Nhà văn Thanh Giang - Nhiệt huyết và thư thái

“Bàn chân không đạp đất/Vút đạp lên mây trời/Chân trời bừng đỏ dựng/Hát lên bạn đời ơi!” là bài thơ nhà văn Thanh Giang viết trên đường hành quân về Nam, đầy nhiệt huyết mà vẫn thư thái như tính cách của ông. Cuộc đời và sự nghiệp nhà văn Thanh Giang gắn liền với 26 năm trong quân đội và có đến 61 năm cầm bút. Anh em bạn bè biết đến ông là một cán bộ khiêm nhường và tận tụy, một đồng nghiệp chia sẻ và tin cậy, một nhà văn sâu sắc và cởi mở.

Nhà văn Thanh Giang tên thật Lê Mai Sơn, sinh năm 1930, quê ở Tân Thành Bình, huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre. Thấm đẫm tinh thần yêu nước và thượng võ ở một vùng đất giàu truyền thống nhân văn, vừa lớn lên, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp nổ ra, anh thanh niên Lê Mai Sơn đã tự nguyện tham gia. 17 tuổi ông đã làm công tác chính quyền cách mạng tại xã Tân Thành Bình.

Nhà văn Thanh Giang (phải) và nhà văn Lê Văn Thảo tại cuộc thi ký văn học Chân dung Người đương thời do Báo SGGP tổ chức. Ảnh: AN DUNG

Năm 1954, Lê Mai Sơn nhập ngũ rồi tập kết ra Bắc trong đội hình Sư đoàn bộ binh 330. Thời gian này ông được học tập, bồi dưỡng các lớp học tuyên huấn và sáng tác văn học do Sư đoàn 330 và Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam tổ chức. Vốn có sẵn tình yêu thơ ca từ vùng đất lan truyền câu thơ Lục Vân Tiên của cụ Nguyễn Đình Chiểu, Lê Mai Sơn bắt đầu cầm bút.

Với vốn kiến thức và trình độ được quân đội trang bị, cộng với nhiệt huyết khao khát được trở về miền Nam chiến đấu, giải phóng quê hương, tháng 12-1961, Lê Mai Sơn lên đường vượt Trường Sơn trở về miền Nam. Là một sĩ quan quân đội, lại có trình độ và năng khiếu sáng tác văn học, ông được biên chế vào cơ quan Bộ Chỉ huy miền, với chức vụ trợ lý văn nghệ, thuộc Cục Chính trị Quân giải phóng miền (B2). Từ đây, Lê Mai Sơn chính thức tham gia quản lý, lãnh đạo và xuất bản tờ tạp chí Văn nghệ Quân giải phóng, một nhánh của tạp chí Văn nghệ Quân đội ở miền Nam. Và cũng từ đây, nhà văn với bút danh Thanh Giang xuất hiện đều đặn trên trang văn, trang báo kháng chiến.

15 năm lăn lộn chiến trường ác liệt, ông vừa viết văn phục vụ kháng chiến, vừa làm công tác tổ chức xuất bản và bồi dưỡng đội ngũ các cây bút cho chiến trường tại chiến trường. Cùng với các nhà văn đàn anh như Nguyễn Thi (Nguyễn Ngọc Tấn), Nguyễn Trọng Oánh (Nguyễn Thành Vân), Nam Hà…, Thanh Giang là một trong nhưng cây bút chủ lực của quân giải phóng thời bấy giờ. Sau ngày miền Nam giải phóng, ông tiếp tục làm việc tại Xưởng phim Nguyễn Đình Chiểu, rồi về phụ trách công tác bồi dưỡng sáng tác văn học Hội Nhà văn TPHCM.

Tin ông mất bất ngờ với bạn bè và đồng nghiệp. Những ngày qua, đến viếng ông có không ít những nhà văn, nhà thơ nay đã thành danh, từng được ông hướng dẫn chỉ bảo, rèn cặp trong nhiều hoàn cảnh trên con đường sáng tạo văn chương đầy cam go, cô đơn và lao tâm khổ tứ. Lớp nhà văn cách đây gần 50 năm có mặt tại đây để tưởng nhớ Thanh Giang, người anh luôn nhã nhặn, ân cần với lớp đàn em không chỉ trong viết lách mà từ trong miếng ăn, giấc ngủ; không chỉ kiên cường chiến đấu mà từ phong thái ứng xử với bạn bè, đồng nghiệp, đồng chí đồng bào… Vùng rừng Sóc Măng Cải, Lộc Ninh mãi mãi còn ghi đậm dấu ấn nghĩa tình trong cuộc đời và trang viết của họ, gắn liền với tên ông.

