Nhà văn Thanh Giang - Nhiệt huyết và thư thái

“Bàn chân không đạp đất/Vút đạp lên mây trời/Chân trời bừng đỏ dựng/Hát lên bạn đời ơi!” là bài thơ nhà văn Thanh Giang viết trên đường hành quân về Nam, đầy nhiệt huyết mà vẫn thư thái như tính cách của ông. Cuộc đời và sự nghiệp nhà văn Thanh Giang gắn liền với 26 năm trong quân đội và có đến 61 năm cầm bút. Anh em bạn bè biết đến ông là một cán bộ khiêm nhường và tận tụy, một đồng nghiệp chia sẻ và tin cậy, một nhà văn sâu sắc và cởi mở.

Nhà văn Thanh Giang tên thật Lê Mai Sơn, sinh năm 1930, quê ở Tân Thành Bình, huyện Mỏ Cày, tỉnh Bến Tre. Thấm đẫm tinh thần yêu nước và thượng võ ở một vùng đất giàu truyền thống nhân văn, vừa lớn lên, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp nổ ra, anh thanh niên Lê Mai Sơn đã tự nguyện tham gia. 17 tuổi ông đã làm công tác chính quyền cách mạng tại xã Tân Thành Bình.

Nhà văn Thanh Giang (phải) và nhà văn Lê Văn Thảo tại cuộc thi ký văn học Chân dung Người đương thời do Báo SGGP tổ chức. Ảnh: AN DUNG

Năm 1954, Lê Mai Sơn nhập ngũ rồi tập kết ra Bắc trong đội hình Sư đoàn bộ binh 330. Thời gian này ông được học tập, bồi dưỡng các lớp học tuyên huấn và sáng tác văn học do Sư đoàn 330 và Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam tổ chức. Vốn có sẵn tình yêu thơ ca từ vùng đất lan truyền câu thơ Lục Vân Tiên của cụ Nguyễn Đình Chiểu, Lê Mai Sơn bắt đầu cầm bút.

Với vốn kiến thức và trình độ được quân đội trang bị, cộng với nhiệt huyết khao khát được trở về miền Nam chiến đấu, giải phóng quê hương, tháng 12-1961, Lê Mai Sơn lên đường vượt Trường Sơn trở về miền Nam. Là một sĩ quan quân đội, lại có trình độ và năng khiếu sáng tác văn học, ông được biên chế vào cơ quan Bộ Chỉ huy miền, với chức vụ trợ lý văn nghệ, thuộc Cục Chính trị Quân giải phóng miền (B2). Từ đây, Lê Mai Sơn chính thức tham gia quản lý, lãnh đạo và xuất bản tờ tạp chí Văn nghệ Quân giải phóng, một nhánh của tạp chí Văn nghệ Quân đội ở miền Nam. Và cũng từ đây, nhà văn với bút danh Thanh Giang xuất hiện đều đặn trên trang văn, trang báo kháng chiến.

15 năm lăn lộn chiến trường ác liệt, ông vừa viết văn phục vụ kháng chiến, vừa làm công tác tổ chức xuất bản và bồi dưỡng đội ngũ các cây bút cho chiến trường tại chiến trường. Cùng với các nhà văn đàn anh như Nguyễn Thi (Nguyễn Ngọc Tấn), Nguyễn Trọng Oánh (Nguyễn Thành Vân), Nam Hà…, Thanh Giang là một trong nhưng cây bút chủ lực của quân giải phóng thời bấy giờ. Sau ngày miền Nam giải phóng, ông tiếp tục làm việc tại Xưởng phim Nguyễn Đình Chiểu, rồi về phụ trách công tác bồi dưỡng sáng tác văn học Hội Nhà văn TPHCM.

Tin ông mất bất ngờ với bạn bè và đồng nghiệp. Những ngày qua, đến viếng ông có không ít những nhà văn, nhà thơ nay đã thành danh, từng được ông hướng dẫn chỉ bảo, rèn cặp trong nhiều hoàn cảnh trên con đường sáng tạo văn chương đầy cam go, cô đơn và lao tâm khổ tứ. Lớp nhà văn cách đây gần 50 năm có mặt tại đây để tưởng nhớ Thanh Giang, người anh luôn nhã nhặn, ân cần với lớp đàn em không chỉ trong viết lách mà từ trong miếng ăn, giấc ngủ; không chỉ kiên cường chiến đấu mà từ phong thái ứng xử với bạn bè, đồng nghiệp, đồng chí đồng bào… Vùng rừng Sóc Măng Cải, Lộc Ninh mãi mãi còn ghi đậm dấu ấn nghĩa tình trong cuộc đời và trang viết của họ, gắn liền với tên ông.

