chế tư thương ép giá người nuôi, do bà con nuôi trồng thủy sản nắm thông tin tại sàn. Nhưng cũng chính bà con “góp phần” làm cho sàn này đi vào quên lãng, bởi sau thời gian hồ hởi tham gia lên sàn thì bà con ngày càng ít đưa hàng bán qua sàn mà chỉ đến trung tâm tham khảo giá rồi bán trực tiếp cho các thương lái theo cách làm cũ. Theo bà con, bán như vậy sẽ nhanh chóng và thu tiền mặt nhanh hơn nếu bán qua sàn (DN đến ao xem hàng và nông dân phải chờ thời gian DN mới thanh toán).
Sàn giao dịch cà phê với hàng chục tỷ đồng vừa được khai trương nhưng niên vụ thu hoạch và xuất khẩu 2009-2010 mới đây, lượng hàng giao dịch qua sàn còn ít hơn đại lý mua cà phê cấp ba ở các huyện, xã. Trở lại sàn giao dịch gạo, nói là hơi sớm vì cho đến nay, không phải doanh nghiệp nào cũng có thể giao dịch qua mạng, nói chi đến bà con. Nhưng để giao dịch, đâu chỉ phải thay đổi thói quen của bà con mà còn cần nhiều yếu tố khác. Sự nóng vội có thể làm sàn giao dịch lúa gạo khó đi vào hoạt động hiệu quả, làm giảm đi ý nghĩa của một hướng đi mà nhiều người kỳ vọng.
Công Phiên
