Vĩnh biệt NSND Xuân Đàm - người trọn đời phụng sự sân khấu dân tộc

NSND Xuân Đàm sinh tại làng Lập Thạch, nay thuộc phường Đông Lễ, tỉnh Quảng Trị. Năm 1950, ông tham gia kháng chiến chống Pháp, sau đó về Đoàn kịch Bình Trị Thiên biểu diễn phục vụ bộ đội và nhân dân. Những năm tháng giữa chiến trường đã bồi đắp cho ông vốn sống phong phú và ý thức sâu sắc về trách nhiệm công dân của người nghệ sĩ.

Năm 1960, ông thi vào Khoa Đạo diễn, Trường Nghệ thuật Sân khấu Việt Nam, rồi có 10 năm học tại Trường Sân khấu Moscow, Liên Xô. Trở về nước, ông làm đạo diễn Nhà hát Kịch nói Trung ương; giảng viên, chủ nhiệm lớp đạo diễn và sau đó là Chủ nhiệm Khoa Đạo diễn Trường Sân khấu - Điện ảnh Việt Nam.

Gần 50 năm gắn bó với nghề, ông đã dàn dựng hàng trăm tác phẩm thuộc nhiều loại hình như kịch nói, kịch dân ca, tuồng. Những vở diễn tiêu biểu gồm Gia đình má Bẩy, Con gà chân chì, Bão tố ngoài khơi, Độc thoại đêm, Trần Thủ Độ, Âm mưu và tình yêu, Huyền thoại mẹ... Các tác phẩm qua bàn tay của ông chắc chắn về học thuật, giàu chiều sâu tâm lý và luôn đặt số phận con người ở vị trí trung tâm.

Giới nghệ sĩ TPHCM từng có dịp đón ông vào dàn dựng vở Hoàng hậu hai vua (tác giả Lê Duy Hạnh) tại Nhà hát Kịch Sân khấu nhỏ TPHCM. Đây là vở kịch chỉ có một diễn viên do NSND Kim Quý - người bạn đời, người đồng hành nghệ thuật của ông - thể hiện trong đợt giao lưu với nghệ sĩ thành phố.

Chỉ có một diễn viên duy nhất, ông vẫn tạo nên không gian đối thoại giữa nhân vật với lịch sử, quyền lực, tình yêu và những giằng xé nội tâm. Vở diễn cho thấy sự đồng điệu hiếm có giữa một đạo diễn giàu kinh nghiệm và một nghệ sĩ biểu diễn tài năng.

Ông đã khép lại hành trình gần một thế kỷ, nhưng những vở diễn, những bài học nghề và nhân cách tận tụy của ông vẫn còn trong ký ức đồng nghiệp, học trò và công chúng.

Vĩnh biệt NSND Xuân Đàm - người nghệ sĩ đã sống một đời trọn vẹn với sân khấu dân tộc.