Lớp nhà văn được ông chỉ bảo và giúp đỡ từ khóa 1 và 2; lớp bồi dưỡng viết văn từ sau ngày giải phóng, cũng đến với anh. Từ lớp bồi dưỡng này, nhiều nhà văn, nhà thơ đã thành danh ở TP, nổi tiếng cả trong và ngoài nước. Chắc chắn họ còn ghi đậm hình bóng ông, nhân cách của ông.

Nhà văn Thanh Giang qua đời ngày 16-12-2015, hưởng thọ 85 tuổi. Ông là tác giả nhiều tiểu thuyết có tiếng: Vùng tranh chấp (1982; tái bản 2003), Dòng sông nước mắt (1989), Trăng lên vườn Bồ Đề (1995), Sông Hàm Luông (2005; tái bản 2009)…; các truyện ngắn và ký: Đánh trong lòng địch (1967), Giữa lòng thành phố (1975), Cô biệt động (1988), Chim Bạch yến (1997), Rừng hát (2005), Lung linh hình bóng (2009)…; thơ: Âm điệu Bờ Tre (1995), Hương lửa (2014)…; kịch bản phim truyện: Cư xá màu xanh (1980), Lửa hương rừng dừa (2001).

Nhà văn Thanh Giang từng đoạt Giải thưởng Nguyễn Đình Chiểu của Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam (1965); 5 giải thưởng về truyện ngắn, bút ký của tạp chí Văn nghệ Quân đội, Báo Sài Gòn Giải Phóng, Báo Văn nghệ…

Nhà văn HOÀNG ĐÌNH QUANG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Phim

Lật mặt: 48H ấn định ngày khởi chiếu mới

Sau 2 lần dời lịch chiếu vì dịch Covid-19, nhà sản xuất – đạo diễn Lý Hải vừa thông báo lịch khởi chiếu mới của Lật mặt: 48H, chính thức tại các rạp trên toàn quốc từ ngày 16-4.


Âm nhạc

SoundCloud trả phí bản quyền trực tiếp cho nghệ sĩ

The Daily Star đưa tin ứng dụng nghe nhạc trực tuyến SoundCloud vừa thông báo từ ngày 1-4, SoundCloud sẽ trực tiếp chuyển phí bản quyền đến những nghệ sĩ sở hữu các ca khúc mà người dùng đăng ký nghe, trở thành ứng dụng nghe nhạc trực tuyến đầu tiên thu phí của người nghe và trực tiếp chuyển số tiền này đến nghệ sĩ.

Sân khấu

Nỗ lực sáng đèn sàn diễn

Khi TPHCM cho phép hoạt động trở lại các sân khấu, nhưng vẫn đảm bảo nguyên tắc phòng dịch, các nghệ sĩ, nhân viên... nhiều đơn vị nghệ thuật vui mừng vì sắp được làm nghề, sau một tháng sân khấu tắt đèn.

Sách và cuộc sống

Gần 150 tựa sách đặc sắc tại “Tháng ba sách Trẻ”

Năm 2021 đánh dấu 10 năm NXB Trẻ thực hiện chương trình “Tháng ba sách Trẻ”. Đây được xem là dịp để NXB Trẻ tri ân với bạn đọc và khách hàng khắp cả nước, bằng chương trình ưu đãi rộng rãi dành cho bạn đọc với số lượng ấn phẩm sách hay nhiều nhất có thể phát hành ra thị trường. 

Sáng tác

Đôi bàn tay

Người yêu đầu đời của tôi có đôi bàn tay xấu. Bàn tay của thiếu nữ mười bảy, mười tám mà nổi gân, thô ráp... Cô ấy có khuôn mặt thanh tú, ánh mắt đẹp, dáng xinh, nhưng nhà nhiều em, đi học về là quần quật chuyện nhà, nên đôi tay xấu là chuyện thường tình. 

Mỹ thuật