Lớp nhà văn được ông chỉ bảo và giúp đỡ từ khóa 1 và 2; lớp bồi dưỡng viết văn từ sau ngày giải phóng, cũng đến với anh. Từ lớp bồi dưỡng này, nhiều nhà văn, nhà thơ đã thành danh ở TP, nổi tiếng cả trong và ngoài nước. Chắc chắn họ còn ghi đậm hình bóng ông, nhân cách của ông.

Nhà văn Thanh Giang qua đời ngày 16-12-2015, hưởng thọ 85 tuổi. Ông là tác giả nhiều tiểu thuyết có tiếng: Vùng tranh chấp (1982; tái bản 2003), Dòng sông nước mắt (1989), Trăng lên vườn Bồ Đề (1995), Sông Hàm Luông (2005; tái bản 2009)…; các truyện ngắn và ký: Đánh trong lòng địch (1967), Giữa lòng thành phố (1975), Cô biệt động (1988), Chim Bạch yến (1997), Rừng hát (2005), Lung linh hình bóng (2009)…; thơ: Âm điệu Bờ Tre (1995), Hương lửa (2014)…; kịch bản phim truyện: Cư xá màu xanh (1980), Lửa hương rừng dừa (2001).

Nhà văn Thanh Giang từng đoạt Giải thưởng Nguyễn Đình Chiểu của Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam (1965); 5 giải thưởng về truyện ngắn, bút ký của tạp chí Văn nghệ Quân đội, Báo Sài Gòn Giải Phóng, Báo Văn nghệ…

Nhà văn HOÀNG ĐÌNH QUANG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Phim

Sắp ra mắt Fast & Furious phần 9

Phần 9 của phim Fast & Furious dự kiến phát hành vào ngày 25-6, chậm gần một năm so với dự kiến lần đầu vào tháng 5-2020. 

Âm nhạc

Sân khấu

Những “ngọn lửa” xứ Dạ cổ hoài lang

Trong khi ở nhiều tỉnh thành và TPHCM, cải lương Nam bộ đang trầy trật để “sống”, thì Nhà hát Cao Văn Lầu vẫn định kỳ sáng đèn mỗi tuần, suốt từ năm 2018 đến nay. Đó là do sự tận tâm của những “ngọn lửa” đầy tâm huyết với nghề tại xứ Bạc Liêu. 

Sách và cuộc sống

Tọa đàm giới thiệu sách Những điểm mới trong các văn kiện Đại hội XIII của Đảng

Trong khuôn khổ Ngày Sách Việt Nam lần thứ 8, chiều 19-4, tại Đường sách TPHCM đã diễn ra tọa đàm giới thiệu sách Những điểm mới trong các văn kiện Đại hội XIII của Đảng do NXB Chính trị Quốc gia Sự thật tổ chức. Chương trình còn giới thiệu đến độc giả một số tài liệu phục vụ học tập, triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng.

Sáng tác

Ngày về bên mẹ…

Mẹ về ngõ vắng xôn xao
Sương chiều ướt cả tiếng rao lặng thầm

Mỹ thuật

Bức tranh “Chân dung cô Phương” của danh hoạ Mai Trung Thứ được gõ búa hơn 3 triệu USD

Trong phiên đấu giá mùa xuân mang tên “Morden Art Evening and Day Sales” của Hãng đấu giá Sotheby's (Hồng Công) diễn ra vào lúc 18 giờ 30 ngày 18-4, bức tranh “Portrait of Mademoiselle Phuong” (“Chân dung cô Phương”) của danh họa Mai Trung Thứ được gõ búa với giá 24.375.000 HKD, tương đương hơn 3,1 triệu USD (hơn 72,3 tỷ VND).